Luận văn Thực trạng công tác giáo dục hướng nghiệp tại trường trung cấp nghề Thới Lai - TP.cần Thơ (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Thực trạng công tác giáo dục hướng nghiệp tại trường trung cấp nghề Thới Lai - TP.cần Thơ (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ PHAN THÀNH AN THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ THỚI LAI - TP. CẦN THƠ NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 S K C0 0 4 8 2 1 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 01/2016
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ PHAN THÀNH AN THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ THỚI LAI – TP.CẦN THƠ NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 601401 Hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ THỊ HOA TP. Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 01/2016
3. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC: Họ & tên: Phan Thành An Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm sinh: 03/10/1980 Nơi sinh: Nghệ An Quê quán: Nghệ An Dân tộc: Kinh Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: P.An Thới – Q.Bình Thủy – TP.Cần Thơ Điện thoại cơ quan: Điện thoại nhà riêng: Fax: E-mail: II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1. Trung học chuyên nghiệp: Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ / đến / Nơi học (trƣờng, thành phố): Ngành học: 2. Đại học: Hệ đào tạo: Tại chức Thời gian đào tạo từ 2005 đến 2007 Nơi học (trƣờng, thành phố): Đại học Cần Thơ Ngành học: Sƣ phạm Toán III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm Từ năm 2001 đến Trƣờng THCS Trƣờng Xuân, H.Thới Giáo viên năm 2009 Lai, Tp.Cần Thơ Từ năm 2009 đến Trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai - Giáo viên nay Tp.Cần Thơ i
4. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Tp. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016 Phan Thành An ii
5. LỜI CÁM ƠN Qua quá trình thực hiện luận văn, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến: Quý Thầy/Cô Viện Sƣ phạm kỹ thuật - Trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh là những ngƣời đã tận tình giảng dạy và truyền thụ những kinh nghiệm quý báu cho Tôi trong suốt khóa đào tạo sau đại học. Ban giám hiệu,Phòng Tuyển sinh & Quan hệ doanh nghiệp, quý Thầy/Cô và các em HS trƣờng TCN Thới Lai - Tp.Cần Thơđã nhiệt tình đóng góp ý kiến, giúp đỡ trong quá trình khảo sát thu thập số liệu phục vụ cho quá trình thực hiện luận văn. Gia đình, ngƣời thân và bạn bè đã giúp đỡ, động viên Tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn. Xin chân thành cảm ơn. iii
6. TÓM TẮT GDHN đƣợc xem là một bộ phận quan trọng của quá trình giáo dục và đào tạo con ngƣời, với mục tiêu giáo dục định hƣớng nghề nghiệp, giáo dục nhân cách nghề nghiệp giúp HS thích nghi, yêu nghề, gắn bó với nghề, phát triển nghề trong tƣơng lai.Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về GDHN cho HS ở các trƣờng Trung học cơ sơ, Trung học phổ thông. Tuy nhiên,nghiên cứu cụ thể về GDHN cho HS ở các TDN lại rất ít. GDHN cho HS ở các TDN nói riêng, cho HS – SV các trƣờng Trung cấp, Cao đẳng, Đại học nói chung đang gặp nhiều bất cập. Hầu hết các trƣờng chƣa xem đây là một hoạt động chính thống trong nhà trƣờng. Nhiều HS – SV thất nghiệp sau khi ra trƣờng mà nguyên nhân một phần do thiếu định hƣớng nghề nghiệp trong quá trình học tập. Xuất phát từ những lý do trên, ngƣời nghiên cứu chọn đề tài “Thực trạng công tác giáo dục hƣớng nghiệp tại trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai – Tp.Cần Thơ”. Cấu trúc đề tài gồm: Phần mở đầu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề Làm rõ cơ sở lý luận về mục tiêu, nội dung, các hình thức tổ chức GDHN trong trƣờng dạy nghề, các khái niệm có liên quan đến đề tài. Chƣơng 2: Thực trạng giáo dục hƣớng nghiệp tại trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai - Tp.Cần Thơ. Phân tích, trình bày kết quả khảo sát thực trạng công tác GDHN tại trƣờng TCN Thới Lai – Tp.Cần Thơdựa trên kết quả điều tra, quan sát và trò chuyện với GV, HS. Chƣơng 3: Đề xuất một số biện pháp thực hiện công tác giáo dục hƣớng nghiệp tại trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai - Tp.Cần Thơ. Qua nghiên cứu cơ sở lý luận công tác GDHN trong TDN, kết hợp kết quả khảo sát thực trạng công tác GDHN tại trƣờng TCN Thới Lai - Tp.Cần Thơ. Đề tài đề xuất 4 biện pháp thực hiện công tác GDHN trong trƣờng TCN Thới Lai - Tp.Cần Thơ gồm: iv
7. - Nâng cao nhận thức của CBQL, GV, HS về công tác GDHN trong nhà trƣờng; - Nâng cao trách nhiệm quản lý về GDHN trong nhà trƣờng; - Thành lập phòng Tƣ vấn – Giáo dục định hƣớng nghề nghiệp; - Xây dựng kế hoạch phối hợp liên tịch giữa trƣờng TCN Thới Lai, doanh nghiệp và đơn vị cung ứng lao động. Phần kết luận và kiến nghị. v
8. ABSTRACT Vocational education is an important part of the education and training of people, with the goal of career-oriented education, professional ethical education. There have been many studies on vocational education for students in Secondary schools as well as high school. However, the EFA vocational education for students in vocational schools haven’t been popular. Vocational education for students at vocational schools in particular, students - students of secondary schools, colleges and universities in general have been facing with many difficulties. Most schools haven’t considered this is a main activity in schools. Many students are jobless because of lacking the career orientation in the learning process. From the above reasons. The researcher chose the thesis "The impacts of vocational education at Thoi Lai vocational schools, Can Tho City." The thesis consists of: Genaeral Introduction Chapter 1: The rationale of vocational education in vocational schools clarifying the rationale for the objectives, content, organizational forms vocational education in vocational schools; concepts related to the thesis Chapter 2: The impacts of vocational education at Thoi Lai vocational schools, Can Tho city. The analysis, presented results of the survey actual status of vocational education at Thoi Lai vocational schools, Can Tho City based on survey feedback from teachers and students. Chapter 3: Suggestions the measures to carry out the vocational education in Thoi Lai vocational schools, Can Tho city. After reseaching the ratioale and combining the survey results the situations of vocation at vocational schools, this study suggests 4 implementation of vocational education at Thoi Lai vocational school, including: - Raising the awareness of managers, teachers, students of vocational education in schools; vi
9. - Increasing management responsibilities for vocational education in schools; - Establishing of advice centers - career-oriented education; -Making a plan jointly coordinate Thoi Lai vocational schools, and businesses and labor supply services Conclusions and recommendations. vii
10. MỤC LỤC TRANG LÝ LỊCH KHOA HỌC i LỜI CAM ĐOAN ii LỜI CÁM ƠN iii TÓM TẮT iv MỤC LỤC viii DANH SÁCH CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ xii DANH SÁCH CÁC BẢNG xiii MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 3 3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 3 4. Giả thuyết nghiên cứu 3 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3 6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4 7. Phƣơng pháp nghiên cứu 4 8. Cấu trúc luận văn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP TRONG TRƢỜNG DẠY NGHỀ 6 1.1 Tổng quan nghiên cứu về giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề 6 1.1.1 Nghiên cứu về giáo dục hƣớng nghiệp ở nƣớc ngoài 6 1.1.2 Nghiên cứu về giáo dục hƣớng nghiệp ở trong nƣớc 8 1.2 Cơ sở khoa học tiến hành công tác giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề 9 1.2.1 Cơ sở tâm lý học 10 1.2.2 Cơ sở điều khiển học 11 1.2.3 Cơ sở giáo dục học 12 viii
11. 1.3 Các lý thuyết phát triển trong công tác hƣớng nghiệp 12 1.4 Các khái niệm có liên quan đến đề tài 15 1.4.1 Giáo dục 15 1.4.2 Hƣớng nghiệp 16 1.4.3 Nghề nghiệp 17 1.4.4 Giáo dục hƣớng nghiệp 18 1.5 Nội dung giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề 19 1.5.1 Thị trƣờng lao động 19 1.5.2 Những yêu cầu cụ thể của nghề 20 1.5.3 Những đặc điểm nhân cách của cá nhân để thích ứng với nghề 20 1.6 Hình thức giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề 22 1.6.1 Định hƣớng nghề 22 1.6.2 Tƣ vấn nghề 24 1.6.3 Tuyển chọn nghề 25 1.7 Sự cần thiết của công tác giáo dục hƣớng nghiệp trong các trƣờng dạy nghề26 1.8 Các con đƣờng giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề 27 1.8.1 Khái niệm con đƣờng giáo dục 27 1.8.2 Các con đƣờng giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề 27 1.9 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh học nghề 28 1.9.1 Đặc điểm về thể chất: 28 1.9.2 Đặc điểm tâm lý về ý thức nghề nghiệp: 29 1.9.3 Đặc điểm tâm lý về hoạt động học tập 29 Chƣơng 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP NGHỀ THỚI LAI - TP.CẦN THƠ 34 2.1 Giới thiệu sơ lƣợc về trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai – Tp.Cần Thơ 34 2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 34 2.1.2 Cơ cấu bộ máy tổ chức 35 2.1.3 Quy mô đào tạo 36 2.1.4 Đội ngũ giáo viên 36 ix
12. 2.1.5 Cơ sở vật chất 37 2.2 Khảo sát thực trạng công tác giáo dục hƣớng nghiệp 37 2.2.1 Mục tiêu khảo sát 37 2.2.2 Đối tƣợng khảo sát 38 2.2.3 Nội dung khảo sát 38 2.2.4 Công cụ khảo sát 38 2.2.5 Kết quả khảo sát 39 2.2.5.1 Thực trạng nhận thức của học sinh nhà trƣờng về học nghề 39 2.2.5.2 Thực trạngkiến thức, thái độ, hành vi nghề nghiệp của học sinh 43 2.2.5.3 Mức độ tổ chức các hoạt động GDHN trong nhà trƣờng 52 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 59 Chƣơng 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÔNG TÁC GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP NGHỂ THỚI LAI THÀNH PHỐ CẦN THƠ 61 3.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về công tác giáo dục hƣớng nghiệp trong nhà trƣờng 61 3.2 Đa dạng về nội dung và các hình thức giáo dục hƣớng nghiệp trong nhà trƣờng 63 3.3 Thành lập phòng Tƣ vấn – Giáo dục định hƣớng nghề nghiệp 66 3.4 Xây dựng cơ chế phối hợp liên tịch giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp, đơn vị cung ứng lao động 67 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 72 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 73 4.1 Kết luận 73 4.2 Kiến nghị 75 4.3 Hƣớng phát triển của đề tài 76 TÀI LIỆU THAM KHẢO 77 PHỤ LỤC 80 x
13. BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT CHỮ VIẾT TẮT Ý NGHĨA 1 TCN Trung cấp nghề 2 GDHN Giáo dục hƣớng nghiệp 3 GV Giáo viên 4 HS Học sinh 5 CBQL Cán bộ quản lý 6 TDN Trƣờng dạy nghề 7 TTLĐ Thị trƣờng lao động 8 Tp.Cần Thơ Thành phố Cần Thơ xi
14. DANH SÁCH CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình Trang Hình 1.1: Các bộ phận cấu thành công tác giáo dục hƣớng nghiệp 19 Hình 2.1: Cơ cấu bộ máy tổ chức Trƣờng trung cấp nghề Thới Lai - Tp.Cần Thơ 35 Hình 2.2: Khung tìm hiểu trực trạng công tác giáo dục hƣớng nghiệp tại trƣờng TCN Thới Lai – Tp.Cần Thơ 38 Hình 2.3: Khung tìm hiểu hiệu quả công tác GDHN trong nhà trƣờng 43 Hình 2.4: Hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp trong nhà trƣờng 52 Sơ đồ Trang Sơ đồ 1.1: Quan hệ hƣớng nghiệp, đào tạo nghề, phù hợp nghề, đào tạo tiếp tục 12 xii
15. DANH SÁCH CÁC BẢNG Bảng Trang Bảng 1.1: Các mô hình/ hình thái nhân cách và những môi trƣờng nghề nghiệp tƣơng ứng của Holland 22 Bảng 2.1: Thống kê quy mô đào tạo của nhà trƣờng qua các năm học 36 Bảng 2.2: Thống kê trình độ chuyên môn cán bộ, giáo viên, công nhân viên trƣờng TCN Thới Lai – Tp.Cần Thơ 37 Bảng 2.3: Lý do chọn nghề của HS 39 Bảng 2.4: Mức độ hứng thú học tập của HS qua nhận xét của HS và GV 42 Bảng 2.5: Mức độ hiểu biết nghề nghiệp của HS qua nhận xét xủa HS và GV 44 Bảng 2.6: Nhận xét mức độ phù hợp với nghề của HS qua nhận xét xủa GV và HS 47 Bảng 2.7:Ý kiến của HS và GV đánh giá về khả năng thích ứng TTLĐ của HS 49 Bảng 2.8: Nhận xét mức độ tổ chức các hoạt động GDHN trong Nhà trƣờng theo ý kiến của GV và HS 52 xiii
16. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Từ đại hội Đảng lần thứ VIII đến nay Đảng ta luôn xác định công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ. Hƣớng mục tiêu đến năm 2020, Viêṭ Nam cơ bản trở thành nƣớc công nghiêp̣ . Với muc̣ tiêu trên , Khoa hoc̣ – Công nghê ̣là môṭ trong nhƣ̃ng đôṇ g lƣc̣ để công nghiêp̣ hoá – hiêṇ đaị hoá . Phát triển khoa học công nghệ góp phần tích cực vào thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế . Tuy nhiên, thƣc̣ tế cho thấy nền khoa hoc̣ công nghê ̣nƣớc ta vâñ còn trong tình traṇ g lac̣ hâụ , châṃ phát triển chƣa đáp ƣ́ ng đƣơc̣ yêu cầu của đất nƣớc. Lạc hậu nhiều so với các nƣớc. Để làm chủ khoa hoc̣ và công nghê ̣ trong quá trình công nghiêp̣ hoá đất nƣớc , yếu tố con ngƣời đã trở thành một yếu tố quan trọng trong tăng trƣởng kinh tế. Đặc biêṭ là đôị ngũ công nhân , kỹ sƣ qua đào tạo nghề . Thông qua giáo dục-đào tạo, trong đó có đào tạo nghề, ngƣời lao động có thể nâng cao đƣợc kiến thức và kĩ năng nghề của mình.Qua đó, nâng cao năng suất lao động, góp phần phát triển kinh tế. Nhƣ vậy có thể thấy, đào tạo nghề là một trong những thành tố quan trọng có ý nghĩa quyết định phát triển nguồn nhân lực. Muốn có nguồn nhân lực chất lƣợng cao, có khả năng cạnh tranh cao trên thị trƣờng lao động, song song với các cơ chế chính sách sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực, cần phải tăng cƣờng đầu tƣ nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề. Thƣc̣ tế cho thấy ,một nền kinh tế muốn tăng trƣởng nhanh và ở mức cao phải dựa trên ít nhất ba trụ cột cơ bản: (i) áp dụng công nghệ mới, (ii) phát triển hạ tầng cơ sở hiện đại và (iii) nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực [34]. Trong đó, động lực quan trọng nhất của sự tăng trƣởng kinh tế bền vững chính là những con ngƣời đƣợc đào tạo, đặc biệt là nhân lực có tay nghề cao. Trong bối cảnh các nguồn lực tự nhiên và nguồn lực khác là hữu hạn và ngày càng có nguy cơ cạn kiệt, thì nguồn nhân lực có chất lƣợng chính là vũ khí mạnh mẽ nhất để giành thắng lợi trong cạnh tranh giữa các nền kinh tế. 1
17. Nguồn nhân lực chất lƣợng cao, là những con ngƣời đƣợc đầu tƣ phát triển, có kỹ năng, kiến thức, tay nghề, kinh nghiệm, năng lực sáng tạo (nói cách khác, đó chính là năng lực thực hiện của nguồn nhân lực). Năng lực thực hiện này chỉ có thể có đƣợc thông qua giáo dục – đào tạo và tích lũy kinh nghiệm trong quá trình làm việc. Tuy nhiên, ngay cả việc tích lũy kinh nghiệm này cũng phải dựa trên một nền tảng là giáo dục- đào tạo nghề nghiệp cơ bản. Nhƣ vậy, có thể thấy, vai trò quyết định của giáo dục- đào tạo nghề nghiệp đối với việc hình thành và phát triển năng lực thực hiện của con ngƣời. Khảo sát của Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề (Mạc Văn Tiến và cộng sự, 2006) cũng cho thấy, tỷ lệ thất nghiệp của những ngƣời qua đào tạo nghề thấp hơn nhiều so với lao động phổ thông, thậm chí còn thấp hơn cả tỷ lệ thất nghiệp của những ngƣời tốt nghiệp đại học. Đây chính là động lực để con ngƣời đầu tƣ vào giáo dục- đào tạo và đào tạo nghề, đồng thời đã có tác động tích cực làm cho chất lƣợng nguồn nhân lực đƣợc nâng lên. Coi giáo dục - đào tạo nghề là động lực thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.[35] Cụ thể hơn, Luật Dạy nghề cũng chỉ rõ “Mục tiêu dạy nghề là đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ có năng lực thực hành nghề tƣơng xứng với trình độ đào tạo, có đạo đức, lƣơng tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho ngƣời học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc” [1]. Nhƣ vậy, dạy nghề - giáo dục nghề nghiệp không chỉ chú trọng đến trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp mà hƣớng đến các mục tiêu cao hơn đó làtừng bƣớc làm thay đổi nhận thức của học sinh, sinh viên về nghề nghiệp, học để làm việc, để hành nghề, nhất là đúng với nghề đƣợc đào tạo, phù hợp với yêu cầu của thị trƣờng lao động, kiên định với mục tiêu phát triển nghề nghiệp trong tƣơng lai, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trƣờng lao động [22] Tuy nhiên, công tác đào tạo nghề tại phần lớn các trƣờng Cao đằng nghề, TCN trên cả nƣớc nói chung và tại Tp.Cần Thơ nói riêng trong thời gian qua gặp rất 2
18. nhiều khó khăn, trong đó tình trạng HS bỏ học sau khi vào trƣờng nghề tỉ lệ còn cao; HS không đam mê với nghề mình đã chọn; học xong không làm đúng nghề đƣợc đào tạo, HS ra trƣờng chƣa đáp ứng các yêu cầu của nghề, yêu cầu của nhà tuyển dụng.Báo cáo nhanh của Tổng cục dạy nghề cho thấy tỷ lệ học sinh sau khi tốt nghiệp làm việc tại doanh nghiệp chỉ khoảng 46% đối với trình độ sơ cấp nghề và trung cấp nghề, khoảng 23% đối với trình độ cao đẳng nghề. [24] Từ thực tế trên, bản thân là một GV dạy nghề tôi xin chọn đề tài “Thực trạng công tác giáo dục hƣớng nghiệp tại trƣờng trƣờng trung cấp nghề Thới Lai - thành phố Cần Thơ”để nghiên cứu. 2. Mục tiêunghiên cứu Nghiên cứu thực trạng công tác GDHN cho HS tại trƣờng TCN Thới Lai - Tp.Cần Thơ.Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện phápnhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDHNcho HS trong nhà trƣờng. 3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu:hoạt động GDHNcho HS tại trƣờng TCN Thới Lai - Tp.Cần Thơ. 3.2 Khách thể nghiên cứu:HS, GV, CBQL trƣờng TCN Thới Lai – Tp.Cần Thơ. 4. Giả thuyết nghiên cứu Giả định rằng: +HS trƣờng TCN Thới Lai, Tp.Cần Thơ thiếu hiểu biết về:Các yêu cầu của nghề đang học;Yêu cầu của TTLĐ đối với nghề đang học;Năng lực bản thân đối với các yêu cầu của nghề đang học; +Trƣờng TCN Thới Lai - Tp.Cần Thơ chƣa chú trọng đúng mức đến các hình thức tổ chức các hoạt động nhằm giáo dục và định hƣớng TTLĐ cho HS, giáo dục lòng yêu nghề cho HS, giáo dục HS rèn luyện và điều chỉnh nhân cách cá nhân để sớm thích nghi với nghề, gắn bó và phát triển nghề trong tƣơng lai. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.1 Làm rõ cơ sở lý luận về GDHN trong TDN. 3
19. 5.2Khảo sát và đánh giá thực trạng công tácGDHNtại trƣờng TCN Thới Lai– TP.Cần Thơ. 5.3 Đề xuất một số biện pháp GDHN cho HS tại trƣờng TCN Thới Lai - TP. Cần Thơ. 6.Giới hạnphạm vi nghiên cứu 6.1 Về nội dung: GDHN trong TDNvới mục đích giúp HS hiểu rỏ các yêu cầu của nghề đang học, TTLĐ đối với nghề; định hƣớng nghề nghiệp giúp HS thích nghi với nghề, phát triển nghề trong tƣơng lai. Hoạt động này không chỉ thực hiện bởi các TDN mà cần có sự tham gia của các doanh nghiệp, các nhà tuyển dụng lao động, các chuyên gia, các tổ chức xã hội khác. Với qui mô là một luận văn thạc sĩ, tài liệu tham khảo hạn chế nên đề tàichỉ tập trung nghiên cứu các nội dung GDNH trong TDN, đó là: - Những đặc điểm yêu cầu của nghề. - Thị trƣờng lao động đối với nghề. - Những đặc điểm nhân cách học sinh cần có để thích ứng với nghề. - Các hình thức, con đƣờng GDHN cho HS trong TDN. 6.2 Phạm vi khảo sát: 164 HS và 56GV, CBQL, cán bộ tại phòng Đào tạo, phòng Tuyển sinh & Quan hệ doanh nghiệpcủa trƣờng TCN Thới Lai - Tp. Cần Thơ. 7. Phƣơng pháp nghiên cứu 7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận Đề tài nghiên cứu các tài liệu liên quan nhƣ: - Các Văn kiện của Đảng, Nhà nƣớc về giáo dực hƣớng nghiệp nói chung và GDHN trong TDN nói riêng. Các công trình khoa học đã đƣợc công bố liên quan đến đề tài nhƣluận án, luận văn, báo cáo khoa học - Các văn bản pháp quy về GDHN nói chung và GDHN trong trƣờng dạy nghề nói riêng. - Chuẩn đầu ra các chƣơng trình đào tạo tại trƣờng TCN Thới Lai – Tp. Cần Thơ. 4
20. 7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Điều tra thực tiễn giáo dục: thông qua phiếu kháo sát bằng bảng hỏi đến các đối tƣợng là HS, GV, CBQLtại trƣờng TCN Thới Lai - Tp.Cần Thơ. - Đàm thoại:thăm dò, trao đổi ý kiến vớiHS, GV, CBQL để ghi nhận thái độ, nhận thức của HS, GV, CBQL về hoạt động GDHN trong trƣờng TCN Thới Lai- Tp.Cần Thơ. - Phƣơng pháp quan sát:quan sát giờ dạy trên lớp; các hình thức tổ chức GDHN ngoài giờ lên lớp tại trƣờng TCN Thới Lai, Tp.Cần Thơ. 7.3 Phương pháp thống kê toán học Sử dụng phần mềm Excel thống kê và trình bày số liệu từ các phiếu khảo sát điều tranhằm kiểm chứng độ tin cậy của các số liệu. 8. Cấu trúc luận văn Cấu trúc luận văn gồm: - Phần mở đầu -Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề -Chƣơng 2: Thực trạng giáo dục hƣớng nghiệp tại trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai, Tp.Cần Thơ. - Chƣơng 3: Đề xuất một số biện pháp tổ chức công tác giáo dục hƣớng nghiệp tại trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai - Tp.Cần Thơ. - Phầnkết luận và kiến nghị. 5
21. Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP TRONG TRƢỜNG DẠY NGHỀ 1.1 Tổng quan nghiên cứu về giáo dục hƣớng nghiệp trong trƣờng dạy nghề 1.1.1 Nghiên cứu về giáo dục hướng nghiệpở nước ngoài Năm 1890 James McKeen Cattell - một trong những ngƣời tiên phong của khoa học hƣớng nghiệp, giáo sƣ tâm lý học của Đại học Pensylvania (Mĩ) đã mở màn bằng việc xây dựng các test đầu tiên để đo lƣờng và đánh giá các thành công học đƣờng của sinh viên. Năm 1909 Frank Parsons cũng là giáo sƣ Đại học Pensylvania đã xuất bản cuốn sách “Lựa chọn một nghề nghiệp” (Choosing Vocation).Về sau, vào những năm 1930, thế giới phƣơng Tây đã tôn vinh cuốn sách này nhƣ là một công trình nền tảng của ngành tƣ vấn hƣớng nghiệp. Cuốn sách đã trình bày cơ sở tâm lý học của hƣớng nghiệp và chọn nghề, các tiêu chí về sự phù hợp nghề của mỗi cá nhân để từ đó có sự lựa chọn phù hợp. Vào năm 1921, tại Hội nghị Quốc tế diễn ra ở Barcelona khái niệm “hƣớng nghiệp” bắt đầu đƣợc hình thành. Khi phân tích về nhiệm vụ, nội dung và hình thức của công tác hƣớng nghiệp, giáo sƣ K.K.Platơnốpđã đƣa ra tam giác hƣớng nghiệp, theo đó nhiệm vụ của hƣớng nghiệp là tuyển chọn nghề phù hợp với ngƣời dự tuyển và thích ứng với nghề.[2] Vào những năm 1940, nhà tâm lý học Mỹ J.L Holland đã nghiên cứu và thừa nhận sự tồn tại của các loại nhân cách và sở thích nghề nghiệp.Tác giả đã chỉ ra tƣơng ứng với mỗi kiểu nhân cách nghề nghiệp đó là một số những nghề nghiệp mà cá nhân có thể chọn để có đƣợc kết quả làm việc cao nhất. Lý thuyết này của J.L Holland đã đƣợc sử dụng rộng rãi nhất trong thực tiễn hƣớng nghiệp trên thế giới. [4] 6
22. S K L 0 0 2 1 5 4