Luận văn Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học môn Công nghệ 11 tại trường THPT Thủ Đức, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học môn Công nghệ 11 tại trường THPT Thủ Đức, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LƯƠNG TÚ CƯỜNG VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỦ ÐỨC QUẬN THỦ ÐỨC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 S K C0 0 5 0 9 3 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4/2016
2. LƯƠNG TÚ CƯTÚ LƯƠNG BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ờ NG LUẬN VĂN THẠC SĨ LƯƠNG TÚ CƯỜNG LU VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN Ậ N VĂN TH VĂN N TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ạ THỦ ĐỨC QUẬN THỦ ĐỨC C SĨ SĨ C THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 2016 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2016
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LƯƠNG TÚ CƯỜNG VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG THPT THỦ ĐỨC Q.THỦ ĐỨC, TP.HCM NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 Hướng dẫn khoa học: GS. NGUYỄN LỘC Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2016
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƯỢC: Họ & tên: LƯƠNG TÚ CƯỜNG Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm sinh: 30/03/1986 Nơi sinh: Thanh Hóa Quê quán: Thanh Hóa Dân tộc: Kinh Địa chỉ liên lạc: 115/6 đường 385 phường Tăng Nhơn Phú A Quận 9 Thành phố Hồ Chí Minh Điện thoại cơ quan: Điện thoại nhà riêng: Fax: E-mail:ltcuong2012@gmail.com II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1. Trung học chuyên nghiệp: Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ / đến / Nơi học (trường, thành phố): Ngành học: 2. Đại học: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 9/2005 đến 2010 Nơi học (trường, thành phố): Trường ĐH Sư Phạm Kĩ Thuật Tp.HCM Ngành học: Cơ khí chế tạo máy Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: Hệ thống CIM Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: Trường ĐH SPKT Tp.HCM Người hướng dẫn: III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm 4/2010 – Công ty TNHH một thành viên Lâm Vận hành máy CNC 10/2010 Tấn Phát 4/2011 – Công ty TNHH Hưng Nghiệp Quản lý xưởng 10/2011 FORMOSA Đồng Nai 8/2013 - nay Trường THPT Thủ Đức Giáo viên i
5. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thựcvà chưa từng có ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Hồ Chí Minh, ngày 2 tháng 2 năm 2016 ii
6. LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc GS.Nguyễn Lộc đã nhiệt tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo, học sinh lớp 11 trường THPT Thủ Đức đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi tiến hành thực nghiệm đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy giáo, cô giáo tham gia giảng dạy lớp Cao học Giáo dục học khóa 2014B; bạn bè, đồng nghiệp, gia đình và những người thân đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực nghiệm đề tài. Trân trọng cảm ơn! HCM, ngày 2 tháng 2 năm 2016 Người nghiên cứu Lương Tú Cường iii
7. TÓM TẮT Chúng ta đang sống trong một thế kỉ của sự hội nhập quốc tế. Đó là thế kỉ đòi hỏi con người phải đáp ứng được các yêu cầu của xã hội. Do đó, nền giáo dục không chỉ trang bị nền tảng kiến thức mà còn phải hình thành được các kĩ năng: kĩ năng tự học tự nghiên cứu, kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng sử dụng Công nghệ thông tin Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề cấn thiết hiện nay. Chính vì vậy, người nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học môn Công nghệ 11 tại trường THPT Thủ Đức, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh ” Cấu trúc luận văn gồm các phần chính: Chương 1: Cơ sở lý luận của phương pháp dạy học theo dự án Chương 2: Thực trạng về áp dụng phương pháp dạy học theo dự án trong môn Công nghệ ở trường phổ thông Chương 3: Đề xuất áp dụng phương pháp dạy học theo dự án đối với môn Công nghệ 11 Kết luận và kiến nghị iv
8. ABSTRACT We are living in a century of the international integration. That century requires human to meet the requirements of society. Therefore, education is not only equips with the knowledge base, but also to shape the skills: self – study skills, searching skills, teamwork skills, using information technology is essential Then the reform of teaching methods is a matter of current necessities. The researchers carried out the project "Application of the method Project - Based learning in teaching technology courses in 11st grade at Thu Duc high school, Thu Duc District, Ho Chi Minh City" Thesis structure including the main parts: Chapter 1: Rationale of the project-based learning Chapter 2: The real applied of the teaching methods PBL applied in the technology subjects in high school Chapter 3: Recommended method of project-based learning with the technology subject Conclusions and proposal v
9. MỤC LỤC Trang tựa TRANG Quyết định giao đề tài LÝ LỊCH KHOA HỌC LỜI CAM ĐOAN ii TÓM TẮT iv MỤC LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT x DANH MỤC CÁC BẢNG xi DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ xiii MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 2 3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2 4. Giả thuyết nghiên cứu 3 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3 6. Phương pháp nghiên cứu 3 7. Cấu trúc của luận văn 4 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 5 1.1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5 1.1.1. Trên thế giới 5 1.1.2. Tại Việt Nam 8 1.1.3. Một số nghiên cứu về phương pháp DHTDA trong môn Công nghệ 10 1.2. KHÁI NIỆM VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA PHƯƠNG PHÁP DHTDA 11 vi
10. 1.2.1. Một số khái niệm 11 1.2.1.1. Dự án 11 1.2.1.2. Dự án học tập 12 1.2.2. Phân loại phương pháp DHTDA 16 1.2.3. Cơ sở khoa học của phương pháp DHTDA 19 1.2.3.1. Cơ sở triết học của phương pháp DHTDA 19 1.2.3.2. Cơ sở giáo dục học của phương pháp DHTDA 19 1.2.3.3. Cơ sở tâm lí học của phương pháp DHTDA 21 1.2.4. Đặc điểm của phương pháp DHTDA 21 1.2.5. Quy trình tổ chức DHTDA 24 1.2.6. Đánh giá trong phương pháp DHTDA 26 1.2.7. Ưu, nhược điểm của phương pháp DHTDA 27 1.2.7.1. Ưu điểm của phương pháp DHTDA 27 1.2.7.2. Nhược điểm của phương pháp DHTDA 28 1.2.8. Vai trò của GV và HS trong phương pháp DHTDA 29 1.3. Áp dụng phương pháp dạy học theo dự án trong môn Công nghệ 11 30 1.3.1. Lý do áp dụng phương pháp DHTDA 30 1.3.2. Một số nguyên tắc để vận dụng phương pháp DHTDA trong dạy học môn Công nghệ 11 31 1.3.3. Quy trình của phương pháp DHTDA trong môn Công nghệ 11 32 1.3.4. Xây dựng kế hoạch dạy học theo dự án và tổ chức thực hiện 35 1.3.5. Thiết kế giáo án theo phương pháp DHTDA với môn Công nghệ 11 35 1.3.6. Một số phương pháp và kĩ thuật dạy học hỗ trợ phương pháp DHTDA 36 1.3.7. Điều kiện để vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong môn Công nghệ đạt hiệu quả 44 KẾT LUẬN CHƯƠNG I 46 vii
11. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG MÔN CÔNG NGHỆ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG 48 2.1. TỔNG QUAN VỀ TRƯỜNG THPT THỦ ĐỨC 48 2.1.1. Đặc điểm tình hình nhà trường 48 2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của Trường THPT Thủ Đức, TP HCM 48 2.2. GIỚI THIỆU MÔN CÔNG NGHỆ 11 49 2.2.1. Mục tiêu môn học 49 2.2.2. Nhiệm vụ của môn Công nghệ ở trường THPT 49 2.2.3. Đặc điểm của môn Công nghệ ở trường THPT 50 2.2.3.1. Tính cụ thể và tính trừu tượng 50 2.2.3.2. Tính tổng hợp. 51 2.2.3.3. Ngôn ngữ và thuật ngữ của môn học 51 2.2.3.4. Tính đa chức năng, đa phương án 52 2.2.3.5. Tính tiêu chuẩn hóa 52 2.2.3.6. Tính ứng dụng - thực tiễn 52 2.3. THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG THPT 53 2.3.1. Khảo sát để đánh giá thực trạng 53 2.3.2. Kết quả khảo sát 54 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 62 CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ĐỐI VỚI MÔN CÔNG NGHỆ 11 63 3.1. Xây dựng hệ thống các dự án học tập trong môn Công nghệ 11 63 3.1.1. Nguyên tắc lựa chọn nội dung học tập để xây dựng dự án học tập 63 3.1.2 Xây dựng hệ thống đề tài các dự án học tập môn Công nghệ 11 63 3.1.3 Xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện phương pháp DHTDA 64 viii
12. 3.2. Tổ chức và đánh giá các hoạt động học tập theo dạy học theo dự án 65 3.2.1. Tổ chức các hoạt động học tập trong Dạy học theo dự án 65 3.2.1.1. Các bước chuẩn bị của GV và HS cho một dự án học tập 65 3.2.1.2. Thiết kế giáo án tiến trình Dạy học theo dự án 67 3.2.2. Thiết kế công cụ và phương án đánh giá kết quả học tập của học sinh 80 3.3. Thực nghiệm dạy học theo dự án 82 3.3.1. Mục đích thực nghiệm 82 3.3.2. Nội dung thực nghiệm 83 3.3.3. Đối tượng thực nghiệm 83 3.3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm 83 3.3.5. Kiểm nghiệm kết quả học tập 88 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 97 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98 TÀI LIỆU THAM KHẢO 100 PHỤ LỤC 104 ix
13. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT CHỮ VIẾT TẮT CHỮ NGUYÊN VĂN 1 BGH Ban giám hiệu Công nghiệp hóa –Hiện đại 2 CNH – HĐH hóa 3 DAHT Dự án học tập 4 DHTDA Dạy học theo dự án 5 ĐC Đối chứng 6 ĐCĐT Động cơ đốt trong 7 GV Giáo viên 8 HS Học sinh 9 NQ/TW Nghị quyết Trung Ương 10 NXB Nhà xuất bản 11 PGS.TS Phó giáo sư – Tiến sỹ 12 PPDH Phương pháp dạy học 13 SGK Sách giáo khoa 14 Th.s Thạc Sỹ 15 THCS Trung học cơ sở 16 THPT Trung học phổ thông 17 TN Thực nghiệm 18 TNSP Thực nghiệm sư phạm 19 TS Tiến Sỹ 20 XH Xã hội x
14. DANH MỤC CÁC BẢNG BẢNG TRANG Bảng 1.1: Các kĩ thuật dạy học và Kĩ năng hỗ trợ phương pháp DHTDA 35 Bảng 2.1: Bảng thống kê thái độ HS học tập môn Công nghệ 11 58 Bảng 2.2: Bảng thống kê mức độ khó khăn khi học môn Công nghệ 58 Bảng 2.3: Bảng thống kê các phương pháp dạy học GV thường sử dụng 59 Bảng 3.1: Danh mục các bài thuộc môn Công nghệ 11có thể thực hiện phương pháp DHTDA 65 Bảng 3.2 : Kế hoạch tổ chức thực hiện DAHT “Xây dựng cách vẽ hình chiếu của vật thể” 65 Bảng 3.3: Phiếu đánh giá kết quả dự án nhóm học sinh 81 Bảng 3.4: Phiếu đánh giá kết quả dự án nhóm học sinh 82 Bảng 3.5: Bảng thống kê mức độ hứng thú của lớp TN và ĐC 84 Bảng 3.6: Bảng thống kê thái độ học tập của lớp TN và ĐC 84 Bảng 3.7 : Bảng thống kê về mức độ tích cực trong nhiệm vụ được giao 85 Bảng 3.8: Bảng thống kê về mức độ tham gia đề xuất ý tưởng 85 Bảng 3.9: Bảng thống kê về mức độ tự lực trong việc lập kế hoạch 86 Bảng 3.10: Bảng thống kê mức độ tự lực giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình làm việc 86 Bảng 3.11: Bảng thống kê năng lực được phát triển 87 Bảng 3.12: Bảng thống kê kĩ năng có được sau bài khi học 87 Bảng 3.13 : Bảng phân bố tần suất điểm số của HS lớp TN và lớp ĐC dự án 1 88 Bảng 3.14: Bảng tổng hợp phân loại HS theo kết quả điểm bài kiểm tra theo dự án số 1 89 Bảng 3.15: Mô tả và so sánh kết quả bài kiểm tra theo dự án 1 89 Bảng 3.16 : Bảng phân bố tần suất điểm số của HS xi
15. lớp TN và lớp ĐC dự án 2 90 Bảng 3.17: Bảng tổng hợp phân loại HS theo kết quả điểm bài kiểm tra theo dự án số 2 91 Bảng 3.18: Mô tả và so sánh kết quả bài kiểm tra theo dự án 2 91 Bảng 3.19 : Bảng phân bố tần suất điểm số của HS lớp TN và lớp ĐC dự án 3 92 Bảng 3.20: Bảng tổng hợp phân loại HS theo kết quả điểm bài kiểm tra theo dự án số 3 93 Bảng 3.21: Mô tả và so sánh kết quả bài kiểm tra theo dự án 3 93 Bảng 3.22: Phụ lục 5a: Bảng kiểm quan sát quy trình hoạt động nhóm 9 Bảng 3.23: Phụ lục 5b: Bảng kiểm quan sát quá trình thực hiện DA nhóm 12 Bảng 3.24: Phụ lục 6a: Bảng kiểm đánh giá bài trình diễn đa phương tiện 15 Bảng 3.25: Phụ lục 6b: Bảng kiểm đánh giá bài tự giới thiệu về nhóm/đội 19 Bảng 3.26: Phụ lục 6c: Bảng kiểm đánh giá Sổ theo dõi DA 22 Bảng 3.27: Phụ lục 6d: Phiếu đánh giá hoạt động thành viên nhóm 25 Bảng 3.28: Phụ lục 6e: Phiếu nhìn lại quá trình thực hiện dự án 26 xii
16. DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ HÌNH / BIỂU ĐỒ TRANG Hình 1.1: Sơ đồ phân loại các dạng dự án theo đặc thù 35 Hình 1.2: Sơ đồ những đặc điểm của phương pháp DHTDA 20 Hình 1.3: Sơ đồ quy trình phương pháp DHTDA trong môn Công nghệ 23 Hình 1.4: Sơ đồ quy trình phương pháp DHTDA trong môn Công nghệ 11 31 Hình 3.1: Đồ thị tổng hợpphân loại kết quả học tập theo dự án 1 89 Hình 3.2: Đồ thị tổng hợp phân loại kết quả học tập theo dự án 2 91 Hình 3.3: Đồ thị tổng hợp phân loại kết quả học tập theo dự án 3 93 Biểu đồ 2.1: Các phương pháp giảng dạy được giáo viên sử dụng (Tỉ lệ %) 55 Biểu đồ 2.2: Sự cần thiết của đổi mới phương pháp dạy học (Tỉ lệ %) 56 Biểu đồ 2.3: Quan điểm của GV về đổi mới phương pháp dạy học (Tỉ lệ %) 56 Biểu đồ 2.4: Mức độ hiểu biết của GVDN về dạy học theo dự án (Tỉ lệ %) 57 Biểu đồ 2.5: Biểu đồ thống kê thái độ học tập của HS 58 Biểu đồ 2.6: Biểu đồ thống kê khó khăn khi học môn Công nghệ 11 59 Biểu đồ 2.7: Biểu đồ thống kê lượng kiến thức tiếp thu sau mỗi giờ học Công nghệ 60 Biểu đồ 2.8: Biểu đồ thống kê việc tìm kiếm tài liệu tham khảo ngoài SGK 61 Biểu đồ 2.9: Biểu đồ thống kê việc xem lại bài ở nhà 61 Biểu đồ 2.10: Biểu đồ thống kê ý nghĩa của việc tích cự, tự lực học tập 61 Biểu đồ 3.1: Biểu đồ biểu thị tần suất điểm số dự án 1 88 Biểu đồ 3.2: Biểu đồ biểu thị tần suất điểm số dự án 2 90 Biểu đồ 3.3: Biểu đồ biểu thị tần suất điểm số dự án 3 92 xiii
17. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây, đổi mới phương pháp dạy học được coi là tâm điểm của ngành giáo dục nhằm hình thành các nhóm kĩ năng cần có của một công dân thế kỉ 21. Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải tạo sự tự tin cho người học, trong đó vai trò của người thầy là người hướng dẫn, cố vấn cho người học tự tìm kiếm phát hiện và giải quyết vấn đề nhằm hình thành ở học sinh tính độc lập, năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo các nhiệm vụ thực tiễn, mở rộng những tri thức lĩnh hội trong quá trình học tập. Nghị quyết số 29–NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI của Đảng đã xác định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực.” [13]. Luật Giáo dục sửa đổi 2013 khoản 2 điều 5: “Yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục” cũng nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [20]. M ôn Công nghệ là môn học có tính thực tiễn cao, gắn lý thuyết và thực hành, có tính phức hợp cao, rèn luyện kĩ năng thực hành. Từ đó, người học phát triển tư duy, sáng tạo trong việc nâng cao khả năng ứng dụng vào thực tiễn góp phần trong việc học tập và chuyên môn sau này. Qua thực tế dạy và học môn Công nghệ, việc giảng dạy môn học này chưa đạt được hiệu quả thực sự bởi nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân cơ bản là do giáo viên sử dụng các phương pháp dạy học chưa phù hợp - phương pháp dạy học được sử dụng lại nặng về truyền thụ lí thuyết, mang nặng tính hàn lâm kinh viện mà thiếu thực tiễn. Bên cạnh đó HS chưa phát huy tính tự lực, tích cực, chủ động, 1
18. sáng tạo trong học tập. Nhận thức được vấn đề đó, nhiều giáo viên dạy Công nghệ đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo mục tiêu của dạy học hiện đại là lấy học sinh làm trung tâm. Rất nhiều phương pháp dạy học tích cực đã được đề xuất như: phương pháp dạy học nhóm, phương pháp dạy học nêu vấn đề, phương pháp thảo luận mỗi phương pháp có những điểm mạnh để mang lại nhiều hiệu quả nhất cho mỗi giờ học trên lớp. Trong số các phương pháp đó, phương pháp dạy học thông qua dự án (Project-based learning) nổi lên như là một trong các phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm hiệu quả; phương pháp không chỉ giúp học sinh liên hệ được kiến thức học trên lớp với tình huống thực tế ngoài lớp học, khuyến khích học sinh áp dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề của thế giới thực từ đó hình thành thói quen phát hiện và giải quyết vấn đề, bên cạnh đó là phát triển kỹ năng tự học, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập. Từ những lý do trên người nghiên cứu quyết định chọn đề tài “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học môn Công nghệ 11 tại trường trung học phổ thông Thủ Đức, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh”. 2. Mục tiêu nghiên cứu Xây dựng 5 dự án học tập trong môn Công nghệ 11 từ đó khái quát, khuyến cáo, đề xuất để triển khai áp dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học môn Công nghệ và áp dụng cho các môn học khác. 3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Khách thể nghiên cứu: - Hoạt động dạy học Công nghệ 11 tại trường THPT Thủ Đức, Quận Thủ Đức, Tp.HCM . 3.2. Đối tượng nghiên cứu: - Phương pháp dạy học theo dự án 3.3. Phạm vi nghiên cứu: Do thời gian và điều kiện thực tế, luận văn chỉ nghiên cứu việc tổ chức phương pháp DHTDA cho một số nội dung trong chương trình Công nghệ 11 tại 2
19. trường THPT Thủ Đức . 4. Giả thuyết nghiên cứu Nếu dạy học môn Công nghệ 11được tiến hành thông qua phương pháp dạy học theo dự án thì có thể đạt các mục tiêu phát triển năng lực vận dụng kiến thức, năng lực giải quyết vấn đề, nâng cao hứng thú học tập cho học sinh và góp phần đổi mới PPDH, nâng cao chất lượng dạy học môn Công nghệ 11. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp DHTDA. - Xác định thực trạng về việc áp dụng phương pháp dạy học theo dự án trong môn Công nghệ. - Tổ chức phương pháp DHTDA môn Công nghệ 11 tại trường THPT Thủ Đức, Quận Thủ Đức, Tp.HCM . 6. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây. 6.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận - Nghiên cứu các tài liệu trong nước và ngoài nước về lí luận dạy học, tâm lí học, Giáo dục học và các tài liệu khoa học có liên quan đến đề tài. - Sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích, đánh giá, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa trong nghiên cứu các tài liệu có liên quan tới việc đổi mới PPDH, PPDH và kĩ thuật dạy học tích cực, DHTDA. - Phân tích nội dung chương trình Công nghệ để đề xuất các cách vận dụng DHTDA cho phù hợp và hiệu quả. 6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn – Điều tra cơ bản thực trạng việc vận dụng các PPDH tích cực, phương pháp DHTDA trong dạy học Công nghệ ở trường THPT. – TNSP đánh giá tính phù hợp và khả thi của các đề xuất. 6.3. Phương pháp xử lý thống kê 3
20. Phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu khoa học giáo dục để xử lí và đánh giá kết quả TNSP. 7. Cấu trúc của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và phụ lục, luận văn gồm ba chương, bao gồm: Chương 1. Cơ sở lý luận của phương pháp DHTDA. Chương 2. Thực trạng về áp dụng phương pháp dạy học theo dự án trong môn Công nghệ ở trường phổ thông Chương 3. Đề xuất áp dụng phương pháp DHTDA đối với môn Công nghệ 11. 4
21. CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 1.1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1.1. Trên thế giới Theo M.Knoll khái niệm “dự án” trong dạy học đã được sử dụng từ thế kỉ XVI ở các trường dạy nghề kiến trúc tại Ý sau đó lan rộng sang các nước châu Âu khác và Mĩ từ thế kỉ XVIII [45]. Tại Mỹ, DHDA có mặt ở các trường đại học kiến trúc và kĩ thuật, sau mới mở rộng sang trường phổ thông, đặc biệt ở môn Thủ công, Nghệ thuật và Nông nghiệp [16]. Cuối thế kỉ XIX và đầu thế kỉ XX, các nhà sư phạm Mỹ đã xây dựng cơ sở lý luận cho phương pháp phương pháp DHTDA và coi đó là phương pháp dạy học (PPDH) quan trọng để thực hiện quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm. Những quan điểm giáo dục của John Dewey (1859 - 1952) đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cơ sở lý thuyết của phương pháp DHTDA thời kỳ này. Với học thuyết “learning by doing” (học thông qua hành động), ông cho rằng HS có thể học bằng cách tư duy thông qua hoạt động, tranh luận và giải quyết vấn đề thực tiễn. Quá trình này cho phép lớp học trở thành môi trường với HS là trung tâm thông qua mô hình học tập dựa trên dự án. Với quan điểm này, John Dewey đã tiến hành những thử nghiệm đầu tiên cho việc áp dụng phương pháp DHDA ở trường đại học bang Chiago nước Mĩ. HS được chia thành các nhóm nhỏ và tham gia thực hiện các dự án cụ thể mà trong đó họ học đọc, học viết, tính toán; học cách lắng nghe người khác; học cách đảm nhận trách nhiệm và học nhiều thứ khác. Và John Dewey rút ra 3 khẳng định: 1) Tất cả HS, để học tập phải tích cực và làm ra một cái gì đó. 2)Tất cả HS phải học cách suy nghĩ và giải quyết các vấn đề. 3)Tất cả HS phải học cách hợp tác với người khác để chuẩn bị cho cuộc sống ngoài xã hội [34]. Tuy nhiên, những người đã thực sự phát triển, nâng tầm phương pháp này phải kể đến William Heard Kilpatrick, Célestin Freinet, Ovide Decroly, Jean Piaget, v.v Năm 1918, trong bài viết “Phương pháp dự án” (The project method), 5
22. S K L 0 0 2 1 5 4