Luận văn Giáo dục đạo đức thông qua hoạt động ngoại khóa cho sinh viên trường Cao đẳng Bách Việt, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Giáo dục đạo đức thông qua hoạt động ngoại khóa cho sinh viên trường Cao đẳng Bách Việt, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THANH LÂM GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THƠNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHĨA CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH VIỆT, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 S K C0 0 5 1 4 1 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 03/2017
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THANH LÂM GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THƠNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHĨA CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG BÁCH VIỆT, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 3 năm 2017
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THANH LÂM GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THƠNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHĨA CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG BÁCH VIỆT, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 601401 Hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS, NGUYỄN XUÂN TẾ Tp. Hồ Chí Minh, tháng 3 năm 2017
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC: Họ và tên: Nguyễn Thanh Lâm Giới tính: Nam. Sinh ngày 12 tháng 09 năm 1983 Nơi sinh: Thanh Hĩa. Quê quán: Xã Tƣợng Lĩnh, H. Nơng Cống, T. Thanh Hĩa. Dân tộc: Kinh Địa chỉ liên lạc: Trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại cơ quan: 1900.63.64.91 Điện thoai: 0907.895.328 Email: lamnt@bachviet.edu.vn II. QƯA TRÌNH ĐÀO TẠO: 1. Đại học: - Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội - Năm tốt nghiệp: 2008 - Ngành: Sƣ phạm Kỹ thuật 2. Cao học: - Trƣờng: Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. - Ngành học: Giáo dục học - Khĩa học: 2015 – 2017 III. QUÁ TRÌNH CƠNG TÁC Thời gian Nơi cơng tác Cơng việc đảm nhiệm Trƣờng Cao đẳng Bách Việt TP. Giảng viên, Bí thƣ Đồn 2000 đến nay Hồ Chí Minh TNCS Hồ Chí Minh trƣờng CĐ Bách Việt Trƣờng Cao đẳng Bách Việt TP. Phĩ Giám đốc TT Hỗ trợ 2014 đến nay Hồ Chí Minh HSSV Trƣờng Cao đẳng Bách Việt TP. Phĩ Bí thƣ Chi bộ 2014 đến nay Hồ Chí Minh i
5. LỜI CAM ĐOAN Tơi cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của tơi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai cơng bố trong bất kỳ cơng trình nào khác. Tp. Hồ Chí Minh, ngày .tháng .năm 2017 Nguyễn Thanh Lâm ii
6. LỜI CẢM ƠN Tơi xin chân thành cảm ơn: PGS.TS Nguyễn Xuân Tế - ngƣời đã tận tình chỉ bảo, định hƣớng cho tơi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ. Quý thầy cơ giảng dạy lớp Cao học Giáo dục học 15B và quý thầy cơ trƣờng ĐH Sƣ phạm kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh, là những ngƣời đã tận tình giảng dạy và truyền thụ những kiến thức, kinh nghiệm quý báu cho tơi trong suốt khĩa đào tạo sau đại học. Ban Giám hiệu và quý thầy cơ trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Tp. Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu của tơi và tích cực hỗ trợ tơi trong quá trình khảo sát và thực nghiệm tại trƣờng. Xin cám ơn các anh, chị học viên lớp Cao học Giáo dục học khĩa 15B của trƣờng ĐH Sƣ phạm kỹ thuật Tp.HCM đã nhiệt tình chia sẻ, giúp đỡ tơi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Gia đình, bạn bè và ngƣời thân đã giúp đỡ, động viên tơi trong suốt quá thời gian qua. Xin trân trọng cảm ơn! iii
7. TĨM TẮT Sự nghiệp cơng nghiệp hĩa, hiện đại hĩa (CNH, HĐH) đất nƣớc đang đặt ra những yêu cầu to lớn về chất lƣợng nguồn lực con ngƣời. Đĩ là sự phát triển tồn diện về thể lực, trí tuệ, phẩm chất đạo đức và nhân cách nĩi chung của con ngƣời Việt Nam, nhất là của thế hệ trẻ. Giáo dục đạo đức là một trong những điểm chủ yếu, cốt lõi của nội dung giáo dục. Giáo dục đạo đức đồng thời xuyên suốt và giữ vị trí chủ đạo trong tồn bộ quá trình giáo dục nhân cách, đạo đức con ngƣời trong nhà trƣờng ở nƣớc ta. Sự nghiệp đổi mới ở nƣớc ta đang đi vào chiều sâu và đƣợc triển khai trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cơ chế thị trƣờng (CCTT), nền kinh tế hàng hĩa nhiều thành phần đang phát huy tác dụng tích cực, tạo nên sự phát triển năng động và thúc đẩy nhịp độ tăng trƣởng kinh tế ở nƣớc ta. Mặt khác, kinh tế thị trƣờng (KTTT) cũng bộc lộ những mặt trái, gây ảnh hƣởng tiêu cực đến đời sống tinh thần, trong sự cảm thụ văn hĩa - nghệ thuật cũng nhƣ trong tâm lý - đạo đức của các tầng lớp dân cƣ xã hội. Những ảnh hƣởng đĩ len lỏi, thẩm thấu vào các quan hệ xã hội, làm sai lệch các chuẩn mực đạo đức, dẫn tới sự suy thối về đạo đức lối sống ở một bộ phận xã hội, ảnh hƣởng tiêu cực tới đạo đức và nhân cách của thế hệ trẻ. Việc rèn luyện đạo đức cho sinh viên rất quan trọng để cĩ thể cung cấp cho xã hội một lực lƣợng lao động vừa cĩ trình độ chuyên mơn cao, vừa cĩ đạo đức tốt đáp ứng yêu cầu phát triển đất nƣớc trong giai đoạn hiện nay. Với những lý do trên chúng tơi đã thực hiện đề tài “Giáo dục đạo đức thơng qua hoạt động ngoại khĩa cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Thành phố Hồ Chí Minh” nhƣ sau: 1. Hệ thống hĩa khái quát cơ sở lý luận về giáo dục đạo đức. 2. Khảo sát thực trạng về cơng tác giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Tp. Hồ Chí Minh. iv
8. 3. Đề xuất biện pháp nâng cao chất lƣợng lƣợng giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Tp. Hồ Chí Minh. 4. Xin ý kiến chuyên gia về những biện pháp đĩ. 5. Thực nghiệm sƣ phạm biện pháp tổ chức hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên. Kết quả thực nghiệm cho thấy, biện pháp tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên là hồn tồn khả thi và phù hợp với điều kiện hiện nay của trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Thành phố Hồ Chí Minh. v
9. MỤC LỤC LÝ LỊCH KHOA HỌC i LỜI CAM ĐOAN ii LỜI CẢM ƠN iii TĨM TẮT iv MỤC LỤC vi DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT x DANH MỤC CÁC BẢNG xi DANH MỤC CÁC HÌNH xiii 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 4 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 4 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 4 4.1. Đối tƣợng nghiên cứu 4 4.2. Khách thể nghiên cứu 4 5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 4 6. GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5 7. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5 7.1. Nghiên cứu lý thuyết: 5 7.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: 5 7.2.1. Phƣơng pháp điều tra khảo sát bằng phiếu hỏi: 5 7.2.2. Phƣơng pháp quan sát: 5 7.2.3. Phƣơng pháp chuyên gia: 5 7.2.4. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm: 5 7.2.5. Phƣơng pháp thống kê: 6 8. ĐĨNG GĨP MỚI CỦA ĐỀ TÀI: 6 9. Cấu trúc của Luận văn 6 Chƣơng 1 7 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC 7 1.1 . Tổng quan nghiên cứu vấn đề giáo dục đạo đức trên thế giới và tại Việt Nam. 7 1.1.1. Trên thế giới: 7 1.1.2. Trong nƣớc: 8 1.2 . Mội số khái niệm cơ bản. 10 1.2.1 Khái niệm về đạo đức 10 1.2.2 Giáo dục 13 1.2.3 Giáo dục đạo đức 14 1.3 Mục tiêu và nội dung giáo dục đạo đức trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam 15 1.3.1. Mục tiêu và nội dung giáo dục đạo đức cấp cao đẳng, đại học 16 1.3.2. Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên bậc Cao đẳng. 16 vi
10. 1.3.2.1 Đạo đức nghề nghiệp. 16 1.3.2.2. Giáo dục đạo đức nghề nghiệp 19 1.4. Đặc điểm nhân cách chủ yếu của sinh viên bậc Cao đẳng. 20 1.5. Các nguyên tắc cần đảm bảo trong quá trình giáo dục đạo đức: 22 1.5.1. Bảo đảm tính mục đích, tính thống nhất trong tồn bộ hoạt động giáo dục 22 1.5.2. Giáo dục đạo đức cho sinh viên phải gắn chặt với thực tiễn cuộc sống. 23 1.5.3. Phù hợp với đối tƣợng giáo dục 23 1.5.4. Phát huy tính tích cực, sáng tạo, khăc phục thiếu sĩt, nhƣợc điểm trong giáo dục đạo đức. 23 1.5.5. Tơn trọng nhân cách của sinh viên 24 1.5.6. Liên kết các mơi trƣờng giáo dục: Nhà trƣờng, gia đình và xã hội trong việc giáo dục sinh viên. 24 1.6. Các phƣơng pháp tổ chức giáo dục đạo đức cho sinh viên. 25 1.6.1. Nhĩm các phƣơng pháp thuyết phục nhằm hình thành những chuẩn mực đạo đức, ý thức đạo đức cho sinh viên. 25 1.6.2. Nhĩm phƣơng pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi 26 1.6.3. Nhĩm phƣơng pháp tổ chức hoạt động và hình thành các kinh nghiệm ứng xử xã hội. 27 1.7. Các hình thức tổ chức giáo dục đạo đức cho sinh viên. 29 1.7.1. Hình thức lên lớp. 29 1.7.2. Hình thức ngoại khĩa 30 1.8. Quy trình tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức. . 33 1.8.1. Xác định mục tiêu giáo dục đạo đức: 33 1.8.2. Xây dựng kế hoạch hoạt động: 34 1.8.3. Tổ chức thực hiện: 34 1.8.4. Đánh giá và rút kinh nghiệm 34 Kết luận chƣơng 1: 35 Chƣơng 2 36 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG BÁCH VIỆT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 36 2.1. Vài nét khái quát về trƣờng Cao đẳng Bách Việt Thành phố Hồ Chí Minh. 36 Về đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý đào tạo: 41 Cơ sở vật chất và trang thiết bị: 42 Về chƣơng trình và chất lƣợng đào tạo: 42 2.2. Thực trạng hoạt động rèn luyện đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Thành phố Hồ Chí Minh. 43 2.2.1. Thực trạng nhận thức của của sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Thành Phố Hồ Chí Minh về hoạt động rèn luyện đạo đức. 44 2.2.2. Kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt. 47 vii
11. 2.2.3. Thực trạng thái độ đối với hoạt động rèn luyện đạo đức của sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt. 53 2.2.4. Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt Thành phố Hồ Chí Minh. 58 2.2.4.1. Thực trạng nhận thức về mục tiêu giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt Thành phố Hồ Chí Minh. 58 2.2.4.2. Thực trạng phƣơng pháp giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt. 59 2.2.4.3. Thực trạng hình thức tổ chức giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt Thành phố Hồ Chí Minh 60 2.2.4.4. Thực trạng phƣơng pháp kiểm tra đánh giá. 63 2.2.4.5. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức rèn luyện. .64 Kết luận chƣơng 2 67 Chƣơng 3 68 HỆ THỐNG GIẢI PHÁP TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHĨA TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG BÁCH VIỆT TP. HỒ CHÍ MINH. 68 3.1 Cơ sở khoa học của việc tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt Thành phố Hồ Chí Minh. .68 3.1.1 Cơ sở pháp lý. 68 3.1.2. Cơ sở thực tiễn. 69 3.2. Tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt Thành phố Hồ Chí Minh. 71 3.2.1. Sinh hoạt Đội CTXH 71 3.2.2. Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu các mơn khoa học Mác – Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh. 73 3.2.3. Tổ chức tham quan thực tế nhà mở, mái ấm, trƣờng nuơi dạy trẻ mồ cơi. 76 3.2.4. Tổ chức các hoạt động uống nƣớc nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa, thăm hỏi mẹ Việt Nam Anh hùng, các gia đình liệt sỹ, các gia đình chính sách, ủng hộ đồng bào bị thiên tai, các hoạt động hƣớng về biên giới, biển đảo quê hƣơng. 78 3.2.5. Tổ chức chƣơng trình tham gia tự nguyện Đồn - Hội nhƣ: chiến dịch Mùa hè xanh, Hiến máu tình nguyện, Hành trang tặng em, chiến dịch Xuân tình nguyện. 80 3.2.6. Tổ chức hoạt động tham quan thực tế Doanh nghiệp liên quan đến ngành nghề đào tạo. 84 3.3. Khảo sát ý kiến chuyên gia về việc tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên Trƣờng Cao đẳng Bách Việt Thành phố Hồ Chí Minh. 85 viii
12. 3.3.2. Mức độ phù hợp của hoạt động ngoại khĩa với mục tiêu và nội dung giáo dục đạo đức cho sinh viên 85 3.3.3. Mức độ khả thi của các hoạt động với điều kiện hiện nay của trƣờng 86 3.3.4. Mức độ cần thiết của việc tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục Minh. 86 3.3.5. Mức độ khả thi của việc tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt. 88 3.4. Thực nghiệm sƣ phạm 90 3.4.2. Mơ tả quá trình thực nghiệm 90 3.4.2.1. Mục đích thực nghiệm 90 3.4.2.2. Đối tượng thực nghiệm 90 3.4.2.3. Thời gian thực nghiệm. 90 3.4.2.4. Quy trình thực nghiệm. 90 3.4.2.5. Sinh viên nhĩm đối chứng: 91 3.4.3. Kết quả thực nghiệm 102 Kết luận chƣơng 3 108 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 110 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 114 PHỤ LỤC 1 118 ix
13. DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT STT Kí hiệu, chữ viết tắt Viết đầy đủ 1. BCH Ban chấp hành 2. BGH Ban giám hiệu 3. BTV Ban thƣờng vụ 4. CBQL Cán bộ quản lý 5. BTC Ban tổ chức 6. CTXH Cơng tác xã hội 7. CNH - HĐH Cơng nghiệp hĩa – Hiện đại hĩa 8. CTCTHSSV Cơng tác chính trị học sinh sinh viên 9. CS1, CS4 Cơ sở 1, Cơ sở 4 10. ĐH, CĐ Đại học, Cao đẳng 11. ĐVTN Đồn viên thanh niên 12. GDTC Giáo dục thể chất 13. GB-GV-NV Cán bộ - Giảng viên – Nhân viên 14. GDĐĐ Giáo dục đạo đức 15. UV.BCH Ủy viên Ban chấp hành 16. Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 17. TN - SV Thanh niên – Sinh viên 18. VNAH Việt Nam anh hùng x
14. DANH MỤC CÁC BẢNG STT NỘI DUNG TRANG Bảng 2.1: Ý kiến của SV và CBGV về vai trị của việc rèn 1 44 luyện đạo đức 2 Bảng 2.2: Mức độ quan trọng của các phẩm chất đạo đức 45 Bảng 2.3: Kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoại khĩa cho 3 48 sinh viên trƣờng cao đẳng Bách Việt Bảng 2.4: Thái độ của sinh viên trƣớc khi tham gia vào các 4 54 hoạt động ngoại khĩa Bảng 2.5: Thái độ của sinh viên sau khi tham gia vào các hoạt 5 55 động ngoại khĩa Bảng 2.6: Nguyên nhân ảnh hƣởng đến tính tích cực của sinh 6 57 viên khi tham gia vào các hoạt động ngoại Bảng 2.7: Nguyên nhân làm hạn chế sự tham gia của sinh 7 58 viên vào các hoạt động ngoại khĩa 8 Bảng 2.8: Mục tiêu giáo dục đạo đức cho sinh viên 59 9 Bảng 2.9: Phƣơng pháp giáo dục đạo đức cho sinh viên 60 Bảng 2.10: Hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục đạo đức 10 62 cho sinh viên Bảng 2.11: Phƣơng pháp giảng viên sử dụng đánh giá kế quả 11 64 rèn luyện đạo đức của sinh viên Bảng 2.12: Biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục 12 65 đạo đức cho sinh viên Bảng 3.1: Bảng kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoại khĩa 13 trong giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách 74 Việt 14 Bảng 3.2: Tổ chức các hoạt động uống nƣớc nhớ nguồn, đền 91 xi
15. ơn đáp nghĩa, thăm hỏi mẹ VNAH, các gia đình liệt sỹ, các gia đình chính sách, ủng hộ đồng bào bị thiên tai, các hoạt động hƣớng về biên giới đất liền, biển, đảo quê hƣơng. Bảng 3.3: Tổ chức chƣơng trình tham gia tự nguyện Đồn – 15 Hội: nhƣ chiến dịch Mùa hè xanh, Hiến máu tình nguyện, 94 Hành trang tặng em Chiến dịch Xuân tình nguyện. Bảng 3.4: Mức độ phù hợp của các hoạt động ngoại khĩa với 16 99 mục tiêu và nội dung giáo dục đạo đức. Bảng 3.5: Mức độ khả thi các hoạt động ngoại khĩa với điều 17 99 kiện của trƣờng. Bảng 3.6: Mức độ cần thiết của việc tổ chức các hoạt động 18 100 ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức. Bảng 3.7: Mức độ khả thi của việc tổ chức các hoạt động 19 102 ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên. 20 Bảng 3.8: Tổ chức ngày hội Tự hào quê hƣơng tơi. 105 Bảng 3.9: Tổ chức tham quan mái ấm, nhà mở, trung tâm nuơi 21 111 dạy trẻ mồ cơi, khuyết tật. 22 Bảng 3.10: Tổ chức tham quan doanh nghiệp 114 Bảng 3.11: Thái độ của sinh viên nhĩm đối chứng và nhĩm 23 119 thực nghiệm Bảng 3.12: Nhận thức của sinh viên nhĩm đối chứng và sinh 24 121 viên nhĩm thực nghiệm Bảng 3.13: Hành vi của sinh viên nhĩm đối chứng và nhĩm 25 124 thực nghiệm xii
16. DANH MỤC CÁC HÌNH Hình NỘI DUNG TRANG Hình 2.1 Trƣờng Cao đẳng Bách Việt, Thành phố Hồ Chí Minh 38 Hình 2.2 Cơ cấu tổ chức trƣờng Cao đẳng Bách Việt 40 Nhận thức về vai trị của việc rèn luyện đạo đức của sinh Hình 2.3 44 viên Thái độ của sinh viên trƣớc khi tham gia vào các hoạt Hình 2.4 55 động rèn luyện giáo dục đạo đức Thái độ của sinh viên sau khi tham gia vào các hoạt động Hình 2.5 56 rèn luyện giáo dục đạo đức xiii
17. MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Giáo dục đạo đức là một vấn đề quan trọng trong chiến lƣợc con ngƣời, nhất là giáo dục đạo đức và hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ, thế hệ kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nƣớc. Đây là vấn đề đã, đang đƣợc sự quan tâm của Đảng và tồn xã hội. Giáo dục đạo đức ngày càng trở nên bức thiết trong giai đoạn đất nƣớc ta tiến hành nền kinh tế thị trƣờng, đẩy mạnh sự nghiệp cơng nghiệp hĩa, hiện đại hĩa và hội nhập quốc tế. Giáo dục đạo đức là một trong những điểm chủ yếu, cốt lõi của nội dung giáo dục. Nĩ giữ vị trí chủ đạo và xuyên suốt trong tồn bộ quá trình giáo dục nhân cách hình thành những phẩm chất tốt đẹp của con ngƣời, của học sinh sinh viên trong nhà trƣờng ở nƣớc ta.Việc giáo dục đạo đức cho học sinh phải đƣợc thực hiện ở mọi lứa tuổi. Nếu học vấn của con ngƣời nhƣ một tịa nhà, thì học vấn ở bậc phổ thơng là nền tảng và bậc cao đẳng, đại học là những tầng cao, là sự phong phú, sáng tạo và tiện nghi của tịa nhà đĩ. Nền mĩng cĩ vững chắc, sự hồn thiện từng chi tiết của quá trình xây dựng, tịa nhà mới bề thế, đồ sộ. Xét về phƣơng diện đạo đức cũng vậy, những hiểu biết về chuẩn mực đạo đức càng chắc chắn, càng sâu sắc và biến những hiểu biết đĩ thành niềm tin đạo đức, thĩi quen đạo đức ngay từ lúc phổ thơng, khi ở tuổi thiếu niên thì lên đến những bậc học cao đẳng, đại học tiếp theo, đứa trẻ mới cĩ đủ cơ sở để hƣớng suy nghĩ và việc làm của chúng đúng với những quy định xã hội. Chiến lƣợc phát triển giáo dục 10 năm đầu thế kỷ XXI đã xác định mục tiêu của giáo dục phổ thơng là thực hiện giáo dục tịan diện đức, trí, thể, mỹ. Đối với tuổi thiếu niên chú ý phát triển những đặc tính tự nhiên của trẻ em, hình thành ở học sinh lịng ham hiểu biết và những đức tính, kỹ năng cơ bản ban đầu tạo hứng thú học tập, học tập tốt và tiếp tục nuơi dƣỡng, củng cố để trẻ đƣợc trang bị những cơ sở đầu tiên, cần thiết cho sự hình thành và phát triển nhân cách ngƣời cơng dân, biết sống, học tập và lao động trong một xã hội đang đổi mới từng ngày, với nhiều mối quan hệ đa dạng. Giáo dục đạo đức cho học sinh bậc cao đẳng, chính 1
18. là tiếp nối giáo dục phổ thơng, làm cho những giá trị, chuẩn mực đạo đức đƣợc gieo mầm sẽ tiếp tục chăm sĩc, vun sới và ngày càng phát triển bền vững; giúp cho những thanh niên sinh viên cĩ tri thức, đạo đức, nhân cách của con ngƣời mới xã hội chủ nghĩa, ngƣời chủ tƣơng lai của đất nƣớc và hội nhập thành cơng dân tồn cầu. Sự nghiệp đổi mới ở nƣớc ta đang đi vào chiều sâu và đƣợc triển khai trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cơ chế thị trƣờng bên cạnh những mặt tích cực cũng đã cĩ những tác động tiêu cực ảnh hƣởng khơng nhỏ đến tầng lớp thanh thiếu niên hiện nay. Những ảnh hƣởng tiêu cực đĩ len lỏi, thẩm thấu vào mọi quan hệ xã hội, làm sai lệch các chuẩn mực đạo đức, dẫn tới suy thối về đạo đức ở một bộ phận xã hội, ảnh hƣởng xấu tới đạo đức và nhân cách của thế hệ trẻ. Thành phố Hồ Chí Minh đã cùng với cả nƣớc tiến hành sự nghiệp đổi mới hơn 30 năm. Đây là nơi đang dẫn đầu cả nƣớc về tốc độ, quy mơ phát triển kinh tế. Đĩ cũng là nơi hội tụ những đặc điểm, những biểu hiện đạo đức của lớp trẻ và thực trạng giáo dục đạo đức cho sinh viên, thanh niên đang đặt ra hàng loạt vấn đề bức xúc cần phải nghiên cứu và giải quyết. Nhất là thực tế cơng tác giáo dục đạo đức tại các trƣờng cao đẳng, đại học trên phạm vi thành phố cịn tồn tại một số biểu hiện đáng quan tâm. Đĩ là chƣa chú ý đầy đủ, sâu sắc đến phƣơng pháp và hình thức tổ chức họat động giáo dục đạo đức phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi thanh niên; chƣa quan tâm xây dựng mơi trƣờng học thân thiện, chƣa trang bị cho sinh viên các kỹ năng mềm, ứng xử tự trọng, tự tin hoặc kỹ năng hợp tác, hơi nhập với mơi trƣờng tự nhiên và xã hội đáp ứng với mục tiêu giáo dục và đào tạo của trƣờng cao đẳng trong giai đoạn hiện nay. Trong Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng tháng 1 năm 2016 cũng đã nhận định: Nhiều hạn chế, yếu kém trong các lĩnh vực giáo dục và đào tạo, khoa học và cơng nghệ, văn hĩa, xã hội chậm đƣợc khắc phục. Quản lý tài nguyên, mơi trƣờng cịn bất cập. Tình trạng suy thối về tƣ tƣởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận khơng nhỏ cán bộ, đảng viên và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chƣa đƣợc ngăn chặn và đẩy lùi. Tội phạm và tệ nạn xã hội cịn diễn biến phức tạp; 2
19. đạo đức xã hội cĩ mặt xuống cấp. Một trong những hạn chế của nhà trƣờng là tình trạng thiên về dạy chữ, nhẹ về dạy ngƣời. Chất lƣợng giảng dạy, học tập các mơn chính trị cịn thấp, hiệu quả chƣa cao, ngƣời học thiếu cố gắng, thiếu trung thực trong học tập, tinh thần hợp tác, khả năng sáng tạo, năng lực thực hành, giải quyết các vấn đề độc lập cịn yếu. Ngồi ra, trong Chiến lƣợc phát triển giáo dục 2010 – 2020 đã nêu cơng tác quản lý giáo dục cịn kém hiệu quả. Một số hiện tƣợng tiêu cực, thiếu kỷ cƣơng trong giáo dục chƣa đƣợc ngăn chặn kịp thời. Các hiện tƣợng “thƣơng mại hĩa giáo dục” nhƣ mua bằng, bán điểm, tuyển sinh vƣợt chỉ tiêu, thu chi sai nguyên tắc làm ảnh hƣởng đến uy tín của nhà trƣờng, của nhà giáo. Hiện tƣợng gian lận trong kiểm tra, thi cử của học sinh, sinh viên ảnh hƣởng xấu đến nhân cách và thái độ lao động của ngƣời học sau này. Ma túy và các tệ nạn xã hội đã xâm nhập vào nhà trƣờng cĩ tác động tiêu cực đến thế hệ trẻ. Vì vậy, hơn bao giờ hết, các nhà trƣờng và những ngƣời làm cơng tác giáo dục phải thấy đƣợc vai trị, trách nhiệm của mình trong việc giáo dục đạo đức cho sinh viên, tạo ra một thế hệ thanh niên cĩ tri thức, cĩ bản lĩnh, cĩ lối sống tự tin, chủ động, sáng tạo, hịa nhập với thế giới và mơi trƣờng xung quanh. Là một đơn vị giáo dục ngồi cơng lập, trƣờng Cao đẳng Bách Việt đã đƣợc hình thành, phát triển hơn 12 năm. Trƣờng đào tạo đa ngành và kiên trì mục tiêu tơn chỉ đĩ là “Chuẩn mực – Chất lƣợng – Chuyên nghiệp”. Với sự năng động, sáng tạo trƣờng đã hồn thành nhiệm vụ, chỉ tiêu đào tạo hàng năm, đƣợc Bộ Giáo dục – Đào tạo khen thƣởng là đơn vị tiên tiến, đƣợc học sinh, sinh viên tín nhiệm và đƣợc các doanh nghiệp thừa nhận; học sinh sinh viên ra trƣờng cĩ việc làm và tiếp tục học tập liên thơng các bậc học cao hơn. Cơng tác giáo dục tƣ tƣởng chính trị đạo đức đƣợc thực hiện nghiêm túc và cĩ hiệu quả. Tuy nhiên, với sự biến động của xã hội, sự giao lƣu văn hĩa trong khu vực và thế giới, nhất là sự phát triển mạnh của khoa học cơng nghệ và mạng xã hội, cùng với mặt trái của nền kinh tế thị trƣờng đã tác động hàng ngày, hàng giờ đến các chuẩn mực đạo đức, đến lối sống và nếp nghĩ, cách ứng xử của tuổi trẻ, của thanh niên sinh viên. Chính vì vậy, việc nghiên cứu, 3
20. tìm giải pháp nâng cao hiệu quả cơng tác giáo dục đạo đức và hình thành nhân cách cho sinh viên càng phải đặt ra, nếu khơng muốn nĩi là cấp bách. Chúng tơi chọn đề tài này với mong muốn sẽ gĩp một phần vào cơng tác giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt, lứa tuổi đang trƣởng thành và sẽ trở thành nguồn nhân lực chất lƣợng phục vụ cơng cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ Quốc Việt Nam thời kỳ hội nhập quốc tế hiện nay. 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Nghiên cứu thực trạng, hệ thống giải pháp tổ chức các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt TP. Hồ Chí Minh. 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Để thực hiện đƣợc mục tiêu trên, chúng tơi tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau: - Hệ thống hĩa cơ sở lý luận về giáo dục đạo đức. - Đánh giá thực trạng giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt. - Các hoạt động ngoại khĩa trong giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt. 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 4.1. Đối tƣợng nghiên cứu Giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt TP. Hồ Chí Minh. 4.2. Khách thể nghiên cứu Quá trình giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt Tp. Hồ Chí Minh. 5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Hiện nay, vấn đề tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng Bách Việt Tp. Hồ Chí Minh cịn hạn chế. Nếu áp dụng các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khĩa nhƣ sinh hoạt Đội cơng tác xã hội, tổ chức cuộc thi tìm hiểu các mơn khoa học Mác – Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, tổ chức tham quan thực tế nhà mở, mái ấm, trƣờng nuơi dạy trẻ khuyết tật, mồ cơi, tham quan thực tế tại các 4
21. S K L 0 0 2 1 5 4