Luận văn Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng anh lớp 9 tại trường Trung học Cơ sở Linh Đông quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng anh lớp 9 tại trường Trung học Cơ sở Linh Đông quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ BẠCH THỊ MỘNG TUYỀN VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯONG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 TẠI TRƯỜNG THCS LINH ÐÔNG, QUẬN THỦ ÐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 S K C0 0 4 9 4 4 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2016
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  LUẬN VĂN THẠC SĨ BẠCH THỊ MỘNG TUYỀN VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 TẠI TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2016
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  LUẬN VĂN THẠC SĨ BẠCH THỊ MỘNG TUYỀN VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 TẠI TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 601401 Hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS.DƢƠNG THỊ KIM OANH Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2016
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC: Họ và tên: Bạch Thị Mộng Tuyền Giới tính: Nữ Ngày, tháng, năm sinh: 30/12/1975 Nơi sinh: Bình Dƣơng Quê quán: Bình Dƣơng Dân tộc: Kinh Chỗ ở hiện nay: B/10 đƣờng 11, Khu phố 4, Phƣờng Linh Xuân, Quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: 0918477757 E-mail: bmongtuyen@yahoo.com II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: Đại học: Hệ đào tạo: Hệ tại chức Thời gian đào tạo từ 02/1996 đến 8/1998 Nơi học: trƣờng Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Tp. Hồ Chí Minh Ngành học: Ngữ Văn Anh III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm Trƣờng THCS Thái Văn Từ 9/1996 đến 9/2006 Lung, quận Thủ Đức, Giáo viên tiếng Anh thành phố Hồ Chí Minh. Trƣờng THCS Linh Trung, Từ 9/2006 đến 9/2013 quận Thủ Đức, thành phố Giáo viên tiếng Anh Hồ Chí Minh. Trƣờng THCS Linh Đông, Phó Hiệu trƣởng trƣờng Từ 9/2013 đến quận Thủ Đức, thành phố THCS Linh Đông, quận hiện nay Hồ Chí Minh. Thủ Đức, Tp.HCM i
5. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tp. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 9 năm 2016 Ngƣời cam đoan Bạch Thị Mộng Tuyền ii
6. LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngƣời nghiên cứu đã nhận đƣợc nhiều sự giúp đỡ. Lời đầu tiên, ngƣời nghiên cứu xin chân thành cảm ơn PGS. TS Dƣơng Thị Kim Oanh, giảng viên Trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ dạy tôi trong suốt quá trình nghiên cứu luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô giảng dạy lớp cao học Giáo dục học 2015A, những ngƣời đã tận tình giảng dạy và truyền thụ những kinh nghiệm quý báu cho tôi trong suốt khóa đào tạo sau đại học. Tôi cũng xin cảm ơn Ban Giám Hiệu và quý thầy cô trƣờng Trung học Cơ sở Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện nghiên cứu của tôi và tích cực hỗ trợ tôi trong quá trình khảo sát và đánh giá tại trƣờng. Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả bạn bè, anh, chị, em học viên ngành Giáo dục học khóa 2015A cùng gia đình và ngƣời thân đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Tp. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 9 năm 2016 Người nghiên cứu Bạch Thị Mộng Tuyền iii
7. TÓM TẮT LUẬN VĂN Đứng trƣớc xu hƣớng của nền giáo dục hiện đại là đào tạo đáp ứng theo yêu cầu của xã hội, giáo dục Việt Nam đang từng bƣớc cải tiến phƣơng pháp dạy và học để theo kịp sự phát triển của nền kinh tế tri thức hiện nay. Đề tài "Vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng anh lớp 9 tại trƣờng Trung học Cơ sở Linh Đông quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh" gồm có các nội dung sau đây: Thứ 1: Phần mở đầu trình bày các lý do chọn đề tài, xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, xác định đối tƣợng và khách thể nghiên cứu, lập giả thuyết và phạm vi nghiên cứu, lựa chọn các phƣơng pháp nghiên cứu để thực hiện đề tài. Thứ 2: Để làm rõ cơ sở lý luận về phƣơng pháp dạy học tích cực, đề tài đã khái quát hóa các nghiên cứu về phƣơng pháp dạy học tích cực trên thế giới và Việt Nam; xác định các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài; phân tích cơ sở khoa học của phƣơng pháp dạy học tích cực; xác định những dấu hiệu đặc trƣng của phƣơng pháp dạy học tích cực; trình bày một số phƣơng pháp dạy học tích cực môn tiếng Anh lớp 9. Thứ 3: Nghiên cứu về thực trạng dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng Trung học Cơ sở Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh tập trung vào các vấn đề sau: - Kết quả nghiên cứu thực trạng hoạt động học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng Trung học Cơ sở Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh cho thấy học sinh chƣa nhận thức đúng đắn về môn học, chƣa có thái độ thực sự tích cực tham gia vào quá trình học tập bộ môn này. - Kết quả nghiên cứu thực trạng hoạt động dạy môn tiếng Anh lớp 9 của giáo viên tại trƣờng Trung học Cơ sở Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh cho thấy đa số giáo viên dạy theo phƣơng pháp Ngữ pháp - Dịch. iv
8. Thứ 4: Để vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng Trung học Cơ sở Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh, đề tài đã: - Làm rõ một số nguyên tắc vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức. - Đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 và thiết kế các giáo án vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức. - Đánh giá về đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học môn tiếng Anh lớp 9, tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức. - Thực nghiệm sƣ phạm và phân tích đánh giá kết quả thực nghiệm. Thứ 5: Kết quả thực nghiệm sƣ phạm Kết quả thực nghiệm sƣ phạm cho thấy việc vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức đã góp phần nâng cao cả bốn kỹ năng nghe – nói – đọc – viết cho học sinh. v
9. ABSTRACT Tendency of modern education is training to meet the social needs, Vietnam Education is taking steps by steps to improve the teaching and learning methods to keep up with the development of the knowledge economy today. The thesis “Applying some active teaching methods in teaching English grade 9 at Linh Dong secondary school, Thu Duc District, Ho Chi Minh City”, consists of some following contents: The first: Beginning presented the reasons to select the thesis, proposing the research objectives and research tasks, determining the objects and the subjects for research, setting research supposition and scope if the research and choosing the research methods to implement the project. The second: Clarifying theoretical basic related to the active teaching methods, the thesis overviewed of the researches about the active teaching methods the world and in Vietnam; determining the basic concepts releated to the thesis; analyzing the scientific basic of the active teaching methods; determining the featured signals of the active teaching methods; presenting some the active teaching methods in English grade 9. The third: Rearching about reality of teaching English grade 9 at Linh Dong secondary school, Thu Duc district, Ho Chi Minh city focused on the basic contents: - Resulting the research the reality of students’ learning activities of English grade 9 at Linh Dong secondary school showed the students’ awareness about English grade 9 at Linh Dong secondary school wasn’t correctly and students didn’t really participate in learning English grade 9 actively. - Resulting the research the reality of teachers’ teaching activities of English grade 9 at Linh Dong secondary school showed that the present vi
10. teachers’ teaching methods were mainly “Grammar – Translation” methods. The fourth: Applying some active teaching methods in teaching English grade 9 at Linh Dong secondary school, Thu Duc District, Ho Chi Minh City, the thesis focused on: - Clarifying some rules in applying the active teaching methods in teaching English grade 9 at Linh Dong secondary school, Thu Duc District. - Proposing to apply some active teaching methods in teaching English grade 9 and design pedagogic practical lesson plans in applying the active teaching methods in teaching English grade 9 at Linh Dong secondary school, Thu Duc District. - Evaluating about proposing to apply some active teaching methods in teaching English grade 9 at Linh Dong secondary school, Thu Duc District. - Experimenting pedagogy and analyzing, evaluating the conclusion about the experimental results. The fifth: Resulting of the pedagogical experiment Resulting of the pedagogical experiment showed “Applying the active teaching methods in teaching English grade 9 at Linh Dong secondary school, Thu Duc District, Ho Chi Minh City” which contributed to increase four skills listening - speaking - reading - reading for students. vii
11. MỤC LỤC Lý lịch khoa học i Lời cam đoan ii Lời cảm ơn iii Tóm tắt luận văn iv Mục lục viii Danh mục các chữ viết tắt xiii Danh mục các bảng xiv Danh mục các hình xv Danh mục các biểu đồ xvi MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 4 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 4 4. Đối tƣợng nghiên cứu 4 5. Khách thể nghiên cứu 4 6. Giả thuyết nghiên cứu 4 7. Phạm vi nghiên cứu 5 8. Phƣơng pháp nghiên cứu 5 9. Cấu trúc luận văn 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC 8 1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM 8 1.1.1. Trên thế giới 8 1.1.2. Tại Việt Nam 13 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 16 1.2.1. Phƣơng pháp 16 1.2.2. Hoạt động học 17 1.2.3. Hoạt động dạy 17 viii
12. 1.2.4. Phƣơng pháp dạy học 17 1.2.5. Phƣơng pháp dạy học tích cực 17 1.2.6. Tích cực hóa ngƣời học 18 1.2.7. Tính tích cực trong học tập 18 1.3. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC 19 1.3.1. Cơ sở triết học 19 1.3.2. Cơ sở Tâm lý học 20 1.3.3. Cơ sở Giáo dục học 21 1.4. DẤU HIỆU ĐẶC TRƢNG CỦA PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC 24 1.4.1. Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh 24 1.4.2. Dạy học chú trọng rèn luyện phƣơng pháp tự học 25 1.4.3. Dạy học phân hóa kết hợp với học tập hợp tác 25 1.4.4. Kết hợp đánh giá của giáo viên, đánh giá của bạn học với tự đánh giá 27 1.4.5. Tăng cƣờng tổ chức cho học sinh vận dụng những kiến thức vào thực tế 28 1.5. CÁC PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC NGOẠI NGỮ 31 1.5.1. Các phƣơng pháp, kỹ thuật dạy tiếng Anh theo định hƣớng giao tiếp 29 1.5.1.1. Phƣơng pháp dạy ngôn ngữ giao tiếp (Communicative Language Teaching method) 29 1.5.1.2. Phƣơng pháp nghe - nói (Audiolingual Method or Audio-Oral Method) 29 1.5.1.3. Phƣơng pháp trực tiếp (direct method) 30 1.5.1.4. Phƣơng pháp đàm thoại (oral method) 31 1.5.1.5. Kỹ thuật động não (Brainstorming) 32 1.5.2. Một số phƣơng pháp dạy học tích cực môn tiếng Anh 33 1.5.2.1. Phƣơng pháp đóng vai (Role-play) 33 1.5.2.2. Phƣơng pháp thảo luận nhóm 35 1.5.2.3. Phƣơng pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề 38 1.5.2.4. Kỹ thuật sơ đồ tƣ duy 41 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 45 ix
13. Chƣơng 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 TẠI TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 46 2.1 GIỚI THIỆU VỀ TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LINH ĐÔNG 46 2.1.1 Quá trình thành lập trƣờng Trung học Cơ sở Linh Đông 46 2.1.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động của nhà trƣờng 47 2.1.3 Cơ sở vật chất của nhà trƣờng 47 2.1.4 Tình hình hoạt động giảng dạy của trƣờng 48 2.2. GIỚI THIỆU CHƢƠNG TRÌNH MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 49 2.2.1. Sách giáo khoa tiếng Anh lớp 9 50 2.2.2. Số tiết và số bài kiểm tra 51 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 TẠI TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 52 2.3.1. Thực trạng hoạt động học môn tiếng Anh của học sinh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 52 2.3.2. Thực trạng hoạt động dạy môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 64 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 72 Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC 73 TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 TẠI TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 73 3.1. CÁC NGUYÊN TẮC VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9 TẠI TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. 73 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung với tính vừa sức riêng trong dạy học 73 x
14. 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực, độc lập của học sinh và vai trò chủ đạo của giáo viên trong dạy học 74 3.1.3. Nguyên tắc tiếp cận hoạt động – nhân cách phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh 75 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa lí luận về thực tiễn trong dạy học76 3.2. ĐỀ XUẤT VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH 9 TẠI TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. 76 3.2.1. Đề xuất phƣơng án vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực cho môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức 76 3.2.2. Đề xuất cách thức tổ chức các hoạt động dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 96 3.2.3. Thiết kế các giáo án vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 102 3.3. ĐÁNH GIÁ VỀ ĐỀ XUẤT VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 9, TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 127 3.3.1. Đánh giá về sự phù hợp của việc đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 với mục tiêu và nội dung dạy học tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh127 3.3.2. Đánh giá khả năng thực hiện của việc đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 130 3.3.3. Đánh giá mức độ phù hợp của việc đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 với điều kiện thực tế tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 132 3.4. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM 134 xi
15. 3.4.1 Mục đích thực nghiệm 134 3.4.2 Đối tƣợng thực nghiệm 135 3.4.3 Nội dung thực nghiệm 135 3.4.4 Phƣơng pháp thực nghiệm 135 3.4.5. Phân tích kết quả thực nghiệm 136 3.4.6. Kết luận chung về kết quả thực nghiệm sƣ phạm 146 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 148 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO 153 PHỤ LỤC 156 xii
16. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết tắt Nội dung chữ viết tắt 1 GD Giáo dục 2 GQVĐ Giải quyết vấn đề 3 GV Giáo viên 4 HS Học sinh 5 KT Kỹ thuật 6 PPDH Phƣơng pháp dạy học 7 SGK Sách giáo khoa 8 THCS Trung học Cơ sở 9 THPT Trung học Phổ thông 10 Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 11 TTC Tính tích cực xiii
17. DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Đơn vị bài học và số tiết kiểm tra 52 Bảng 2.2: Tính tích cực học tập của HS trong giờ học môn tiếng Anh lớp 9 60 Bảng 2.3: Tính tích cực của học sinh lớp 9 sau giờ học môn tiếng Anh. 61 Bảng 2.4: Mức độ HS thích các hoạt động dạy học tiếng Anh của giáo viên 63 Bảng 3.1: Đề xuất phƣơng án vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 78 Bảng 3.2: Sự phù hợp của việc đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 với mục tiêu và nội dung dạy học tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 128 Bảng 3.3: Khả năng thực hiện của việc đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 tại trƣờng THCS Linh Đông131 Bảng 3.4: Mức độ phù hợp của việc đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 với điều kiện thực tế tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. 133 Bảng 3.5: Thái độ yêu thích môn tiếng Anh lớp 9 của học sinh trong giờ học. 138 Bảng 3.6: Tính tích cực học tập của học sinh trong giờ học môn tiếng Anh 139 Bảng 3.7: Thống kê điểm các bài kiểm tra trƣớc và sau thực nghiệm sƣ phạm 142 xiv
18. DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1: Trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 47 Hình 2.2: Tập thể giáo viên trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, Tp.HCM 48 Hình 2.3: Học sinh toàn trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, Tp.HCM 49 Hình 2.4: Trao đổi với cô Trần Thị Quế Lâm về nội dung chƣơng trình và phân phối chƣơng trình môn tiếng Anh lớp 9 66 Hình 2.5: Quang cảnh dự giờ tiết dạy cô Nguyễn Thị Thanh Lan 67 Hình 2.6: Phỏng vấn cô Lƣu Thị Phƣơng Thanh về phƣơng pháp dạy môn tiếng Anh tại trƣờng THCS Linh Đông 69 Hình 2.7: Trao đổi với cô Dƣơng Thị Nhƣ Ý về các yếu tố nâng cao chất lƣợng dạy học môn tiếng Anh lớp 9 70 Hình 3.1: Sơ đồ tƣ duy 101 Hình 3.2: Trao đổi với cô Trần Thanh Thảo về mức độ phù hợp của việc đề xuất vận dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực trong dạy học môn tiếng Anh lớp 9 với điều kiện thực tế tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức 134 Hình 3.3: Học sinh đang nói về các nội dung trong chủ đề Thảm họa thiên nhiên theo các vai đã đƣợc phân công 143 Hình 3.4: Học sinh trình bày các biện pháp để tiết kiệm năng lƣợng tại trƣờng học và trong gia đình 144 Hình 3.5: Học sinh đang hoạt động nhóm về chủ đề “Các ngày lễ ” 145 Hình 3.6: Học sinh sử dụng Sơ đồ tƣ duy để trình bày về các ngày lễ lớn 145 Hình 3.7: Học sinh sử dụng Sơ đồ tƣ duy để trình bày về chủ đề “Phương tiện thông tin đại chúng” 146 xv
19. DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Nhận thức của học sinh đối với nội dung chƣơng trình môn tiếng Anh lớp 9 54 Biểu đồ 2.2: Kỹ năng học sinh đạt đƣợc khi học môn tiếng Anh lớp 9 55 Biểu đồ 2.3: Thái độ của học sinh lớp 9 trƣớc buổi học tiếng Anh 56 Biểu đồ 2.4: Thái độ của học sinh trong giờ học môn tiếng Anh lớp 9 58 Biểu đồ 2.5: Thái độ của học sinh lớp 9 sau buổi học tiếng Anh 59 Biểu đồ 3.1: Nhận thức của học sinh đối với nội dung chƣơng trình môn tiếng Anh lớp 9 sau thực nghiệm 136 Biểu đồ 3.2: Thái độ của học sinh khi vận dụng các kỹ năng đã đƣợc học trong môn tiếng Anh lớp 9 141 xvi
20. MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Việt Nam đã cùng nhân loại bƣớc vào thế kỷ XXI, thế kỷ của nền kinh tế tri thức trên phạm vi toàn cầu, thế kỷ của sự bùng nổ thông tin và khoa học công nghệ. Nền kinh tế tri thức đòi hỏi con ngƣời phải có nhiều kiến thức, kỹ năng mới và một thái độ tích cực để làm chủ cuộc sống. Xu thế hội nhập quốc tế ngày nay đòi hỏi phải có một nguồn nhân lực chất lƣợng cao làm việc đƣợc trong một môi trƣờng đa ngôn ngữ, đa văn hóa. Yêu cầu này làm cho việc dạy học ngoại ngữ nói chung và dạy học tiếng Anh nói riêng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết trong hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó có giáo dục Trung học Cơ sở. Tiếng Anh là phƣơng tiện để ngƣời học có thể tiếp cận nhanh chóng nhất tới các nền văn hoá và tri thức của thế giới. Mặc dù môn tiếng Anh có đặc điểm riêng nhƣng cũng giống nhƣ các môn học khác cần đƣợc đổi mới phƣơng pháp dạy học tích cực để phù hợp hơn, đáp ứng đƣợc nhu cầu của xã hội. Rõ ràng trong thời kỳ đẩy mạnh hội nhập với thế giới bên ngoài, tiếng Anh trở thành công cụ không thể thiếu để mở rộng giao lƣu với cộng đồng quốc tế trƣớc yêu cầu đào tạo nhân lực có trình độ cao, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã chỉ rõ: “Tiếp tục nâng cao chất lƣợng giáo dục (GD) toàn diện, đổi mới nội dung, phƣơng pháp dạy và học, hệ thống trƣờng lớp và hệ thống quản lý GD; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; đẩy mạnh phong trào tự học của nhân dân, thực hiện GD cho mọi ngƣời, cả nƣớc trở thành một xã hội học tập Tăng ngân sách đầu tƣ cho giáo dục- đào tạo theo nhịp độ phát triển kinh tế ” [15]. Tại hội nghị Trung ƣơng 6, khóa IX có những kết luận quan trọng về giáo dục: “Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự 1
21. đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm chủ kiến thức tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay” [13]. Trong Luật Giáo dục (2005) tại khoản 2 điều 5 cũng quy định rõ: "Yêu cầu nội dung, phƣơng pháp giáo dục: phải phát huy tính tích cực, tự giác, làm chủ, có tính tƣ duy, sáng tạo, bồi dƣỡng cho ngƣời học năng lực tự học, khả năng thực hành và ỷ chí vƣơn lên” [14, tr.37]. Năm học 2015-2016, Ngành Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục triển khai các giải pháp để thực hiện các nội dung Nghị quyết số 29 -NQ/TW của Hội nghị Trung ƣơng 8 – khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” [15]. Chủ đề năm học 2015 – 2016 của Ngành giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh là “Tập trung xây dựng và nhân rộng trường học tiên tiến, hiện đại; gắn giáo dục tri thức, đạo đức với giáo dục truyền thống văn hóa, đào tạo nghề nghiệp, giáo dục thể chất; rèn luyện con người về lý tưởng, phẩm chất, nhân cách, lối sống và tay nghề”. Chủ đề năm học cũng chú trọng đến việc phát triển, nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo, đặc biệt là nâng cao chất lƣợng dạy học môn tiếng Anh nhằm xây dựng nền tảng của một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại, tiếp cận giáo dục tiên tiến của khu vực và thế giới. Ngày 30/9/2008 Thủ tƣớng Chính Phủ đã ký quyết định số 1400/QĐ-TTg, phê duyệt Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2008-2020”. Tập trung vào các nhiệm vụ đào tạo và bồi dƣỡng giáo viên, đổi mới về tổ chức, phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, xây dựng các chƣơng trình dạy học dựa theo khung tham chiếu năng lực ngôn ngữ Châu Âu. Toàn ngành chú trọng phát triển quy mô, nâng cao chất lƣợng giáo dục tiếng Anh, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt”, thực hiện những giải pháp đột phá và những giải pháp lâu dài nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Giáo dục trung học cơ sở tiếp tục khẳng định là niềm 2
22. S K L 0 0 2 1 5 4