Luận văn Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trường Trung học Phổ thông Phước Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trường Trung học Phổ thông Phước Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ VÕ THỊ THÚY THU THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƯỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 S K C0 0 5 0 6 5 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 7/2015
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ VÕ THỊ THÚY THU THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC- 601401 TP. Hồ Chí Minh Tháng 7/2015
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ VÕ THỊ THÚY THU THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC- 601401 Hƣớng dẫn khoa học PGS.TS DƢƠNG THỊ KIM OANH TP. Hồ Chí Minh Tháng 7/2015
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. SƠ LƢỢC LÝ LỊCH Họ và tên: VÕ THỊ THÚY THU Giới tính: Nữ Ngày sinh: 26/04/1989 Nơi sinh: Quảng Ngãi Địa chỉ: 193/24, Tân Thới Nhất, quận 12, Tp. Hồ Chí Minh Điện thoại: 0935.973.272 Email: thuythuartmedia@gmail.com II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO 1. Đại học Hệ đạo tạo: chính quy tập trung Thời gian đào tạo: 2007 - 2012 Nơi học: Trƣờng Đại học Công nghệ Sài Gòn Ngành học: Mỹ thuật công nghiệp III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC Công việc đảm Thời gian Nơi công tác nhiệm 2010 - 2013 Trung tâm truyền thông nghệ thuật – Trƣờng Chuyên viên thiết kế ĐH kiến trúc TP HCM i
5. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tp. Hồ Chí Minh, ngày 17 tháng 7 năm 2015 Ngƣời nghiên cứu Võ Thị Thúy Thu ii
6. LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn : GVHD đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn. Quý thầy cô giảng dạy lớp cao học khóa 13A và quý thầy cô trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Tp. HCM, là những ngƣời đã tận tình giảng dạy và truyền thụ những kinh nghiệm quý báu cho tôi trong suốt khóa đào tạo sau đại học. Ban giám hiệu và quý thầy cô trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện nghiên cứu của mình. Gia đình và tập thể học viên lớp GDH 13A đã luôn ở bên cạnh giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Võ Thị Thúy Thu iii
7. MỤC LỤC Lý lịch khoa học i Lời cam đoan ii Lời cảm ơn iii Mục lục iv Tóm tắt viii Abstract ix Danh mục các từ viết tắt x Danh mục các bảng xi Danh mục các hình xii Danh mục các sơ đồ, biểu đồ xiii MỞ ĐẦU 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC 8 1.1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM 8 1.1.1. Trên thế giới 8 1.1.2. Tại Việt Nam 12 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 18 1.2.1. Tự học 18 1.2.2. Phần mềm 19 1.2.3. Phần mềm hỗ trợ tự học 19 1.2.4. Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học 20 1.2.5. Môn Lịch sử lớp 10 20 1.3. HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC 20 1.3.1. Bản chất của tự học 20 1.3.2. Các hình thức tự học 22 1.3.3. Các giai đoạn của hoạt động tự học 23 1.3.4. Các phƣơng tiện tự học 24 iv
8. 1.4. THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC 27 1.4.1. Các mô hình tích cực hóa ngƣời học trong thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học 27 1.4.2. Cấu trúc cơ sở dữ liệu 30 1.4.3. Xây dựng kịch bản thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học 31 1.4.4. Thực hiện thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học 33 1.4.5. Các công cụ thực hiện thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học 37 1.4.6. Các lƣu ý khi thực hiện thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học 47 KẾT LUẬN CHƢƠNG I 50 CHƢƠNG II THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 51 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 51 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển 51 2.1.2. Cơ sở vật chất 52 2.2. GIỚI THIỆU NỘI DUNG CHƢƠNG TRÌNH MÔN LICH SỬ LỚP 10 53 2.2.1. Vị trí môn Lịch sử lớp 10 53 2.2.2. Chƣơng trình giảng dạy môn Lịch sử lớp 10 55 2.3. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 61 2.3.1. Mục đích nghiên cứu 61 2.3.2. Nội dung nghiên cứu 61 2.3.3. Khách thể nghiên cứu 61 2.3.4. Phƣơng pháp nghiên cứu 62 2.4. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 CỦA HỌC SINH TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 62 2.4.1. Thực trạng sử dụng phƣơng pháp dạy học và phƣơng tiện dạy học v
9. của giáo viên khi giảng dạy môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh 62 2.4.2. Nhận thức về vai trò hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 của học sinh tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh 67 2.4.3. Hình thức tự học môn Lịch sử lớp 10 của học sinh trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh 69 2.4.4. Các phƣơng tiện thực hiện hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 của học sinh tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh 71 2.4.5. Các khó khăn ảnh hƣởng đến hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 của học sinh tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh. 73 KẾT LUẬN CHƢƠNG II 75 CHƢƠNG III 76 THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRƠ TƢ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUÂN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHI MINH 76 3.1. THIẾT KẾ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHI MINH 76 3.1.1 Giai đoạn 1: Lập kế hoạch thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 76 3.1.2. Giai đoạn 2: Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 81 3.1.3. Giai đoạn 3: Lập trình phần mềm, đánh giá và hiệu chỉnh phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 98 10 105 vi
10. 3.2. KHẢO SÁT Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH VỀ PHẦN MỀM HỖ TRỢ TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHƢỚC LONG QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 111 3.2.1. Đánh giá của giáo viên về phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh 111 3.2.2. Đánh giá của học sinh về phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh 117 3.3. GIỚI THIỆU PHẦN MỀM HTTH MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 CHO HS TẠI TRƢỜNG THPT PHƢỚC LONG QUẬN 9, TP HCM 125 3.3.1. Giới thiệu phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 125 3.3.2. Nội dung phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 126 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 131 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 132 1. Kết luận 132 2. Kiến nghị 133 3. Hƣớng phát triển đề tài 133 TÀI LIỆU THAM KHẢO 134 PHỤ LỤC 136 vii
11. TÓM TẮT Môn Lịch sử là môn học đáp ứng nhu cầu của học sinh trong việc tìm hiểu quá khứ, nhận thức về xã hội hiện tại và hành động hợp quy luật luật. Những hiểu biết về quá khứ sẽ giúp học sinh hiểu hiện tại hơn, hành động đúng đắn và có hiệu quả hơn. Bồi dƣỡng những phƣơng pháp tìm hiểu lịch sử, rèn luyện các thao tác tiếp cận với các loại sử liệu, các nguồn thông tin cần thiết, giúp học sinh có đƣợc những kiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới, góp phần hình thành ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hƣơng, đất nƣớc, truyền thống cách mạng, bồi dƣỡng các năng lực tƣ duy, hành động, thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội, biết trân trọng nền văn hóa và tinh thần quốc tế chân chính, vì hòa bình tiến bộ xã hội, niềm tin vào sự phát triển từ thấp đến cao, từ lạc hậu đến văn minh của lịch sử nhân loại và lịch sử dân tộc Trên thực tế, môn Lịch sử hiện nay chƣa đƣợc coi trọng trong hệ thống các môn học ở tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long, đƣợc coi là môn học phụ, môn ít giờ. Học sinh chỉ tập trung vào các môn: văn, toán, lý, hóa, ngoại ngữ. Vì vậy các hoạt động tự học cho môn học này học sinh chỉ dừng lại ở việc thực hiện các yêu cầu học tập của giáo viên. Để nâng cao tính tích cực tự học cho môn học này ngƣời nghiên cứu đã: - Nghiên cứu cơ sở lý luận về thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học - Nghiên cứu thực trạng hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh - Thiết kế đƣợc phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh - Khảo sát ý kiến đáng giá của giáo viên và học sinh về sự phù hợp của phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 Kết quả khảo sát cho thấy, phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 ngƣời nghiên cứu đã thiết kế khi học sinh sử dụng trong hoạt động tự học đã góp phần nâng cao tính tích cực tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng trung học phổ thông Phƣớc Long quận 9, thành phố Hồ Chí Minh. viii
12. ABSTRACT History is subject to meet the needs of students in understanding the past, awareness of current social and rule of law actions. The understanding of the past will help students better understand the present, right action and more effective. Fostering these methods to learn the history, operations training approach using data types, the necessary resources to help students acquire the basic knowledge, necessary for national history, calendar world history, contributing to the formation of student scientific worldview, education and patriotism, country, revolutionary tradition, fostering the ability to think, act, proper behavior in social life, to appreciate the culture and true internationalism, peace and social progress, belief in evolution from low to high, from backwardness to civilization and human history ethnic history In fact, today's History has not been respected in the system of discipline in secondary schools in Phuoc Long, is considered secondary subjects, half fewer hours. Students focus on the subjects: literature, mathematics, physics, chemistry and foreign languages. So self-learning activities for this course students stop at the implementation of the requirements of teacher learning. To enhance positive self- study for human subjects research: - Research on the theoretical basis supporting software design study - Look at the status active study History at school Grade 10 High School Phuoc Long District 9, Ho Chi Minh City - Design software supports study History at School Grade 10 High School Phuoc Long District 9, Ho Chi Minh City - Surveys worth of teachers and students on the appropriateness of self- learning software supports History Grade 10 Survey results showed that self-learning software that supports class 10 History research design used in the student self-learning activities have contributed to enhancing the positive self-taught in Grade 10 History High School School Phuoc Long District 9, Ho Chi Minh City. ix
13. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CNTT : Công nghệ thông tin CSDL : Cơ sở dữ liệu GDPT : Giáo dục phổ thông GV : Giáo viên HĐTH : Hoạt động tự học HS : Cơ sở lí luận HTTH : hỗ trợ tự học NXB : Nhà xuất bản PPDH : Phƣơng pháp dạy học PTDH : Phƣơng tiện dạy học SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông TK : Thế kỉ TP.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh x
14. DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Nội dung chƣơng trình học môn Lịch sử lớp 10 58 Bảng 2.2: Khách thể nghiên cứu thực trạng HĐTH 61 Bảng 2.3: Các PPDH GV sử dụng trong giảng dạy môn Lịch sử 63 Bảng 2.4: Các phƣơng tiện dạy học GV sử dụng trong giảng dạy môn Lịch sử lớp 10 65 Bảng 2.5: Đề xuất phƣơng tiện dạy học môn Lịch sử lớp 10 66 Bảng 2.6: Mức độ nhận thức vai trò hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 của HS tại trƣờng THPT Phƣớc Long quận 9, Tp HCM 68 Bảng 2.7: Các hình thức tự học môn Lịch sử lớp 10 của HS 70 Bảng 2.8: Mong ƣớc về việc sử dụng phƣơng tiện thực hiện HĐTH môn Lịch sử lớp 10 của HS 73 Bảng 2.9: Các khó khăn ảnh hƣởng đến HĐTH môn Lịch sử lớp 10 của HS 73 Bảng 3.1: Kế hoạch làm việc thiết kế phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 81 Bảng 3.2: Kịch bản sƣ phạm thiết kế phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 96 Bảng 3.3: GV đánh giá về hình thức phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 112 Bảng 3.4: GV đánh giá về sự phù hợp của phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 với nội dung chƣơng trình môn học 113 Bảng 3.5: GV đánh giá nội dung của phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 114 Bảng 3.6: GV đánh giá khả năng áp dụng phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 cho HĐTH của HS 116 Bảng 3.7: HS đánh giá về hình thức phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 118 Bảng 3.8: HS đánh giá về sự phù hợp của phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 với nội dung chƣơng trình môn học 119 Bảng 3.9: HS đánh giá nội dung của phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 120 Bảng 3.10: Đánh giá tính tích cực tự học của HS khi sử dụng phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 trong hoạt động tự học của HS 123 xi
15. DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1: Phần mềm học tiếng Tây Ban Nha của Knowledge 10 Hình 1.2: Phần mềm học Tiếng Anh của The Learning Company 10 Hình 1.3: Phần mềm hỗ trợ dạy học ở lớp của Guide to Digital Resources 11 Hình 1.4: Phần mềm giải trí mang tính giáo dục Leap Frog 12 Hình 1.5: Phần mềm Học vần Tiếng Việt 13 Hình 1.6: Phần mềm Bút chì thông minh, Em tập tô mầu,Học toán, Học vần Tiếng Việt 14 Hình 1.7: Phần mềm gia sƣ dạy học môn Toán học sinh tiểu học 15 Hình 1.8: Phần mềm kiểm tra và ôn luyện kiến thức – Subject question bank 15 Hình 1.9: Giao diện phần mềm Microsoft Word 38 Hình 1.10: Phần mềm Adobe Illustrator 40 Hình 1.11: Phần mềm Adobe Flash 44 Hình 2.1: Trƣờng THPT Phƣớc Long, quân 9, tp HCM 51 Hình 2.2: Công viên nằm trong khuôn viên trƣờng học 52 Hình 2.3: Sân vận động trong sân trƣờng 52 Hình 2.4: Phòng học đƣợc lắp bảng tƣơng tác 53 Hình 3.1: Giao diện phần mềm 83 Hình 3.2: Màu sắc, font chữ đƣợc thiết kế trong phần mềm 83 Hình 3.3: Cách sắp xếp các icon trong phần mề 84 Hình 3.4: Bản mẫu phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 97 Hình 3.5: Sử dụng phần mềm Adobe Illustrator để tạo ra các thông tin đồ họa 98 Hình 3.6: Các hình ảnh đƣợc thiết kế từ phần mềm Adobe Illustrator 99 Hình 3.7: Các hình ảnh đƣợc thiết kế từ phần mềm Adobe Illustrator 100 xii
16. DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 1.1: Sơ đồ cấu trúc hệ thống cơ sở dữ liệu 31 Sơ đồ 1.2: Quy trình thực hiện thiết kế phần mềm HTTH 34 Sơ đồ 3.1: Cấu trúc phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 82 Sơ đồ 3.2: Lƣu đồ làm việc của phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 84 Biểu đồ 2.1: Nhận thức về mức độ cần thiết của môn Lịch sử của HS tại trƣờng THPT Phƣớc Long 67 Biểu đồ 2.2: Các loại phƣơng tiện học tập của HS khi học môn Lịch sử lớp 10 71 Biểu đồ 3.1: GV đánh giá về sự phù hợp phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 với đặc điểm lứa tuổi HS THPT 116 Biểu đồ 3.2: Đánh giá sự phù hợp của phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 với điều kiện học tập của HS 122 Biểu đồ 3.3: Đánh giá về mức độ hứng thú học tập của HS sau khi sử dụng phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 124 xiii
17. MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Có nhà hiền triết đã nói rằng “Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống”. Đời sống xã hội, lịch sử đóng một vai trò vô cùng quan trọng, nó vừa là công cụ của công tác sƣ phạm, lại có tác dụng giáo dục trí tuệ và tình cảm. Tri thức lịch sử là một trong những bộ phận quan trọng nhất của nền văn hóa chung của nhân loại không có bộ phận quan trọng này không thể coi việc giáo dục con ngƣời đã hoàn thành đầy đủ. Câu thơ mở đầu trong quyển “Lịch sử nƣớc ta” của Bác Hồ đƣợc xem là lời chỉ dẫn sƣ phạm trong giáo dục lịch sử nói chung, trong dạy học môn Lịch sử ở trƣờng phổ thông nói riêng: "Dân ta phải biết sử ta Cho tƣờng gốc tích nƣớc nhà Việt Nam" Trƣớc hết phải “biết” và trên cơ sở ấy để “tƣờng” (hiểu sâu sắc) lịch sử, từ nguồn gốc dân tộc, từ thuở ban đầu dựng nƣớc và rút ra những bài học, kinh nghiệm quý báu cho cuộc sống hiện tại và tƣơng lai. Vì vậy Lịch sử là môn học đƣợc đƣa vào giảng dạy ở các bậc học phổ thông nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục chung, đáp ứng nhu cầu của học sinh trong việc tìm hiểu quá khứ, nhận thức về xã hội hiện tại và hành động hợp quy luật. Những hiểu biết về quá khứ sẽ giúp học sinh hiểu hiện tại hơn, hành động đúng đắn và có hiệu quả hơn. Là "thầy giáo của cuộc sống", là "tấm gƣơng soi của muôn đời”, môn Lịch sử định hƣớng hành động, giáo dục học sinh bằng những kinh nghiệm của quá khứ, cung cấp cho học sinh những bài học về thành công, thất bại, về cái tốt cái xấu, về tiến bộ và lạc hậu. Trong bối cảnh mở rộng giao lƣu hội nhập quốc tế và khu vực, vấn đề giữ vững bản sắc dân tộc, giáo dục tình yêu quê hƣơng đất nƣớc, ý thức trách nhiệm công dân, càng phải đƣợc đề cao hơn bao giờ hết. Môn Lịch sử có ƣu thế đặc biệt trong việc thực hiện các nhiệm vụ giáo dục ấy, trong mối quan hệ chặt chẽ với các môn khoa học xã hội và nhân văn khác. Học tập môn Lịch sử, học sinh sẽ đƣợc bồi dƣỡng những phƣơng pháp tìm hiểu lịch sử, rèn luyện các thao tác tiếp cận với các loại sử liệu, các nguồn thông tin 1
18. cần thiết, vừa sức nhƣ phân tích, tổng hợp, khái quát đánh giá. Qua đó học sinh hiểu những vấn đề về xã hội, vận dụng các kiến thức xã hội vào cuộc sống. Không những thế học môn Lịch sử còn giúp học sinh có đƣợc những kiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới, góp phần hình thành ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hƣơng, đất nƣớc, truyền thống cách mạng, bồi dƣỡng các năng lực tƣ duy, hành động, thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội, biết trân trọng nền văn hóa và tinh thần quốc tế chân chính, vì hòa bình tiến bộ xã hội, niềm tin vào sự phát triển từ thấp đến cao, từ lạc hậu đến văn minh của lịch sử nhân loại và lịch sử dân tộc, giúp học sinh có những phẩm chất cần thiết của ngƣời công dân nhƣ yêu lao động, sống nhân ái, có kỷ luật, tôn trọng và làm theo pháp luật, đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế. Trên thực tế, môn Lịch sử hiện nay chƣa đƣợc coi trọng trong hệ thống các môn học ở trƣờng phổ thông, đƣợc coi là môn học phụ, môn ít giờ. Học sinh chỉ tập trung vào các môn: văn, toán, lý, hóa, ngoại ngữ. Vì vậy học sinh có xu hƣớng coi nhẹ môn Lịch sử, học bài chỉ để kiểm tra, để thi cử. Cho nên học sinh sau khi học hết THPT còn hiểu mờ nhạt về lịch sử dân tộc, không hiểu hết quá khứ dân tộc và các giá trị mà cha ông đã phải đổ máu để giành và giữ đƣợc. Đặc biệt sau bậc học phổ thông, rất ít học sinh đi thi khối C và càng ít hơn nữa số học sinh thi vào các ngành khoa học lịch sử. Điều này có rất nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân cơ bản làm cho các em nhàm chán vì yêu cầu môn Lịch sử trong chƣơng trình môn học bắt học sinh nhớ quá nhiều sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử một cách máy móc khô khan, mà trong giờ học môn Lịch sử hầu hết học sinh chỉ tiếp nhận bài học lịch sử từ giáo viên và sách giáo khoa. Xuất phát từ những thực trạng đó, Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đƣa ra thông tƣ số 08/2010/TT-BGDĐT ngày 01/03/2010, giáo viên cần tích cực đổi mới phƣơng pháp dạy, ứng dụng CNTT để biên soạn các tài liệu và phần mềm dạy học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong quá trình học tập. Việc sử dụng các phần mềm dạy học không chỉ giúp giáo viên thực hiện tốt hơn chƣơng trình đại trà mà còn cho phép thực thi cách thức dạy học mới có khả năng đáp ứng yêu cầu tự 2
19. tìm kiếm kiến thức, rèn luyện kĩ năng của bất kì ngƣời học nào, vào bất cứ lúc nào, theo nội dung tùy chọn ở mức độ phù hợp với khả năng, ý muốn và điều kiện của từng các nhân. Những hình ảnh đẹp, rõ ràng, màu sắc sinh động, kèm theo các đoạn văn bản, nhạc đệm tác động đồng thời lên các giác quan giúp cho học sinh tự thao tác tay làm, mắt thấy, tai nghe, trí óc suy nghĩ trong khi học và luyện tập, nhờ đó dễ dàng hiểu rõ, nắm vững kiến thức. Chính vì thế, việc sử dụng phần mềm hỗ trợ làm phƣơng tiện học tập, hỗ trợ cho việc tự học rèn luyện kỹ năng tƣ duy sáng tạo, kỹ năng giao tiếp, độc lập giải quyết vấn đề, kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin nhằm góp phần củng cố tƣ tƣởng học tập suốt đời cho tất cả mọi ngƣời. Phần mềm dạy học giúp học sinh tự học, tự lĩnh hội, củng cố kiến thức và chuẩn bị bài mới, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách linh hoạt. Thực trạng tại trƣờng THPT Phƣớc Long cho thấy việc ứng dụng phần mềm hỗ trợ tự học trong dạy học nói chung trong môn Lịch sử nói riêng còn quá ít và chƣa phát huy đƣợc hiệu quả, ngoài việc học tập trên lớp HS chƣa dành nhiều thời gian để tự học, tự đọc và tự nghiên cứu bài học. Việc thiết kế phần mềm tự học cho HS là một biện pháp giúp HS có thể dễ dàng trong việc tự học, tự đọc, tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập của mình. Xuất phát từ những nhu cầu thiết thực trong hoạt động tự học môn Lịch sử cùng những điểm mạnh mà phần mềm tự học mang lại, ngƣời nghiên cứu nhận thấy tầm quan trọng của việc giúp học sinh tự học môn Lịch sử thông qua phần mềm hỗ trợ tự học là hết sức cần thiết. Vì vậy, ngƣời nghiên cứu lựa chọn đề tài “ Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trường THPT Phước Long, Quận 9, Tp.HCM” làm đề tài nghiên cứu. 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng THPT Phƣớc Long quận 9, Tp. HCM 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Đề tài tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học 3
20. - Khảo sát thực trạng hoạt động tự học môn Lịch sử 10 của học sinh tại trƣờng THPT Phƣớc Long quận 9, Tp. Hồ Chí Minh - Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử 10 trƣờng THPT Phƣớc Long quận 9, Tp. Hồ Chí Minh. 4. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Thiết kế phần mềm hỗ trợ tự học môn Lịch sử lớp 10. 5. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng THPT Phƣớc Long 6. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Hiện nay, hầu hết HS tại trƣờng THPT Phƣớc Long quận 9, Tp.HCM đều có nhận thức đúng về mức độ cần thiết và vai trò hoạt động tự học môn Lịch sử. Tuy nhiên, trong hoạt động tự học môn học này HS chỉ dừng lại ở việc thực hiện các yêu cầu học tập của giáo viên. Vì vậy, nếu thiết kế đƣợc phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 đảm bảo về mặt hình thức nhƣ: phần mềm đƣợc thiết kế khoa học, giao diện đẹp, thân thiện và phù hợp với nội dung chƣơng trình môn học, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh, và điều kiện học tập của HS thì sẽ nâng cao tính tích cực tự học này. 7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Theo phân phối chƣơng trình môn Lịch sử 10 bao gồm 52 tiết với 3 phần. - Phần 1: Lịch sử thế giới thời nguyên thủy cổ đại và trung đại - Phần 2: Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XIX - Phần 3: Lịch sử thế giới cận đại Ngƣời nghiên cứu lựa chọn phần 2: “Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX” để thiết kế phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Việt Nam từ thời nguyên thủy đến giữa thế kỷ XIX Bài 13: Việt Nam thời nguyên thủy Bài 14: Các quốc gia cổ đại trên đất nƣớc Việt Nam Bài 15: Thời Bắc thuộc và cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc Bài 16: Thời Bắc thuộc và cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc (tiếp theo) 4
21. Chƣơng 2: Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV Bài 17: Quá trình hình thành và phát triển của nhà nƣớc phong kiến Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỉ X – XV Bài 19: Những cuộc chiến đấu chống ngoại xam ở các thế kỉ X – XV Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa trong các thế kỉ X - XV 8. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để thực hiện đƣợc các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu trên, ngƣời nghiên cứu sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: 8.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận - Nghiên cứu tài liệu có liên quan đến việc thiết kế Phần mềm nhƣ tìm hiểu các cơ sở lý luận có liên quan, các công cụ, phần mềm hỗ trợ - Nghiên cứu chƣơng trình, đặc điểm, nội dung môn Lịch sử lớp 10 - Nghiên cứu các sản phẩm thiết kế Phần mềm dạy học cho môn Lịch sử đã có. - Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu liên quan đến hoạt động tự học, phần mềm HTTH và đặc điểm tâm lý lúa tuổi HS để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài. 8.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn 8.2.1. Phương pháp phỏng vấn - Sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn để tìm hiểu thực trạng hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng THPT Phƣớc Long quận 9, Tp. HCM. - Sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn để tìm hiểu ý kiến đánh giá phần mềm HTTH môn Lịch sử lớp 10 đã đƣợc thiết kế 8.2.2. Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi Sử dụng bảng hỏi để tìm hiểu thực trạng trong hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 tại trƣờng THPT Phƣớc Long quận 9, Tp HCM. Nội dung bảng hỏi tập trung vào các vấn đề sau: - Nhận thức về vai trò hoạt động tự học môn Lịch sử lớp 10 của HS tại trƣờng THPT Phƣớc Long 5
22. S K L 0 0 2 1 5 4