Luận văn Tác động của sự dấn thân đối với việc học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Tác động của sự dấn thân đối với việc học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THỊ NGA TÁC ĐỘNG CỦA SỰ DẤN THÂN ĐỐI VỚI VIỆC HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TTHTĐTQT, TRƯỜNG ĐHSPKT TP.HCM NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101 S K C0 0 4 9 1 8 Tp. Hồ Chí Minh, năm 2016
2. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƯỢC: Họ & tên: Nguyễn Thị Nga Giới tính: Nữ Ngày, tháng, năm sinh: 28/02/1990 Nơi sinh: Kiên Giang Quê quán: Đà Nẵng Dân tộc: Kinh Địa chỉ liên lạc: Tổ 2, Kp 2, TT Tân Minh, Hàm Tân, Bình Thuận Điện thoại cơ quan: 0837.221.223 Điện thoại nhà riêng: Fax: 0837.221.223 E-mail: ntnga@hcmute.edu.vn II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1. Đại học: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 09/2008 đến 08/2012 Nơi học (trường, thành phố): Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM Ngành học: Anh văn Kỹ thuật Tên môn thi tốt nghiệp: Biên dịch; Phương pháp giảng dạy. Ngày & nơi thi tốt nghiệp: Tháng 8/2012 tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 2. Thạc sĩ: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ: Từ 05/2015 đến 12/2016 Nơi học (trường, thành phố): Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM Ngành học: Giáo dục học Tên luận văn: Tác động của sự dấn thân đối với việc học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM Ngày & nơi bảo vệ luận văn: 29/10/2016 – Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM Người hướng dẫn: PGS. TS Ngô Anh Tuấn III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm 09/2012 - Trường Đại học Sư phạm Kỹ Chuyên viên Nay thuật TP. HCM i
3. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Tp. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 09 năm 2016 (Ký tên và ghi rõ họ tên) Nguyễn Thị Nga ii
4. LỜI CẢM ƠN Qua thời gian học tập và nghiên cứu tại trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật, Tp. Hồ Chí Minh, cùng với sự giảng dạy các thầy cô tại trường và sự giúp đỡ, chỉ bảo, hướng dẫn tôi đã từng bước hoàn thiện chuyên đề này. Trên hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy PGS.TS Ngô Anh Tuấn đã nhiệt tình hướng dẫn, tận tâm giúp đỡ và chỉ dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành chuyên đề. Xin chân thành cảm ơn Viện Sư Phạm Kỹ Thuật, Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật, Tp. Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ để tôi hoàn thành chuyên đề. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô đã giảng dạy và gia đình, các anh chị lớp GHD2015A cũng như toàn thể bạn bè đã chia sẻ, giúp đỡ tôi trong lúc khó khăn, hỗ trợ tinh thần cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành chuyên đề này. Tôi xin trân trọng cảm ơn. iii
5. MỤC LỤC LÝ LỊCH KHOA HỌC i LỜI CAM ĐOAN ii LỜI CẢM ƠN iii MỤC LỤC iv TÓM TẮT viii ABSTRACT ix DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT x DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU xi MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài: 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 3 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 3 4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3 5. Câu hỏi nghiên cứu 3 6. Giả thuyết nghiên cứu 3 7. Giới hạn đề tài 4 8. Phương pháp nghiên cứu 4 Chương 1 6 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ DẤN THÂN TRONG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN 6 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề sự dấn thân trong học tập của sinh viên trên thế giới và tại Việt Nam 6 1.1.1. Trên thế giới 6 1.1.2. Tại Việt Nam 12 1.2. Các khái niệm cơ bản 14 1.2.1. Sự dấn thân 14 1.2.2. Hoạt động học tập 15 1.2.3. Sự dấn thân trong học tập 15 1.2.4. Thái độ học tập 15 1.2.5. Hành động và kỹ năng học tập 16 1.2.6. Hứng thú học tập 16 iv
6. 1.3. Đặc điểm sự dấn thân trong học tập của sinh viên 16 1.4. Mối quan hệ giữa sự dấn thân và các yếu tố khác 19 1.4.1. Mối quan hệ giữa sự dấn thân đối với hành vi 19 1.4.2. Mối quan hệ giữa sự dấn thân đối với cảm xúc 19 1.4.3. Mối quan hệ giữa sự dấn thân đối với nhận thức 20 1.4.4. Mối quan hệ giữa sự dấn thân với động lực học tập 23 1.4.5. Mối quan hệ giữa sự dấn thân với hoạt động ngoại khóa và kỹ năng xã hội 24 1.4.6. Mối quan hệ giữa sự dấn thân với kết quả học tập của sinh viên 25 1.4.7. Mối quan hệ giữa sự dấn thân với việc tham gia các hoạt động học tập tại trường 26 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dấn thân trong học tập của sinh viên 28 1.5.1. Các yếu tố chủ quan 28 1.5.1.1. Hứng thú học tập của sinh viên 28 1.5.1.2. Nhu cầu học tập của sinh viên 29 1.5.1.3. Động cơ học tập của sinh viên 29 1.5.2. Yếu tố khách quan 29 1.5.2.1. Yếu tố gia đình 30 1.5.2.2. Yếu tố nhà trường 31 THỰC TRẠNG SỰ DẤN THÂN TRONG HỌC TẬP CỦA 35 SINH VIÊN TRUNG TÂM HỢP TÁC ĐÀO TẠO QUỐC TẾ, 35 TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HCM 35 2.1 Khái quát về Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 35 2.1.1 Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế 35 2.1.2 Chương trình Hợp tác Đào tạo Quốc tế 36 2.1.3 Đặc điểm tâm lý của sinh viên khi chuyển vào giai đoạn học chuyên ngành BTEC HND Level 5 37 2.2 Tổ chức nghiên cứu 39 2.2.1 Mục đích nghiên cứu 39 2.2.2 Nội dung nghiên cứu 39 2.2.3 Công cụ nghiên cứu 39 v
7. 2.2.4 Khách thể nghiên cứu 43 2.2.5 Thời gian thực hiện nghiên cứu 43 2.3 Thực trạng sự dấn thân trong học tập của sinh viên trung tâm hợp tác đào tạo quốc tế, trường đại học sư phạm kỹ thuật tp. HCM 44 2.3.1 Nhận thức về hoạt động học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 44 2.3.2 Thái độ học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 48 2.3.3 Tính tích cực học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 50 2.3.4 Hứng thú học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 58 2.3.5 Ý thức trách nhiệm trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 61 2.3.6 Hành động học tập của sinh viên của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 68 2.3.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 74 2.3.7.1 Yếu tố nhà trường 74 2.3.7.2 Yếu tố Giảng viên 86 2.3.7.3 Yếu tố Gia đình 88 Chương 3 92 ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP 92 PHÁT TRIỂN SỰ DẤN THÂN TRONG HỌC TẬP CỦA 92 SINH VIÊN TRUNG TÂM HỢP TÁC ĐÀO TẠO QUỐC TẾ, TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HCM 92 3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp phát triển sự dấn thân trong học tập của sinh viên TTHTĐTQT, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 92 3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 92 3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi 92 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 93 3.2 Các biện pháp phát triển sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 93 vi
8. 3.2.1 Nâng cao chất lượng chương trình đào tạo 93 3.2.2 Giảng viên trực tiếp khuyến khích sinh viên dấn thân vào học tập 94 3.2.3 Nâng cao ý thức trách nhiệm trong học tập cho sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 96 3.2.4 Nâng cao hứng thú học tập cho sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 97 3.2.5 Cải thiện phương pháp học tập cho sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 99 3.3 Đánh giá tính khả thi của biện pháp phát triển sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạmKỹ thuật TP. HCM 99 3.3.1 Khách thể thăm dò 100 3.3.2 Nội dung thăm dò 100 3.3.3 Kết quả đánh giá 100 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 106 1. Kết luận 106 2. Kiến nghị 107 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 110 PHỤ LỤC 115 vii
9. TÓM TẮT Việc nghiên cứu để chỉ ra được thực trạng hiện tại về sự dấn thân trong học tập của sinh viên, các yếu tố ảnh hưởng đến nó, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp phát triển sự dấn thân của sinh viên mà gần nhất là sự dấn thân trong học tập là một việc làm có ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Trong đề tài này, người nghiên cứu đã nghiên cứu về sự dấn thân trong học tập của sinh viên thông qua thực hiện các nội dung sau: Thứ 1. Xác định rõ cơ sở lý luận về sự dấn thân trong học tập của sinh viên TTHTĐTQTTrường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. Thứ 2. Xác định thực trạng sự dấn thân trong học tập của sinh viên TTHTĐTQT, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM thông qua các nội dung: nhận thức về hoạt động học tập; thái độ học tập, tính tích cực trong học tập; sự hứng thú trong học tập; ý thức trách nhiệm trong học tập; hành động học tập cho sinh viên; và các yếu tố ảnh hưởng từ gia đình và nhà trường. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các tiêu chí đạt mức tốt bao gồm: yếu tố ảnh hưởng từ gia đình và nhà trường, mức khá tốt gồm: nhận thức học tập, thái độ học tập, tính tích cực trong học tập, mức trung bình khá gồm: hứng thú học tập, hành động học tập, riêng yếu tố ý thức trách nhiệm chỉ đạt mức trung bình. Trên cơ sở nghiên cứu, người nghiên cứu đã đề xuất 5 biện pháp nhằm nâng cao sự dấn thân trong học tập của SV bao gồm: nâng cao chất lượng CTĐT, đầu tư cho giảng viên, nâng cao ý thức trách nhiệm cho SV, nâng cao hứng thú học tập cho SV và cải thiện phương pháp học tập. Trong thời gian có giới hạn của quá trình thực hiện luận văn, các biện pháp của đề tài chỉ mới dừng lại ở việc đưa ra đề xuất và đánh giá tính khả thi của biện pháp. Trong các đề tài tiếp sau, người nghiên cứu sẽ tiến hành thực nghiệm để kiểm tra tính khả thi và phù hợp của các biện pháp. Luận văn được thực hiện từ tháng 3/2016 đến tháng 9/1016 tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. viii
10. ABSTRACT The research of pointing out the current status of student engagement, factors affecting it, and proposing the solutions to develop student engagement in learning is a meaningful and practical project. In this project, researcher has studied the academic engagement of students through out the implementation of the following sessions: Firstly, defining the rationale for student engagement in learning at International Educational Exchange Center, HCMC University of Technology and Education. Secondly, identifying the real situation of student engagement in learning at International Educational Exchange Center, HCMC University of Technology and Education via 7 factors: awareness of learning activities; learning attitude, positive learning; interest in learning; a sense of responsibility in learning; learning actions; and the impacts from family and school. The study results of the aboved 7 criterias are showed within different levels as detail:The impact from family and schoolis at the top level, the pretty good level included: awareness of learning activities; learning attitude, positive learning, the pretty average level included: interest in learning, learning actions, and the sense of responsibility in learningis only graded at average level. Based on research, the researcher has proposed five solutions to enhance student engagement in learning, they are as follow: improving the quality of Academic Programs, investing in faculties, enhancing the sense of responsibility for students, enhancing interest in learning for students and improving learning methodology. Since the time of implementing the thesis is limited, the solutions of the thesis only stop at making recommendations and assess the feasibility of the solution. In the very next stage of researching, researcher will conduct experiments to test the feasibility and appropriateness of the solutions. The thesis was conducted from March 2016 to September 2016 at HCMC University of Technology and Education. ix
11. DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT KÝ HIỆU VIẾT ĐẦY ĐỦ 1 CBQL Cán bộ Quản lý 2 CTĐT Chương trình đào tạo 3 GV Giảng viên 4 HCMC Ho Chi Minh City 5 HĐHT Hoạt động học tập 6 HT Học tập 7 NSSE National Survey Student Engagement 8 TTHTĐTQT Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế 9 SPKT Sư phạm Kỹ thuật 10 SV Sinh viên x
12. DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU Hình 1. Mối quan hệ giữa cảm xúc, hành vi và sự dấn thânError! Bookmark not defined. Hình 2. MQH giữa các thành tố của động lực cá nhân và các yếu tố dấn thân 24 Bảng 1. Nhận thức về hoạt động học tập của sinh viên của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 45 Bảng 2. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động học tập 46 Bảng 3. Thái độ của sinh viên đối với học tập tại Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 48 Bảng 4. Mức độ các mối quan hệ trong môi trường học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 49 Bảng 5. Mức độ nỗ lực trong các hoạt động học tập của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 51 Bảng 6. Mức độ trau dồi kỹ năng học tập của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 53 Bảng 7. Sự nỗ lực trong các kỳ thi của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 54 Bảng 8. Lượng thời gian Sinh viên đầu tư cho việc học tại Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 56 Bảng 9. Hứng thú học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM. 59 Bảng 10. Các hoạt động thể hiện ý thức trách nhiệm trong học tập của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 61 Bảng 11. Các hành động học tập cho môn học của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 68 Bảng 12. Các hành động học tập cho môn học của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 69 Bảng 13. Hành động chủ động học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 71 xi
13. Bảng 14. Mức độ đầu tư và các hoạt động trí tuệ trong môn học củaTrung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 74 Bảng 15. Mức độ chú trọng vào việc phát triển các kỹ năng cho sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM 77 Bảng 16. Mức độ lồng ghép hoạt động ngoại khóa vào môn học của Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 81 Bảng 17. Đánh giá của sinh viên về mức độ hoạt động tư vấn học tập của Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 85 Bảng 18. Mức độ hài lòng của Sinh viên về Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 85 Bảng 19. Mức độ hỗ trợ của Giảng viên trong các hoạt động học tập của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 86 Bảng 20. Mức độ hỗ trợ từ gia đình của Sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 89 Bảng 21. Ý thức của Sinh viên về tầm quan trọng của Gia đình 90 Bảng 22. Tính khả thi của biện pháp 1 và 2 100 Bảng 23. Tính khả thi của biện pháp 3, 4 và 5 102 xii
14. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế mà gần nhất là cột mốc hiệu lực của hiến chương Cộng đồng kinh tế ASEAN từ ngày 15/12/2015 vừa qua, hội nhập quốc tế đã trên đà phát triển nay còn phát triển mạnh mẽ hơn. Cùng với những cơ hội và thách thức lớn về thị trường lao động khi Việt Nam chính thức tham gia vào cộng đồng kinh tế này, đào tạo nguồn nhân lực giỏi chuyên môn, năng động và có năng lực ngoại ngữ tốt đang là nhiệm vụ và thách thức lớn của các Trường Đại học. Theo văn kiện đại hội Đảng lần thứ XI, Ban chấp hành trung ương Đảng đã xác định: “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng, phát triển đất nước, xây dựng văn hóa và con người Việt Nam. Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với khoa học là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển” [1] Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM - một trong những trường đại học lớn với lịch sử tồn tại và phát triển lâu đời tại Việt Nam mang trên mình sứ mạng đào tạo ra những công dân toàn cầu cung cấp cho thị trường lao động ngày càng trở nên năng động – cũng có các chiến lược phát triển không nằm ngoài xu hướng phát triển mới của thời đại: hội nhập quốc tế. Một trong những hình thức hội nhập quốc tế nổi bật của nhà trường chính là Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế. Hiện nay, ngoài những chương trình đào tạo chính quy của nhà nước, hợp tác đào tạo quốc tế là một mô hình tiên tiến được các trường Đại học theo đuổi. Mô hình này không những giúp các trường gây dựng được mối quan hệ hợp tác giao lưu mà còn tạo được điều kiện để các trường học hỏi các cách thức tổ chức đào tạo chuyên nghiệp của các trường Đại học danh tiếng trên thế giới. Với mục tiêu đào tạo ra những sinh viên đáp ứng được các yêu cầu hiện đại: giỏi ngoại ngữ, năng động, sáng tạo, sẵn sàng dấn thân ., việc tập trung nghiên cứu áp dụng các cách thức tổ chức hoạt động đào tạo phù hợp để đạt được mục đích trên là sứ mạng của Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế. Hiện nay, tình trạng sinh viên tốt nghiệp ra trường nhưng không đáp ứng được yêu cầu của các nhà tuyển dụng đặc biệt là tại các công ty nước ngoài hoặc có vốn đầu tư nước ngoài là một mối lo ngại lớn của các cơ sở giáo dục đào tạo. Năm 2008, một nghiên cứu khảo sát về tình trạng sinh viên sau khi ra trường thực hiện bởi Vallely và 1
15. Wilkinson đã cho thấy khoảng 50% SV tốt nghiệp không thể tìm được công việc phù hợp với khả năng bởi không đáp ứng được mong đợi của nhà truyển dụng về mặt kiến thức chuyên môn, kỹ năng và thái độ, đặc biệt là đối với nhà tuyển dụng ngoại quốc [54]. Thậm chí, sinh viên ra trường với điểm học tập rất cao nhưng vẫn không vượt qua được vòng phỏng vấn của các nhà tuyển dụng. Các nhà tuyển dụng nước ngoài cho rằng sinh viên Việt Nam vẫn còn thiếu nhiều kỹ năng mềm và tính dấn thân vào công việc. Bằng những cách thức phỏng vấn chuyên nghiệp, nhà tuyển dụng nhận thấy ở nhiều sinh viên sự thụ động, thích an nhàn và khó sẵn sàng dấn thân vào các điều kiện làm việc khó khăn cũng như thách thức. Trên thực tế, hầu như các công ty hiện nay đều phải đào tạo lại từ đầu cho nguồn nhân lực tuyển vào. Năng lực chuyên môn là một phần quan trọng trong các yêu cầu tuyển dụng, tuy nhiên yếu tố này có thể được cải thiện thông qua quá trình huấn luyện chuyên nghiệp của cơ sở tuyển dụng. Còn thái độ và tính thần dấn thân thì khó có thể đào tạo lại, do đó hiện nay yếu tố về thái độ và tinh thần sẵn sàng dấn thân của sinh viên đang được các nhà tuyển dụng săn đón rất nhiều. Nắm được nhu cầu tuyển dụng theo xu hướng mới này, các Trường đại học cũng cần nghiên cứu về sự dấn thân và làm thế nào để phát triển nó trở thành một yếu tố thuộc lợi thế cạnh tranh cho sinh viên của mình trong thị trường lao động mới. Việc nghiên cứu để chỉ ra thực trạng về sự dấn thân của sinh viên; các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển sự dấn thân của sinh viên; trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp để phát triển sự dấn thân của sinh viên nhằm mang đến kết quả học tập tốt hơn là một việc làm có ý nghĩa. Không thể phủ nhận được tầm quan trọng của sự dấn thân trong sinh viên khi mà những cuộc khảo sát mang tầm quốc gia đã được thực hiện tại các quốc gia có nền giáo dục phát triển như Mỹ, Úc, Canada, New Zealand và Trung Quốc. Các kết quả khảo sát về sự dấn thân đã trở thành công cụ cần thiết và đắc lực để đánh giá chất lượng giáo dục của các trường Đại học [44]. Trong khi các quốc gia đi đầu về giáo dục như Mỹ, Úc, Canada đã tập trung rất nhiều vào việc khảo sát tính dấn thân của sinh viên hàng năm nhằm có những điều chỉnh phù hợp trong chương trình đào tạo cũng như công tác hỗ trợ để sinh viên phát triển hết mức độ dấn thân của mình. Ở Việt Nam thuật ngữ “Dấn thân” vẫn còn khá mới mẻ. Nó mới chỉ manh nha trong một vài nghiên cứu về sự nỗ lực học tập của sinh viên, và đến nay vẫn chưa có nghiên cứu nào tập 2
16. trung sâu sắc vào sự dấn thân trong học tập của sinh viên và tìm hiểu biện pháp phát triển sự dấn thân trong học tập của sinh viên một cách có hệ thống. Xuất phát từ những lý do trên đây, người nghiên cứu chọn đề tài “Tác động của sự dấn thân đối với việc học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM” làm đề tài nghiên cứu. 2. Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất được các biện pháp phát triển sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài tập trung giải quyết các nhiệm vụ như sau: - Nghiên cứu cơ sở lý luận về sự dấn thân trong học tập của sinh viên. - Nghiên cứu thực trạng sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. - Đề xuất biện pháp phát triển sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. 4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 5.1. Đối tượng nghiên cứu Sự dấn thân trong học tập của sinh viênTrung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM 5.2. Khách thể nghiên cứu Quá trình học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. 5. Câu hỏi nghiên cứu 6.1. Sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế hiện nay như thế nào? 6.2. Các biện pháp phát triển sự dấn thân được đề xuất sẽ giúp sinh viên phát triển được những yếu tố gì? 6. Giả thuyết nghiên cứu 7.1. Sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế hiện nay còn chưa mạnh. 3
17. 7.2. Việc áp dụng các biện pháp phát triển sự dấn thân trong sinh viên có thể giúp sinh viên phát triển được nhận thức về quá trình học tập, ý thức trách nhiệm, thái độ và tính tích cực trong học tập. 7. Giới hạn đề tài Trong đề tài này, người nghiên cứu tập trung tìm hiểu và khảo sát về thực trạng sự dấn thân trong học tập của Sinh viên ngành Điện – Điện tử và Quản trị kinh doanh đang học giai đoạn chuyên ngành cao đẳng BTEC tại Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế , Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, qua đó đề xuất một số biện pháp phát triển sự dấn thân trong học tập của sinh viên chương trình này. 8. Phương pháp nghiên cứu 8.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu liên quan đến hoạt động học tập của sinh viên; sự dấn thân trong học tập của sinh viên; các hành động học tập của sinh viên, các hoạt động tự học của sinh viên, kỹ năng học tập của sinh viên để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài. 8.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 8.2.1. Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi - Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi được sử dụng để tìm hiểu thực trạng sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. - Bảng khảo sát sự dấn thân trong học tập của sinh viên TTHTĐTQT gồm những nội dung sau: nhận thức về hoạt động học tập, thời gian dành cho hoạt động học tập, hành động học tập, tính tích cực trong hoạt động học tập, 8.2.2. Phương pháp quan sát sư phạm - Phương pháp quan sát sư phạm được sử dụng để tìm hiểu những hoạt động học tập thực tế của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. - Các hoạt động quan sát sư phạm gồm những nội dung sau: dự giờ quan sát lớp, quan sát và ghi chú hoạt động sinh viên thông qua các giờ học và hoạt động ngoại khóa, quan sát thái độ học tập và ứng xử của sinh viên thông qua các giao tiếp hàng ngày tại Trung tâm. 4
18. 8.2.3. Phương pháp phỏng vấn - Phương pháp phỏng vấn được sử dụng để tìm hiểu sâu các ý kiến về yếu tố tác động đến sự dấn thân trong học tập của sinh viên Trung tâm Hợp tác Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. - Các hoạt động phỏng vấn gồm những nội dung sau: phỏng vấn giảng viên về hình thức đánh giá hoạt động học tập của sinh viên, phỏng vấn sinh viên về các nội dung liên quan đến hoạt động học tập và ngoại khóa tại trường. 8.3. Phương pháp thống kê toán học - Sử dụng phương pháp này để kiểm chứng giả thuyết nghiên cứu khoa học. - Các phương pháp thống kê gồm có: xử lý phần trăm, trung bình cộng, Cộng dồn các mức độ tích cực, tiêu cực. 5
19. Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ DẤN THÂN TRONG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN 1.1. TổNG QUAN NGHIÊN CứU VấN Đề Sự DấN THÂN TRONG HọC TậP CủA SINH VIÊN TRÊN THế GIớI VÀ TạI VIệT NAM 1.1.1. Trên thế giới Định nghĩa về sự dấn thân đã bắt đầu manh nha vào những năm cuối của thế kỷ 20. Theo đó, đã có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới về các định nghĩa của sự dấn thân; các hình thức thể hiện của sự dấn thân, tác động của nó đến người học khi bàn về sự dấn thân trong nhà trường (School engagement) Từ những năm 1978, tác giả Janowitz đã cho rằng có nhiều lý do về lịch sử, kinh tế, lý thuyết và thực tiễn đòi hỏi loài người phải quan tâm đến việc gia tăng hứng thú học tập cho sinh viên. Các nhà sử học có những nghiên cứu cho thấy có sự suy giảm chung trong thái độ của sinh viên trong việc tôn trọng chính quyền, tôn trọng các tổ chức sinh viên khi học tập tại nhà trường, sinh viên không còn tự động biết tuân thủ các hành vi hay tôn trọng những kỳ vọng học tập mà giáo viên và quản lý trường học đặt lên họ nữa [38]. Năm 1987, một số tác giả cho rằng vấn đề suy giảm động lực học là căng thẳng nhất khi nghiên cứu về nhóm sinh viên dân tộc thiểu số. Đối với đối tượng này, tỉ lệ bỏ học được đánh giá là nghiêm trọng nhất [52]. Từ năm 1989 – 1993, các tác giả nghiên cứu cho rằng tính dấn thân của sinh viên sẽ được đẩy mạnh hoặc bị phá hủy tùy theo mối tương tác giữa bối cảnh môi trường với các cá nhân [28]. Tác giả Newmann cùng cộng sự đã tìm hiểu về tác động của việc phân chia thao tác và hướng dẫn trên lớp đối với sự dấn thân trí tuệ [51]. Năm 1997, công trình đầu tư nghiên cứu về mối quan hệ giữa sự dấn thân trong trường học và tình trạng bỏ học của sinh viên do hai nhóm tác giả Finn, J. D., & Rock, [30] và Wehlage, G.G. Rutter, R.A, Smith, G. Lesko, N & Fernandes [56] cũng là một nghiên cứu có giá trị về sự dấn thân và tác động của nó. 6
20. Năm 2002, cuốn sách phổ biến của Burkett đã miêu tả rằng: đối với sinh viên, việc đi học là nhàm chán hoặc là một trò chơi đơn thuần mà ở đó họ có thể đạt được mục đích học với sự nỗ lực ít nhất có thể [22]. Nghiên cứu của Eccles cùng cộng sự đã tìm thấy sự sụt giảm mạnh về động lực học của sinh viên qua các cấp lớp [28] Năm 2004, khái niệm về sự dấn thân đã thu hút hàng loạt các tác giả trong National Research Concil & Institute of Medicine nghiên cứu về nó như là một phương pháp để cải thiện các vấn đề giáo dục như: cải thiện thành tích học tập của sinh viên yếu kém, làm giảm thiểu sự chán nản và bất mãn cũng như tỉ lệ bỏ học của sinh viên [50]. Kế thừa và phát huy những nghiên cứu và phân tích có liên quan của các nhà khoa học đi trước về những vấn đề liên quan đến sự dấn thân, nhóm tác giả: Jennifer A. Fredricks (Trường Cao đẳng Connecticut) – Phyllis C. Blumenfeld (Trường Đại học Michigan) – Alison H. Paris (Trường cao đẳng Claremont McKena) có bài nghiên cứu sâu hơn vào các khái niệm tiềm năng về sự dấn thân và những minh chứng [40, tr59-109]. Cùng năm 2004, bộ đôi tác giả Chun – Mei Zhao và Geogre D. Kuh có bài nghiên cứu về học tập cộng đồng và sự dấn thân của sinh viên[23]. Tác giả đã nghiên cứu về mối liên hệ giữa việc tham gia các hoạt động cộng đồng và những tác động tích cực của nó đến các hoạt động mang mục đích học thuật của sinh viên năm nhất và năm 4 của hơn 365 cơ sở đào tạo đại học. Gần đây, sự dấn thân của học sinh được đưa vào kế hoạch đào tạo của khá nhiều cơ sở đào tạo với mục đích hy vọng tăng cường khả năng “học cách học tập hoặc để trở thành người học suốt đời” trong xã hội tri thức hiện nay [57, tr1]. Sự dấn thân của học sinh đã trở thành cả một quá trình chiến lược cho việc học tập và là một mục tiêu dài lâu để đạt được kết quả tốt nhất trong việc học. Trên khắp Canada, cũng theo xu hướng quốc tế này, sự dấn thân trong sinh viên đã trở thành một trong những mối quan tâm và chiến lược hàng đầu cho các mô hình xã hội và giáo dục đặc biệt là trong các trường trung học phổ thông và trung học cơ sở. (Ví dụ, xem[26, 27]. Ban giám hiệu nhà trường, các nhà quản lý và giáo viên đều xem việc phát triển sự dấn thân của học sinh như một bước tiến để cải thiện trường trung học. Qua thời gian, người ta có quyền hy vọng rằng các nhà giáo dục và giáo viên có thể mang lại những thay đổi tích cực và tăng sự dấn thân của học sinh trong học tập. 7
21. Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia (2003) khẳng định rằng các trường học có thể có một tác động tích cực và có ý nghĩa về sự dấn thân của sinh viên và học sinh. Năm 2010, tác giả Stebleton Michael và cộng sự đã có bài viết “Tăng cường sự dấn thân của sinh viên trong sinh hoạt đa ngành – Sinh viên năm nhất và kinh nghiệm học tập” [49]. Stebleton cho rằng sự dấn thân của sinh viên thể hiện thông qua 2 mảng: dấn thân trong học tập và dấn thân trong xã hội. Hai yếu tố này có sự tương trợ lẫn nhau để phát huy tối đa tính dấn thân của sinh viên. Nhiều nghiên cứu thực nghiệm hơn hai mươi năm qua đã hình thành nên những minh chứng về sự dấn thân như là cả một chiến lược để cải thiện thành tích học tập và là một kết quả độc lập có giá trị của giáo dục. Định nghĩa và cách đo lường sự dấn thân của sinh viên rất khác nhau tùy thuộc vào cách tiếp cận khác nhau để nghiên cứu đề tài này, nhưng phần lớn các nghiên cứu tập trung vào một trong hai khía cạnh chính: Social Engagement – Sự dấn thân trong môi trường xã hội của trường học, và Academic Engagement – sự dấn thân vào các yêu cầu của sự thành công trong trường học [26, Tr 1-22]. Năm 2014, tác giả Andrew Courtner có bài nghiên cứu về “Tác động của sự dấn thân của sinh viên vào thành tích học tập và chất lượng mối quan hệ giữa sinh viên truyền thống và hiện đại” [20]. Bên cạnh việc nghiên cứu sự dấn thân như phân tích ở trên, một số tác giả còn nghiên cứu về biểu hiện của sự dấn thân trong môi trường gia đình, xã hội và môi trường học tập. Thứ 1: Sự dấn thân trong môi trường gia đình và xã hội Gia đình là môi trường xã hội hoá quan trọng bậc nhất của cá nhân - đặc biệt là khi còn nhỏ, bởi đây là nhóm xã hội đầu tiên và gắn bó suốt đời của mỗi người, là môi trường chính yếu hình thành nên nhân cách của cá nhân. Tại gia đình, trẻ được nuôi dưỡng, chăm sóc và được dạy bảo những điều đầu tiên, sơ đẳng để sống, để làm người. Ở tuổi ấu thơ, gia đình là cả thế giới, bố mẹ là những thần tượng của trẻ. Giáo dục gia đình có vai trò quyết định đối với việc hình thành nhân cách cá nhân bởi lẽ, ngoài những yếu tố sinh học và di tuyền, thì tri thức, kỹ năng chuyên môn, niềm tin, hệ giá trị - chuẩn mực chỉ có thể hình thành thông qua giáo dục. Đây là những tài sản mà các thế hệ trước đã thu lượm, đúc kết, sáng tạo và truyền lại cho các 8
22. thế hệ sau, được các thế hệ sau lĩnh hội, biến đổi và chuyển hoá thành kinh nghiệm của bản thân và tạo nên nhân cách của mình. Cũng chính giáo dục vạch ra kế hoạch và phương pháp bù đắp những thiếu hụt, hạn chế do các yếu tố bẩm sinh- di truyền hoặc hoàn cảnh gây nên, nhằm xây dựng những nhân cách hoàn thiện nhất có thể. Giáo dục còn có thể phát huy tối đa các mặt mạnh của các yếu tố chi phối sự hình thành và phát triển nhân cách và uốn nắn những sai lệch theo đúng hướng mong muốn của xã hội. Hơn thế, giáo dục có thể đi trước, đón đầu sự phát triển để “hoạch định nhân cách trong tương lai” phù hợp với sự phát triển của xã hội. Bằng sự giáo dục, gia đình tạo nên “sản phẩm” của mình, đưa nó hoà nhập vào với xã hội. Tất nhiên sẽ có những em bé thiếu sự quan tâm giáo dục của người cha hoặc người mẹ nhưng vẫn có thể hình thành được nhân cách tốt, hoặc có những em bé tuy được giáo dục chu đáo mà vẫn xuất hiện những tính xấu. Nhưng quy luật chung là giáo dục gia đình như thế nào sẽ có được những con người như thế ấy. Vì thế nên gia đình và chính sinh viên cần phải rèn luyện cho SV trở thành một người công dân có ý thức, lễ phép, yêu quý và có trách nhiệm với các thành viên khác. Giáo dục gia đình là một quá trình giáo dục liên tục và lâu dài theo kiểu mưa dầm thấm lâu. Thời gian sống với gia đình chiếm phần lớn thời gian của các em, do đó tác động tích cực từ giáo dục gia đình sẽ giúp các em hình thành được những phẩm chất nhân cách tốt, trong đó sự có trách nhiệm với người khác, biết giúp đỡ người thân trong gia đình, lòng trắc ẩn và đặc biệt là ý thức ham học hỏi sẽ tạo ra những người công dân tốt. Việc sinh viên tham gia vào các công việc trong gia đình: phụ giúp cha mẹ, tự phân chia công việc nhà với anh chị em trong gia đình, biết tự học không cần cha mẹ phải nhắc nhở, biết làm những việc tốt khiến cha mẹ vui lòng cũng được xem là một sự dấn thân. Thông qua sự dấn thân này, sinh viên sẽ dần dần hình thành được thái độ tích cực về nhiệm vụ của bản thân, ý thức trách nhiệm của bản thân đối với cha mẹ, với gia đình cho dù chỉ là trong những việc nhỏ nhặt nhất. Chính thái độ nghiêm túc và ý thức trách nhiệm này sẽ khiến cho sinh viên nhận thức về trách nhiệm học tập một cách tích cực như việc các em phải làm ở nhà. Nhờ vào giáo dục gia đình tốt, các tổ chức giáo dục đại học cao đẳng sẽ giảm tải được gánh nặng đào tạo về ý thức thái độ cho các em và có nhiều thời gian, công sức để tập trung vào đào tạo kiến thức và kỹ năng cho sinh viên. Thứ 2: Sự dấn thân trong môi trường học tập 9