Luận văn Triển khai Phương pháp dạy học dự án vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh Tỉnh Bình Dương (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Triển khai Phương pháp dạy học dự án vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh Tỉnh Bình Dương (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ CAO CHUNG THẢO NGUYÊN TRIỂN KHAI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀO MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC PHAN CHU TRINH TỈNH BÌNH DƯƠNG NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KỸ THUẬT - 60140110 S K C0 0 4 7 5 7 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2015
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM VIỆN SƢ PHẠM KỸ THUẬT LUẬN VĂN CAO CHUNG THẢO NGUYÊN TRIỂN KHAI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀO MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 TẠI TRƢỜNG TIỂU HỌC PHAN CHU TRINH TỈNH BÌNH DƢƠNG NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC KỸ THUẬT MÃ NGÀNH: 60140110 Hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN VĂN TUẤN Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2015
3. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC Họ và tên: CAO CHUNG THẢO NGUYÊN Giới tính: Nữ Ngày sinh: 12/02/1989 Nơi sinh: Bình Dƣơng Quê quán: Bình Dƣơng Dân tộc: Kinh Địa chỉ: 27/5B KP Hòa Long, Phƣờng Lái Thiêu, TX Thuận An, Tỉnh Bình Dƣơng II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO Hệ đào tạo: Đại học Thời gian đào tạo: từ 9/2007 đến 5/2012 Nơi học: Trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh Ngành học: Công nghệ điện tử viễn thông III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm 9/2012 - 2015 Trƣờng TH Phan Chu Trinh – Giáo viên Bình Dƣơng i
4. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ đúng nguyên tắc và kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kì công trình nào. Tp.Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2015 Cao Chung Thảo Nguyên ii
5. LỜI CẢM ƠN Tr ong suốt quá trình học tại Trƣờng Đại học Sƣ Phạm Kỹ Thuật TPHCM- Viện Sƣ Phạm Kỹ Thuật, bản thân ngƣời nghiên cứu đã học hỏi đƣợc rất nhiều điều từ các Thầy(Cô) đã tận tình chỉ bảo, hƣớng dẫn cho ngƣời nghiên cứu. Trong quá trình ngƣời nghiên cứu nghiên cứu đề tài “Triển khai phƣơng pháp dạy học dự án vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, tỉnh Bình Dƣơng” đã gặp không ít khó khăn. Nhƣng trong thời gian này đƣợc sự giúp đỡ và hƣớng dẫn tận tình của PGS.TS. Nguyễn Văn Tuấn- Trƣờng ĐH Sƣ Phạm Kỹ Thuật TPHCM đã có những ý kiến đóng góp quý báu, chia sẻ chân thành để giúp ngƣời nghiên cứu có đƣợc định hƣớng đúng trong việc hoàn thành đề tài. Ngƣời nghiên cứu xin gửi đến Thầy lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất! Ngoài ra ngƣờ i nghiê n cứ u xin bà y tỏ lòng bi ế t ơn đến: - PGS.TS. Võ Thị Xuân – Trƣờng ĐH Sƣ Phạm Kỹ Thuật TPHCM cũng đã tận tình giúp đỡ, hƣớng dẫn, hỗ trợ ngƣời nghiên nghiên cứu trong quá trình học tập và làm luận văn. - Ban Giám Hiệu nhà trƣờng, các Thầy (Cô)- Viện Sƣ Phạm Kỹ Thuật, phòng Đào tạo Sau đại học Trƣờng ĐH Sƣ Phạm Kỹ Thuật TPHCM - Ban Giám Hiệu - Tập thể Giáo viên trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh - , Tỉnh Bình Dƣơng đã nhiệt tình giúp đỡ ngƣời nghiên cứu trong quá trình khảo sát và thực nghiệm sƣ phạm Xin chân thành cảm ơn! Ngƣời nghiên cứu Thành Phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2015 iii
6. TÓM TẮT Trong sự phát triển mạnh mẽ của xã hội hiện nay, yếu tố quyết định cho sự phát triển đó chính là tri thức và kỹ năng của con ngƣời. Nhiệm vụ của giáo dục không chỉ trang bị cho con ngƣời những kiến thức mà còn hình thành những kỹ năng. Trong xã hội hiện nay, con ngƣời cần phải năng động, sáng tạo, có đủ năng lực và kỹ năng để chủ động trong các tình huống cuộc sống. Những phƣơng pháp dạy học truyền thống không thể đáp ứng với nhu cầu trong xã hội hiện nay. Do đó, việc đổi mới phƣơng pháp dạy học là vấn đề cần thiết trong nền giáo dục hiện nay. Chính vì vậy, ngƣời nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài “Triển khai Phƣơng pháp dạy học dự án vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh Tỉnh Bình Dƣơng” nhằm hình thành cho ngƣời học những kỹ năng: kỹ năng tƣ duy sáng tạo, kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin, kỹ năng tự học tự nghiên cứu, kỹ năng làm việc nhóm. Cấu trúc luận văn gồm những phần chính Chƣơng 1: Tổng quan Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết Chƣơng 3: Thực trạng giảng dạy môn tự nhiên và xã hội lớp 3 tại trƣờng tiểu học phan chu trinh, bình dƣơng Chƣơng 4: Triển khai phƣơng pháp dạy học dự án cho môn tự nhiên và xã hội lớp 3 tại trƣờng tiểu học phan chu trinh,bình dƣơng Thiết kế kế hoạch bài dạy để tổ chức dạy học theo dự án môn Tự nhiên và xã hội lớp 3 tại trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, tỉnh Bình Dƣơng. Thực nghiệm sƣ phạm có đối chứng để kiểm nghiệm giả thiết của đề tài Kết luận và kiến nghị Trình bày đƣợc những kết quả đạt đƣợc của quá trình nghiên cứu và hƣớng phát triển của đề tài. iv
7. ABSTRACT In the strong development of the current society, the decisive factor for this development is the knowledge and skills of people. The task of education is not only to equip people with knowledge but also skills formation. In today's society, people need to be active, creative, capable and skills to actively in life situations. The traditional teaching methods can not meet the needs of today's society. Therefore, the renewal of teaching methods is necessary issues in education today. So, the research carried out to implement the project "Implementation of the project teaching method in subject Nature and Society in Grade 3 Primary School in Binh Duong Phan Chu Trinh" in order to establish the skills learned Features: creative thinking skills, skills, search and information processing skills, self-study self-study, group work skills. Essay structure includes the main parts Chapter 1: Overview Chapter 2: Theoretical Foundations Chapter 3: The situation teaching and social nature in elementary grades 3 at Phan Chu Trinh primary school, Binh Duong Province Chapter 4: Deploy project teaching methods for social science subjects and grade 3 in primary schools Phan Chu Trinh, APR Designing lesson plans to organize project-based learning and social science subjects in primary school grades 3 Phan Chu Trinh Street, Binh Duong province. Pedagogical experiment are warranted to test the hypothesis of topics Conclusions and Recommendations Presenting the results of the research and development of the subject. v
8. MỤC LỤC LÝ LỊCH KHOA HỌC i LỜI CAM ĐOAN ii TÓM TẮT iii DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT v DANH MỤC CÁC HÌNH vi DANH MỤC CÁC BẢNG viii DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC ix PHẦN DẪN NHẬP 1 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2 4. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 2 5. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU 3 6. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 3 7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3 8. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 4 10. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 6 1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 6 1.1.1 Lịch sử ra đời của Phƣơng pháp dạy học theo Dự án 6 1.1.2 Sự phát triển của phƣơng pháp dạy học theo Dự án 6 1.1.2.1. Sự phát triển phƣơng pháp dạy học theo dự án ở nƣớc ngoài 6 1.1.2.2 Sự phát triển Dạy học theo dự án ở Việt Nam 9 1.1.2.3. Triển khai phƣơng pháp dạy học theo dự án vào Việt Nam 10 1.1.2.3.1. Chƣơng trình dạy học của Intel 10 1.1.2.3.2. Chƣơng trình dạy học theo dự án của Việt Bỉ 11 1.2 KHÁI NIỆM DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 14 1.3 ĐẶC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 15 1.3.1 Ngƣời học là trung tâm của dạy học dự án 15 1.3.2 Nội dung học tập có tính phức hợp 16 ix
9. 1.3.3 Dạy học thông qua các hoạt động thực tiễn 16 1.3.4 Nâng cao tính tự lực của Học sinh 16 1.3.5 Tạo sự hứng thú trong học tập cho học sinh 17 1.3.6 Kết hợp làm việc theo nhóm và làm việc cá nhân 17 1.3.7 Quan tâm đến sản phẩm làm ra 17 1.4 ƢU VÀ NHƢỢC ĐIỂM CỦA PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 17 1.5 PHÂN LOẠI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 19 1.5.1 Phân loại theo chuyên môn 19 1.5.2 Phân loại theo sự tham gia của ngƣời học 19 1.5.3 Phân loại theo quỹ thời gian 19 1.5.4 Phân loại theo nhiệm vụ 19 1.6. MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DÙNG TRONG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 20 1.6.1 Phƣơng pháp thuyết trình 20 1.6.2 Phƣơng pháp đàm thoại 21 1.6.3 Phƣơng pháp thảo luận nhóm 21 1.6.4 Kĩ thuật động não 22 1.7 CẤU TRÚC CỦA DẠY HỌC DỰ ÁN 23 1.8 ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN 27 1.9 ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ HỌC SINH TIỂU HỌC 29 1.9.1 Đặc điểm về thể chất của học sinh tiểu học 29 1.9.2 Đặc điểm về trí nhớ của học sinh tiểu học 29 1.9.3 Sự phát triển của quá trình nhận thức 29 1.9.4 Sự phát triển về ngôn ngữ 30 1.10 MỐI QUAN HỆ GIỮA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ DẠY HỌC TÍCH HỢP 31 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 TẠI TRƢỜNG TIỂU HỌC PHAN CHU TRINH, BÌNH DƢƠNG 35 2.1 KHÁI QUÁT VỀ THỊ XÃ THUẬN AN, TỈNH BỈNH DƢƠNG 35 2.1.1Vị trí địa lý tỉnh Bình Dƣơng 36 2.1.2Vị trí địa lý thị xã Thuận An, Tỉnh Bình Dƣơng 36 2.1.3 Giáo dục và đạo tạo ở Tỉnh Bình Dƣơng 36 x
10. 2.2 GIỚI THIỆU TRƢỜNG TIỂU HỌC PHAN CHU TRINH, TỈNH BÌNH DƢƠNG 37 2.3 . GIỚI THIỆU VỀ MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 40 2.3.1 Mục tiêu môn học 40 2.3.1.1 Kiến thức 40 vii 2.3.1.2 Kĩ năng 40 2.3.1.3 Thái độ 40 2.3.2 Nhiệm vụ của môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 40 2.3.3 Chƣơng trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 41 2.4 .THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC PHAN CHU TRINH, TỈNH BÌNH DƢƠNG. 45 2.4.1Mục đích, đối tƣợng, nội dung, phƣơng pháp và thời gian khảo sát 45 2.4.1.1 Đối với học sinh 45 2.4.1.2 Đối với giáo viên 45 2.4.2Thực trạng hoạt động học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng. 46 2.4.2.1Nhận thức của học sinh về môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 46 2.4.2.2Thực trạng về thái độ học tập môn Tự nhiên và xã hội của học sinh khối 3 2.4.2.3 Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng 47 2.4.2.3Tính tích cực của học sinh trong và ngoài giờ học môn Tự nhiên và xã hội của học sinh khối 3 Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng 48 2.4.3 Thực trạng hoạt động dạy môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng. 50 2.4.3.1Về phƣơng pháp dạy học 50 2.4.3.2Nhận thức của giáo viên về đổi mới phƣơng pháp dạy học 52 2.4.3.3Về cơ sở vật chất và phƣơng tiện dạy học 53 2.4.3.4 Về nội dung môn học 53 2.4.3.5 Về cách tạo điều kiện để học sinh học tập tích cực 54 2.4.3.6 Về cách thức đánh giá 55 2.4.3.7 Về những khó khăn mà giáo viên gặp phải 56 xi
11. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 58 CHƢƠNG 3: XÂY DỰNG CÁC DỰ ÁN HỌC TẬP VÀ TRIỂN KHAI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN CHO MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 TẠI TRƢỜNG TIỂU HỌC PHAN CHU TRINH,BÌNH DƢƠNG 60 3.1 NHỮNG ĐỊNH HƢỚNG KHI VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN. 60 3.1.1 Tính khoa học 60 3.1.2 Phát triển toàn diện học sinh 60 3.11.3 Kết hợp lý thuyết và thực hành 61 3.1.4 Tính thực tiễn 61 3.1.5 .Tính tích hợp 62 3.1.6 .Tính tự giác và tính tích cực trong học tập của HS 62 3.2 XÂY DỰNG CÁC DỰ ÁN DẠY HỌC TẬP TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 TẠI TRƢỜNG TIỂU HỌC PHAN CHU TRINH, TỈNH BÌNH DƢƠNG 62 3.3 QUI TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 65 3.4 TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ 71 3.5 THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM 73 3.5.1 Mục đích và đối tƣợng, nội dung, cách thức,thời gian và địa điểm thực nghiệm 73 3.5.2 Đánh giá kết quả thực nghiệm 74 3.5.1.1 Về thái độ học tập 74 3.5.1.2 Về kỹ năng làm việc nhóm 75 3.5.2.3 Về kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin 76 3.5.2.4Về kỹ năng tự học – tự nghiên cứu 77 3.5.2.5 Về kỹ năng thuyết trình 78 3.5.2.6 Kiểm nghiệm kết quả thực nghiệm 79 3.5.2.7 Kiểm nghiệm giả thuyết 82 3.5.2.8 Đánh giá về kết quả học tập của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 83 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 85 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 86 KẾT LUẬN 86 1. KIẾN NGHỊ 87 xi
12. 2. HƢỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI 87 TÀI LIỆU THAM KHẢO 88 xi
13. DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT CHỮ VIẾT TẮT CHỮ NGUYÊN VĂN 1 DHTDA Dạy học theo dự án 2 GV Giáo viên 3 HS Học sinh 4 PPDH Phƣơng pháp dạy học xi
14. x DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1: Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng 37 Hình 2.2: Sơ đồ tổ chức trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh 39 xi
15. DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng1.1 : Cấu trúc dạy học dự án 5 bƣớc. 25 Bảng 1.2 : Tiêu chí đánh giá trong dạy học dự án 31 Bảng 2.1 : Phân phối chƣơng trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 42 Bảng 2.2 : Bảng thống kê về nhận thức của học sinh về môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh 46 Bảng 2.3 : Bảng thống kê về thái độ học tập môn Tự nhiên và xã hội của học sinh khối 3 Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng 47 Bảng 2.4: Bảng thống kê tính tích cực của học sinh đối với môn Tự nhiên và xã hội của học sinh khối 3 Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng 48 Bảng 2.5: Bảng thống kê về tính tích cực của học sinh ngoài giờ học môn Tự nhiên và xã hội của học sinh khối 3 Trƣờng Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dƣơng 49 Bảng 2.6 : Bảng thống kê về mức độ sử dụng các phƣơng pháp dạy học 51 Bảng 2.7 : Bảng thống kê về mức độ nhận thức của giáo viên về đổi mới phƣơng pháp dạy học 52 Bảng 2.8 : Bảng thống kê sự đáp ứng về cơ sở vật chất 53 Bảng 2.9 : Bảng thống kê về mức độ cung cấp thông tin của Sách giáo khoa 54 Bảng 2.10: Bảng thống kê mức độ sử dụng các tiêu chí trong kiểm tra đánh giá 55 Bảng 2.11: Bảng thống kê mức độ sử dụng các phƣơng pháp trong kiểm tra đánh giá 56 Bảng 3.1: Phân phối chƣơng trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 theo dạy học dự án 63 Bảng 3.2 .Qui trình tổ chức dạy học theo dự án cho môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 66 Bảng 3.3.Qui trình tổ chức dạy học theo dự án chodự án 4: “Tìm hiểu các bộ phận và lợi ích của cây” 68 Bảng 3.4 .Tiêu chí đánh giá trong dạy học dự án môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 71 Bảng 3.5: Bảng số liệu về thái độ học tập của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 74 Bảng 3.6: Bảng số liệu về khả năng làm việc nhóm của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 75 Bảng 3.7: Bảng số liệu về khả năng tìm kiếm thông tin của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 76 Bảng 3.8 : Bảng số liệu về khả năng tự học – tự nghiên cứu của lớp thực nghiệm và lớp xiii
16. đối chứng 77 Bảng 3.9: Bảng số liệu về kỹ năng thuyết trình của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 78 Bảng 3.10: Bảng phân bố tần xuất điểm số của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng dự án 4 79 Bảng 3.11: Bảng phân bố tần xuất điểm số của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng dự án 6 80 Bảng 3.12 : Thống kê số liệu kết quả học tập của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 83 xiv
17. DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Phụ lục 1: Phiếu khảo sát ( Dành cho giáo viên) Phụ lục 2: Phiếu khảo sát ( Dành cho học sinh) Phụ lục 3: Phiếu khảo sát (Dành cho học sinh lớp thực nghiệm và lớp đối chứng) Phụ lục 4: Qui trình tổ chức dạy học theo dự án cho dự án 6: “Trồng và chăm sóc cây” Phụ lục 5: Một số hình ảnh ngƣời nghiên cứu dạy bằng phƣơng pháp truyền thống ở lớp đối chứng Phụ lục 6: Một số hình ảnh học sinh thực hiện dự án 4 “ Tìm hiểu về các bộ phận và tác dụng của cây” Phụ lục 7: Một số hình ảnh học sinh thực hiện dự án 6 “ Trồng và chăm sóc cây xanh” Phụ lục 8: Phiếu phân công nhiệm vụ , phiếu báo cáo, phiếu đánh giá dự án 4 “ Tìm hiểu về các bộ phận và tác dụng của cây” Phụ lục 9: Phiếu phân công nhiệm vụ , phiếu báo cáo, phiếu đánh giá dự án 6 “ Trồng và chăm sóc cây” Phụ lục 10: Một số đề kiểm tra môn tự nhiên và xã hội lớp 3 xiv
18. hay thông tin do giáo viên cung cấp. Môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 đối với học sinh Tiểu học sẽ có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục tri thức và kĩ năng sống nếu được tiếp xúc với vật thật. Để giải quyết thực tế khó khăn đó, một giải pháp được đề xuất có thể mang lại hiệu quả là tăng cường tổ chức dạy học dự án – một hình thức dạy học mở, hiện nay đang rất phát triển ở các nước tiên tiến .Phương pháp dạy học này có thể giải quyết được các vấn đề đặt ra. Mặt khác, dạy học dự án thông qua các hoạt động ngoại khoá nếu được tổ chức tốt còn làm tăng niềm yêu thích, hứng thú học tập môn Tự nhiên và Xã hội, phát triển toàn diện nhân cách học sinh. Dạy học theo dự án là một trong những phương pháp dạy học hiện đại, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Tuy nhiên, ở các trường Tiểu học ở Việt Nam dạy học theo dự án rất ít được sử dụng¸ phần lớn giáo viên còn bỡ ngỡ với phương pháp dạy học này. Vì những lý do trên mà người nghiên cứu chọn đề tài tốt nghiệp thạc sĩ của mình là “Triển khai Phương pháp dạy học dự án vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trường Tiểu học Phan Chu Trinh Tỉnh Bình Dương” 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Xây dựng các dự án dạy học và triển khai vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Tỉnh Bình Dương 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Đề tài tập trung nghiên cứu các nhiệm vụ sau : 1. Cơ sở lý luận về dạy học dự án 2. Khảo sát và đánh giá thực trạng dạy và học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 3. Xây dựng và triển khai phương pháp dạy học dự án và môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Bình Dương 2
19. 4. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Hiện nay môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại trường Tiểu học Phan Chu Trinh, tỉnh Bình Dương chủ yếu dạy theo phương pháp thuyết trình nên học sinh chưa có kỹ năng, năng lực giải quyết vấn đề, học sinh còn thụ động, chưa tích cực tham gia vào bài học. Vì vậy, nếu triển khai phương pháp dạy học theo dự án trong quá trình dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Bình Dương như người nghiên cứu đã đề xuất, không những làm cho học sinh nắm vững kiến thức môn Tự nhiên và Xã hôi mà còn phát huy tính tích cực, tự chủ và bồi dưỡng năng lực sáng tạo cho học sinh. 5. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Phương pháp dạy học theo dự án cho môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 6. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU: - Phương pháp dạy học (PPDH) môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 - Nội dung chương trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 - Học sinh khối 3 Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Bình Dương - Giáo viên dạy khối 3 Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Bình Dương 7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Do thời gian có hạn nên trong phạm vi của đề tài người nghiên cứu chỉ tập trung nghiên cứu Phương pháp dạy học theo Dự án cho học sinh khối 3: lớp 3/2 lớp thực nghiệm và lớp 3/3 là lớp đối chứng tại Trường Tiểu học Phan Chu Trinh Tỉnh Bình Dương. Các nội dung tiến hành thực nghiệm gồm: - Tìm hiểu các bộ phận và lợi ích của cây - Trồng và chăm sóc cây 8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp tham khảo tài liệu: Phân tích các tài liệu liên quan đến đề tài để từ đó chọn lọc và vận dụng vào đề tài, cụ thể như: - Các tài liệu môn Tự nhiên và xã hội lớp 3 và các tài liệu về Phương pháp dạy học theo Dự án - Các bài báo khoa học có liên quan trên các tạp chí về Giáo dục - Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài. 3
20. Tham khảo tài liệu trong nước và ngoài nước đã nghiên cứu liên quan đến đề tài, các tài liệu tham khảo như: các bài báo khoa học, sách giáo khoa, các tạp chí, luận án, luận văn đã được công bố .để tham khảo thông tin, thẩm định độ chính xác thông tin bằng cách so sánh thông tin ở các bài báo cáo, luận văn Phương pháp phỏng vấn kết hợp quan sát: phỏng vấn giáo viên (GV) và học sinh (HS) để tìm hiểu các hoạt động dạy và học của GV và HS tại trường Tiểu học Phan Chu Trinh Tỉnh Bình Dương, cụ thể là: tình hình dạy và học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3, những khó khăn mà giáo viên gặp phải trong quá trình giảng dạy, những mong muốn, ý kiến của giáo viên để hoạn thiện hơn về phương pháp giảng dạy môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 Phương pháp điều tra bằng phiếu: Sử dụng các phiếu điều tra, phiếu thăm dò ý kiến để thu thập các thông tin từ phía HS về học theo PPDH cũ và PPDH theo Dự án và thăm dò ý kiến của GV và HS trong việc sử dụng Phương pháp dạy học theo Dự án trong quá trình giảng dạy. Phương pháp chuyên gia: tiếp xúc, gặp gỡ, trao đổi với GV có kinh nghiệm lâu năm trong việc giảng dạy môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 để thu thập những thông tin và kinh nghiệm về việc dạy và học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3. Ngoài ra, còn tham khảo ý kiến những chuyên gia có nghiên cứu về phương pháp dạy học theo Dự án để có cái nhìn đúng về phương pháp dạy học dự án và tổ chức giảng dạy môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 theo phương pháp dạy học dự án. Phương pháp thực nghiệm: Thông qua việc nghiên cứu nội dung môn học và đề xuất thiết kế bài dạy, tiếng hành biên soạn kế hoạch bài dạy và tổ chức giảng dạy các bài giảng đã được thiết kế theo phương pháp dạy học Dự án. Phương pháp thống kê: Xử lý các số liệu thu thập được bằng Phương pháp thống kê toán học để phân tích, so sánh và đánh giá kết quả thu được, kiểm nghiệm giả thuyết nghiên cứu làm cơ sở cho các kết luận cuối cùng của đề tài. 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Đề tài góp phần làm phong phú thêm cách tổ chức dạy , đặc biệt là dạy học theo phương pháp dự án vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại trường Tiểu học Phan Chu Trinh, tỉnh Bình Dương. 4
21. 10. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN Luận văn gồm có các phần sau: Phần mở đầu Chương 1: Cơ sở lý luận về dạy học dự án Chương 2: Thực trạng giảng dạy môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Bình Dương Chương 3: Triển khai phương pháp dạy học dự án cho môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 tại trường Tiểu học Phan Chu Trinh,Bình Dương Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 5