Luận văn Vận dụng phương pháp dạy học khám phá vào dạy học môn Hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Vận dụng phương pháp dạy học khám phá vào dạy học môn Hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THỊ HOA VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ TRONG DẠY MÔN HÓA HỌC LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TĂNG NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101 S K C0 0 4 6 5 5 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2015
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THỊ HOA VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ TRONG DẠY MÔN HÓA HỌC LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TĂNG NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2015
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THỊ HOA VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ TRONG DẠY MÔN HÓA HỌC LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TĂNG NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101 Hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN TUẤN Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2015
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƯỢC - Họ và tên: NGUYỄN THỊ HOA Giới tính: Nữ - Ngày sinh: 19/02/1988 Nơi sinh: Quảng Bình - Địa chỉ liên lạc: 17 Đỗ Thế Diên – Phường Long Thạnh Mỹ – Quận 9 - Điện thoại liên hệ: 0905123534 - Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Văn Tăng II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO 1. Đại học - Chuyên ngành: Cử nhân Hóa học - Hệđào tạo: Chính quy - Nơi đào tạo: Trường ĐHSP – Đại học Đà Nẵng - Thời gian đào tạo: 2006 – 2010 - Tên luận văn: Nghiên cứu tính chất ức chế ăn mòn thép CT3 trong dung dịch NaCl 3,5% của tannin tách từ vỏ cây thông Caribea - GVHD: TS. Lê Tự Hải - Xếp loại tốt nghiệp: Khá 2. Thạc sỹ - Chuyên ngành: Giáo dục học - Hệ đào tạo: Chính quy - Nơi đào tạo: Trường ĐH SPKT Tp. Hồ Chí Minh - Thời gian đào tạo: 2013 – 2015 - Tên luận văn: Vận dụng phương pháp dạy học khám phá vào dạy họcmôn hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn VănTăng - GVHD: PGS-TS. Nguyễn Văn Tuấn III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN TỪ KHI TỐT NGHIỆP Từ khi tốt nghiệp đại học
5. Thời gian Nơi công tác Công việc 10/ 2010 – 8/2011 Trường cao đẳng nghề Tp Hồ Chí Minh Chuyên viên đào tạo 9/2011 đến nay Trường THPT Nguyễn Văn Tăng Giáo viên Tp Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 06 năm 2015 Người khai Nguyễn Thị Hoa
6. LỜI CẢM ƠN Xin chân thành gửi lời cảm ơn đến: PGS-TS. Nguyễn Văn Tuấn – Người trực tiếp hướng dẫn trong suốt đề tài luận văn. Ban Giám hiệu, Phòng Đào Tạo, Viện Sư phạm kỹ thuật cùng với Quý Thầy Cô Trường ĐH SPKT TpHồ Chí Minh. Ban Giám hiệu, Quý Thầy Cô, các em học sinh Trường THPT Nguyễn Văn Tăng. Đã tận tình hướng dẫn, động viên, giúp đỡ và tạo mọi điềukiện thuận lợi để người nghiên cứu hoàn thành luận văn. Tp Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 06 năm 2015 Người thực hiện đề tài Nguyễn Thị Hoa i
7. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan: - Đây là công trình nghiên cứu của tôi. - Các số liệu, kết quả nêu trong luận vănlà từ thực tế nghiên cứu. - Tôi xin đảm bảo tính trung thực của đề tài. - Những kết quả trên chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Tp Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 06 năm 2015 Người cam đoan Nguyễn Thị Hoa ii
8. TÓM TẮT Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ thì tri thức của nhân loại thay đổi từng giờ từng phút, vì vậy phương pháp dạy học truyền thụ một chiều đã không phù hợp nữa. Chính vì thế việc đổi mới phương pháp dạy học ở nhà trường là một trong những nhiệm vụ cấp bách của đổi mới giáo dục Việt Nam. Phương pháp dạy học khám phá là một trong những phương pháp dạy học tích cực có hiệu quả và dễ vận dụng trong nhà trường phổ thông. Với phương pháp này, con đường đi tới kiến thức mới được xây dựng trên cở sở kiến thức sẵn có của người học, thông qua các hoạt động tích cực của người học, dưới sự định hướng giúp đỡ của người dạy sẽ được tìm ra. Điều đó sẽ làm cho người học cảm thấy hứng thú và sẽ kích thích được sự tìm tòi kiến thức mới của người học từ đó hình thanh nên phương pháp tự học cho học sinh. Chính vì thế người nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài: “Vận dụng phương pháp dạy học khám phá vào dạy học môn Hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng”. Luận văn gồm 3 phần, trong đó: Phần mở đầu: Nêu rõ lý do, mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng nghiên cứu, giới hạn nội dung và ý nghĩa đóng góp của đề tài. Phần nội dung: Trình bày trong 3 chương, tập trung vào những vấn đề sau: Tìm hiểu lý luận về phương pháp dạy học khám phá; phân tích thực trạng dạy học môn Hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng; Vận dụng phương pháp dạy học khám phá vào dạy học môn Hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng qua quá trình thực nghiệm và sau đó đánh giá kết quả đạt được. Phần kết luận và kiến nghị: trình bày những kết quả đạt được của quá trình nghiên cứu như: đánh giá được thực trạng dạy và học môn Hóa học lớp 10, xây dựng được các bài giảng điển hình, cùng các bài kiểm tra; tiến hành dạy thực nghiệm và đánh giá kết quả của việc vận dụng phương pháp dạy học khám phá. Bên cạnh đó, để việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá đạt hiểu quả cao hơn, đề tài cũng nêu lên những khuyến nghị cần quan tâm thực hiện từ phía lãnh đạo nhà trường cũng như từ phía giáo viên. iii
9. SUMMARY Nowadays, thanks to the rapid development of science technology, the knowledge of mankind has also changed. Therefore, the one-way teaching methods are not suitable anymore. That is the reason why an innovation in teaching and learning method in school is an urgent task of our country education. Discovery teaching method is one of the active teaching methods which is easy and effective to use in school. With this method, the path to new knowledge is built on the basic of the learners’ prior knowledge through the learners’ positive activities and the teachers’ instruction. That will make the learners excited about the lessons and stimulate the exploration of new things from which form a good habit of self-study method for learners. Therefore, the researcher carried out the theme: “Applying exploration teaching method in teaching Chemistry for Nguyen Van Tang high school grade 10 students”. The thesis including: The begining: Indicate the reason, purposes, responsibilities, research objectives, the content limitation and the contribution meaning of the thesis. The body: is presented in 3 chapters, focusing on the following issues: Literature review of applying teaching discovery methods, analyze the situation of teaching the subject of the 10th chemistry at Nguyen Van Tang high school; Applying teaching discovery methods in teaching the subject of the 10th chemistry at Nguyen Van Tang high school through experimentation and then evaluate the results. The conclusions and recommendations: the thesis indicates the achieved outcome of research process such as: assessing teaching’s real situation of the subject 10th chemistry, construction is typical lectures, and tests; carrying out experimental teaching and assessing outcome of applying teaching discovery methods. Besides, To apply the methods more effectivety, the thesis also indicates the orientation recommendations that need to be cared to implement by Rector Board and the teacher. iv
10. DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 DHKP Dạy học khám phá 2 DC Đối chứng 3 GV Giáo viên 4 HS Học sinh 5 PP Phương pháp 6 PTTQ Phương tiện trực quan 7 PPDH Phương pháp dạy học 8 TN Thực nghiệm 9 THPT Trung học phổ thông v
11. MỤC LỤC Lời cảm ơn i Lời cam đoan ii Tóm tắt iii Danh sách các từ viết tắt v Mục lục vi Danh mục các bảng x Danh mục các hình xii MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 2 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 2 4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3 5. Giả thuyết nghiên cứu 3 6. Phạm vi nghiên cứu 3 7. Phương pháp nghiên cứu 3 8. Cấu trúc tổng thể của luận văn 4 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ 5 1.1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5 1.1.1. Trên thế giới 5 1.1.2. Trong nước 8 1.2. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ 11 1.2.1. Khái niệm 11 1.2.1.1. Khái niệm khám phá 11 1.2.1.2. Khái niệm dạy học khám phá 12 1.2.1.3. Khái niệm phương pháp dạy học khám phá 13 1.2.2. Đặc điểm của dạy học khám phá 13 1.2.2.1. Mô hình dạy học khám phá 14 vi
12. 1.2.2.2. Mối liên hệ giữa dạy học khám phá và dạy học nêu vấnđề 14 1.2.2.3. Các cấp độ dạy học khám phá 15 1.2.3. Bản chất và đặc trưng của phương pháp dạy học khám phá 16 1.2.3.1. Bản chất của phương pháp dạy học khám phá 16 1.2.3.2. Đặc trưng của biện pháp tổ chức hoạt động khám phá trong học tập. 18 1.2.4. Qui trình thiết kế hoạt động khám phá 18 1.2.5. Qui trình tổ chức hoạt động khám phá 23 1.3. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ 25 1.3.1. Cơ sở tâm lý học ở lứa tuổi học sinh phổ thông 25 1.3.2. Cơ sở giáo dục học 26 Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TĂNG 29 2.1. ĐẶC ĐIỂM TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TĂNG 29 2.2. ĐẶC ĐIỂM, NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG 30 2.2.1. Đặc điểm môn hóa học 30 2.2.2. Nhiệm vụ của việc dạy học Hóa học ở trường THPT 30 2.2.2.1. Nhiệm vụ cơ bản 30 2.2.2.2. Nhiệm vụ phát triển tiềm lực trí tuệ cho học sinh 31 2.2.2.3. Nhiệm vụ giáo dục 31 2.2.2.4. Mối quan hệ giữa ba nhiệm vụ. 31 2.2.3. Phương pháp dạy học môn Hóa học 32 2.2.3.1. Đặc trưng của phương pháp dạy học Hóa học 32 2.2.3.2. Các phương pháp dạy học hóa ọh c cơ bản 32 2.2.4. Phân phối chương trình môn hóa lớp 10 33 2.3. THỰC TRẠNG DẠY VÀ ỌH C MÔN HÓA ỌH C LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TĂNG 36 vii
13. 2.3.1. Thực trạng học tập môn Hóa học 10 của HS trường THPT Nguyễn VănTăng36 2.3.2. Thực trạng dạy học môn Hóa học của GV tại trường THPTNguyễnVăn Tăng 39 2.3.2.1. Thực trạng về phương pháp dạy học hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng 39 2.3.2.2. Thực trạng sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học 41 Chương 3 46 VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ VÀO DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TĂNG 46 3.1. TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN HÓAỌ H C 10 THEO HƯỚNG KHÁM PHÁ 46 3.1.1. Cách ậv n dụng dạy học khám phá vàoạ d y học môn Hóa ọh c ở trường THPT . 46 3.1.2. Các chủ đề dạy học khám phá trong dạy học môn Hóa học lớp 10 47 3.1.2.1. Dạy học khám phá khi dạy học khái niệm 47 3.1.2.2. Dạy học khám phá khi dạy dạy học định luật, nguyên tắc. 50 3.1.2.3. Dạy học khám phá khi dạy tính chất hóa học của chất 51 3.2. THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI HỌC CÓ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP KHÁM PHÁ(GIÁO ÁN) 53 3.3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 77 3.3.1. Mục đích - nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 77 3.3.2. NỘI DUNG THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 78 3.3.2.1. Đối tượng thực nghiệm 78 3.3.2.2. Phân tích kết quả tiền thực nghiệm 78 3.3.3. Tổ chức thực nghiệm 81 3.4. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 82 3.4.1. Tổ chức kiểm tra và khảo sát 82 3.4.2. Phân tích định lượng 82 3.4.2.1. Xử lý kết quả bài kiểm tra lần 1 82 3.4.1.2. Xử lý kết quả bài kiểm tra lần 2 85 3.4.1.3. Kiểm nghiệm giả thuyết và kết luận 87 viii
14. 3.4.2. Kết quả thực nghiệm định tính 88 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96 1. KẾT LUẬN 96 2. KHUYẾN NGHỊ 97 * Với các trường THPT 97 * Với GV 98 3. HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI 98 TÀI LIỆU THAM KHẢO 99 PHỤ LỤC 102 PHỤ LỤC 1 102 PHIẾU KHẢO SÁT HỌC SINH ( Tiền thực nghiệm) 102 PHỤ LỤC 2 104 PHIẾU KHẢO SÁT HỌC SINH ( Sau thực nghiệm 104 PHỤ LỤC 3 ĐỀ KIỂM TRA 45 CHƯƠNG NHÓM HALOGEN 106 PHỤ LỤC 4 ĐỀ KIỂM TRA 45 CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH 107 PHỤ LỤC 5 BẢNG ĐIỂM TỔNG HỢP LỚP THỰC NGHIỆM 108 PHỤ LỤC 6 BẢNG ĐIỂM TỔNG HỢP LỚP ĐỐI CHỨNG 109 PHỤ LỤC 7 MỘT SỐ HÌNH ẢNH HỌC SINH TRONG QUÁ TRÌNH HỌC TẬP . 110 ix
15. DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng2 .1: Kết quả khảo sát HS về mức độ áp dụng kiến thức hóa họcvào 35 thực tế Bảng 2.2: Kết quả khảo sát HS về mức độ hứng thứ với môn hóa học 36 Bảng 3.3: Kết quả khảo sát HS về việc chuẩn bị bài mới ở nhà trướckhi 37 đến lớp Bảng 2.4: Kết quả khảo sát HS về mức độ tham gia vào bài giảng 37 Bảng 2.5: Khảo sát HS về phương pháp dạy chủ yếu của GV trong giờ 38 dạy Hóa học Bảng 2.6: Khảo sát HS về mức độ mong muốn học theo phương pháp 39 khám phá Bảng 2.7: Mức độ GV kết hợp phương tiện trực quan trong giờ dạy 40 Bảng 2.8: Kết quả khảo sát HS về mức độ GV sử dụng các phương tiện 41 trực quan Bảng 2.9: Kết quả khảo sát HS về mức độ hiểu bài khi GV kết hợp giảng 42 dạy với PTTQ Bảng 3.1: Các số liệu thống kê tiền thực nghiệm 80 Bảng 3.2: Tổng hợp các tham số đặc trưng 80 Bảng 3.3: Xếp loại học lực HS tiền TN 81 Bảng 3.4: Bảng phân phối tần số, tân suất tích lũy điểm kiểm tra lần 1 83 Bảng 3.5: Xếp loại học lực HS bài kiếm tralần 1 84 Bảng 3.6: Mô tả và so sánh dữ liệu qua bài kiểm tra 1 85 Bảng 3.7: Bảng phân phối tần số, tân suất tích lũy điểm kiểm tra lần 2 86 Bảng 3.8: Xếp loại học lực HS bài kiếm tralần 2 87 Bảng 3.9: Mô tả và so sánh dữ liệu qua bài kiểm tra 2 87 Bảng 3.10: Tổng hợp các giá trị trung bình, phương sai của hai lớp TN và DC 89 Bảng 3.11: Ý kiến của HS về mức độ hứng thú với học phương pháp DHKP 90 x
16. Bảng 3.12: Ý kiến của HS về hiểu quả khi áp dụng phương pháp DHKP 90 Bảng 3.13: Kết quả khảo sát HS vềmức độ tham gia vào bài giảng 91 Bảng 3.14: Ý kiến của HS về mức độ hứng thú với họcPTTQ 92 Bảng 3.15: Ý kiến của HS về hiểu quả tiếp thu bài mới khi sử dụngPTTQ 93 Bảng 3.16: Ý kiến của HS về hiểu quả khi sử dụng phươngpháp nhóm 93 xi
17. DANH MỤC CÁC HÌNH TRANG Hình1.1. Đặc điểm của dạy học khám phá 13 Hình 1.2: Qui trình tổ chức hoạt động khám khá 23 Hình 2.1: Biểu đồ mức độ áp ụd ng kiến thức hóa học vào thực tế 35 Hình 2.2: Biểu đồ mức độ hứng thứ với môn hóa học 36 Hình 2.3: Việc chuẩn bị bài mới ở nhà trước khi đến 37 Hình 2.4: Mức độ tham gia vào bài giảng của HS 38 Hình 2.5: Phương pháp dạy chủ yếu của GV trong giờ dạy Hóa học 39 Hình2.6 : Mức độ mong muốn học theo phương pháp khám phá 40 của HS Hình 2.7: Mức độ GV kết hợp phương tiện trực quan trong dạy bài mới 41 Hình2.8 : Mức độ GV sử dụng các phương tiện trực quan 42 Hình 2.9: Mức độ hiểu bài của HS khi GV kết hợp giảng dạy với PTTQ 43 Hình 3.1: Biểu đồ phân phối tần suất lũy tích tiền TN 81 Hình 3.2: Biểu đồ phân loại HS tiền TN 81 Hình 3.3: Biểu đồ phân phối tần suất lũy tích bài kiểm tra1. 84 Hình 3.4: Biểu đồ phân loại HSbài kiểm tra 1. 85 Hình 3.5: Biểu đồ phân phối tần suất lũy tích bài kiểm tra2. 86 Hình 3.6: Biểu đồ phân loại HS bài kiểm tra 2. 87 Hình 3.7: Mức độ hứng thú của HS với phương pháp DHKP 90 Hình 3.8: Hiểu quả khi áp dụng phương pháp dạy học khám phá 91 Hình 3.9: Mức độ tham gia vào bài giảng của HS 91 Hình 3.10: Mức độ hứng thú của HS với phương tiện trực quan 92 Hình 3.11: Hiểu quả tiếp thu bài mới khi sử dụng PTTQ 93 Hình 3.12: Hiểu quả khi sử dụng phương pháp nhóm 94 xii
18. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) với nội dung đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và đào tạo, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng,Nhà nước và của toàn dân đã khẳng định: Chúng ta sẽ chuyển từ việc dạy và học chủ yếu truyền thụ kiến thức một chiều từ thầy sang trò, nặng về truyền thụ kiến thức sang phương pháp giáo dục mới nhằm hình thành năng lực và phẩm chất của con người lao động mới [1,tr 3]. Điều 28 luật giáo dục đã quy định: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng môn học, từng lớp học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú cho học sinh [2, tr8]. Để đáp ứng được những điều trên, đòi hỏi phải có sự đổi mới trong giáo dục: - Đổi mới quan điểm dạy học - Đổi mới phương pháp dạy học - Đổi mới nội dung - Đổi mới kiểm tra đánh giá - Khai thác tối đa các phương tiện kỹ thuật hiện đại, cải cách các thiết bị học đường phục vụ cho các PPDH ớm i. Hiện nay có có rất nhiều phương pháp phương pháp dạy học tích cực (active teaching and learning). Đây là những phương pháp nhằm phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của người học. Ví dụ như: phương pháp dạy học khám phá; phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương pháp dạy học hợp tác. Phương pháp dạy học khám phá làộ m t trong những phương pháp dạy học tích cực có hiệu quả và dễ vận dụng trong nhà trường phổ thông. Với phương pháp này, con đường đi tới kiến thức mới được xây dựng trên cở sở kiến thức sẵn có của người học, thông qua các hoạt động tích cực của người học, dưới sự định hướng giúp 1
19. đỡ của người dạy sẽ được tìm ra. Điều đó sẽ làm cho người học cảm thấy hứng thú và sẽ kích thích được sự tìm tòi kiến thức mới của người học. Hơn nữa với phương pháp này thì trong bất kỳ điều kiện cơ sở vật chất nào cũng áp dụng được một cách linh hoạt và có hiểu quả. Môn Hóa học là môn khoa học mang tính thực nghiệm, là môn học nghiên cứu về cấu tạo và sự biến đổi của các chất, giúp cho học sinh nhìn nhận sựvậthiện tượng dưới góc độ khoa học, trang bị cho học sinh kiến thức về ứng dụng củaHóa học vào một số ngành sản xuất quan trọng và đời sống. Đồng thời môn Hóa học là một môn thi đại học khối A và khối B, từ đó cho thấy Hóa học là môn học cần thiết và quan trọng trong các trường THPT. Nhưng hiện nay, chất lượng học tập cũng như số lượnghọ c sinh lựa chọn và hứng thú với môn Hóa học không còn như trước. Xuất phát từ thực tế dạy học với mong muốn lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp với yêu cầu của bộ môn nên tôi quyết định lựa chọn và nghiên cứu đề tài “Vận dụng phương pháp dạy học khám phá vào dạy học môn hóa lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng”. Tôi hi vọng sẽ đóng gópộ m t phần công sức vào việc nâng cao hiểu quả dạy và học môn Hóa học nói riêng vàcông cuộc đổi mới giáo dục của đất nước nói chung. 2. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu và vận dụng triển khai dạy học khám phá vào dạy học môn Hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng, qua đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiểu quả vận dụng phương pháp dạy học khámphá trong dạy học môn Hóa học. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu trên, đề tài có các nhiệm vụsau: - Nghiên cứu lý luận về các phương pháp dạy học tích cực, đặc biệt là phương pháp dạy học khám phá. - Khảo sát thực trạng giảng dạy và học tập môn Hóa học lớp 10 cơ bản theo dấu hiệu dạy học khám phátại trường THPT Nguyễn Văn Tăng. - Triển khai dạy học khám phá vào dạy môn hóa học lớp 10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng. 2
20. 4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Phương pháp dạy học khám phá. 2. Khách thể nghiên cứu - Học sinh lớp 10 và giáo viên trường THPT Nguyễn Văn Tăng. - Nội dung, chương trình môn hóa học lớp 10. 5. Giả thuyết nghiên cứu Hiện nay phương pháp dạy học Hóa học tại trường THPT chỉ mang tính truyền thụ, giải thích - minh họa, chưa phát huy được tính tích cực chủ động của HS.Nếu GV vận dụng phương pháp DHKP vào quá trình dạy học theo qui trình như người nghiên cứu đề xuất thì sẽ tăng hứng thú học tập và phát huy tính tích cực của HS, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Hóa lớp 10. 6. Phạm vi nghiên cứu Quá trình dạy học môn hóa học lớp 10 cơ bản – THPT tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng có vận dụng phương pháp dạy học khám phá. 7. Phương pháp nghiên cứu 1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: sưu tầm, nghiên cứu các tài liệu lý luận và các kết quả nghiên cứu thực tiễn (sách, luận án, tạp chí, bài báo, các công trình nghiên cứu ) trong nước và ngoài nước về các vấn đề có liên quan đến đề tài. Các tư liệu này được nghiên cứu, phân tích, hệ thống hóa sử dụng trong đề tài và sắp xếp thành thư ụm c tham khảo. 2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: thăm dò ý kiến HS trước và sau thực nghiệm, để thu thập thông tin về thực trạng dạy và học môn Hóa học tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng, bảng hỏi được đưa ra dưới dạng phiếu hỏi. (phụ lục 2 và phụ lục 3) 3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Triển khai việc vận dụng phương pháp DHKP vào dạy học môn Hóa lớp10 tại trường THPT Nguyễn Văn Tăng, nhằm bước đầu kiểm tra tính khả thi và tính hiểu quả của biện pháp được đề xuất trong luận văn, kiểm tra kết quả, phântích đánh giá kết quả. 3
21. 4. Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm SPSS 11.5 để phân tích kết quả điều tra thực trạng, kết quả thực nghiệm ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng. 8. Cấu trúctổng thể của luận văn Luận văn được chia làm ba phần chính: - PHẦN MỞ ĐẦU - PHẦN NỘI DUNG: gồm có 3 chương o Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn o Chương 2. Thiết kế giáo án o Chương 3: Thực nghiệm sư phạm và kết quả - PHẦN KẾT LUẬN Tài liệu tham khảo 4
22. S K L 0 0 2 1 5 4