Luận văn Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa cho học sinh trường THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa cho học sinh trường THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ HUỲNH NGỌC DUNG GIÁO DỤC ÐẠO ÐỨC THÔNG QUA CÁC HOẠT ÐỘNG NGOẠI KHÓA CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LINH ÐÔNG, QUẬN THỦ ÐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101 S K C0 0 4 9 2 6 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2016
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  LUẬN VĂN THẠC SĨ HUỲNH NGỌC DUNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA CHO HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2016
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  LUẬN VĂN THẠC SĨ HUỲNH NGỌC DUNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA CHO HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 601401 Hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. DƢƠNG THỊ KIM OANH Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2016
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC: Họ & tên: Huỳnh Ngọc Dung Giới tính: Nữ Ngày, tháng, năm sinh: 17/6/1982 Nơi sinh: TPHCM Quê quán: TPHCM Dân tộc: Kinh Chỗ ở hiện nay: 63/54 đƣờng 10 khu phố 2, Phƣờng Tăng Nhơn Phú B, Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: 0903884262 E-mail: huynhngocdung2005@yahoo.com II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1. Đại học: Hệ đào tạo: Hệ tại chức Thời gian đào tạo từ 02/2002 đến 12/2008 Nơi học: trƣờng Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn TP. Hồ Chi Minh Ngành học: Ngữ Văn Anh 2. Thạc sĩ: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 05/2015 đến 10/2016 Nơi học: trƣờng Đại học Sƣ Phạm kỹ Thuật TP. Hồ Chi Minh Ngành học: Giáo dục học Tên luận văn: Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh Ngày và nơi bảo vệ luận văn: 29/10/2016 tại Viện Sƣ Phạm Kỹ Thuật TPHCM Ngƣời hƣớng dẫn: PGS.TS. Dƣơng Thị Kim Oanh III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm Từ 9/2006 đến hiện nay Trƣờng THCS Linh Đông Giáo viên i
5. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tp. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 9 năm 2016 Ngƣời nghiên cứu Huỳnh Ngọc Dung ii
6. LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn: 1. PGS.TS Dƣơng Thị Kim Oanh, ngƣời đã tận tình hƣờng dẫn, chỉ dạy tôi trong suốt quá trình nghiên cứu luận văn. 2. Quý thầy cô giảng dạy lớp cao học Giáo dục học khóa 2015A, những ngƣời đã tận tình giảng dạy và truyền thụ những kinh nghiệm quý báu cho tôi trong suốt khóa đào tạo sau đại học. 3. Ban Giám Hiệu và quý thầy cô trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện nghiên cứu của tôi và tích cực hỗ trợ tôi trong quá trình khảo sát và đánh giá tại trƣờng. 4. Gia đình, bạn bè và ngƣời thân đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. iii
7. TÓM TẮT LUẬN VĂN Trong những năm học phổ thông, học sinh không chỉ đƣợc học những kiến thức cơ bản mà còn đƣợc rèn dạy về đạo đức. Những giá trị đạo đức căn bản (tính trung thực, tinh thần trách nhiệm, lòng yêu thƣơng ) sẽ giúp cho con ngƣời sống tốt đẹp hơn. Nhƣng dƣờng nhƣ những giá trị này đang bị xuống cấp, thể hiện qua những hành vi bạo lực trong nhà trƣờng, những vụ án nghiêm trọng, những hành vi gian lận ở nhiều cấp độ vấn đề này đang là sự quan tâm của xã hội đối với thế hệ tƣơng lai. Do đó giáo dục ý thức đạo đức cho học sinh là nhu cầu cấp thiết hiện nay, nhằm xây dựng con ngƣời xã hội chủ nghĩa. Giáo dục đạo đức cho học sinh THCS hiện nay là vấn đề rất quan trọng, vì lứa tuổi này có nhiều sự biến đổi về tâm sinh lý, ảnh hƣởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách của con ngƣời. Để góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, ngƣời nghiên cứu đã: 1. Tổng hợp cơ sở lý luận về giáo dục đạo đức. 2. Nghiên cứu thực trạng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. 3. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. 4. Đánh giá nhận thức, hành vi, thái độ của học sinh sau khi tham gia các hoạt động ngoại khóa tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. Sau khi tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh, kết quả đánh giá cho thấy các em có những thay đổi tích cực về nhận thức, hành vi và thái độ. iv
8. ABSTRACT During high school years, students are not only learned the basic knowledge but also trained in moral teaching. The basic ethical values (honesty, responsibility, love ) will help man live better. But it seems that these values are decilned, expressed through acts of violence in schools, the most important cases, fraudulent behavior at many levels These issues are interest of Society for future generations.Therefore, the ethical consciousness education fot the students is urgent need at present, in order to build the Socialist man. At the moment, moral education for students is an important issue because this age group has many physical changes, influencing the formation and development of the human personality. In order to contribute the quality of moral education increasing, the researcher has learned that: 1. Study the theoretical foundation on moral education. 2. Research on the status of moral education for students at Linh Dong secondary school, Thu Duc district, Ho Chi Minh City. 3. Hold outdoor activities in moral education for students at Linh Dong secondary school, Thu Duc district, Ho Chi Minh City. 4. Test students’ awareness, behaviour and attitude after taking part in outdoor activities at Linh Dong secondary school, Thu Duc district, Ho Chi Minh City. After holding outdoor activities in moral education for students in Linh Dong secondary school, Thu Duc district, Ho Chi Minh City, evaluation results show that students’ awareness, behaviour and attitude improved actively. v
9. MỤC LỤC LÝ LỊCH KHOA HỌC i LỜI CAM ĐOAN ii LỜI CẢM ƠN iii TÓM TẮT LUẬN VĂN iv MỤC LỤC vi DANH SÁCH CÁC BẢNG xi DANH SÁCH CÁC HÌNH xii MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 3 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 4 4. Đối tƣợng nghiên cứu 4 5. Khách thể nghiên cứu 4 6. Giả thuyết nghiên cứu 4 7. Phạm vi nghiên cứu 4 8. Phƣơng pháp nghiên cứu 5 9. Cấu trúc luận văn 7 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 8 1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM 8 1.1.1. Trên thế giới 8 1.1.2. Tại Việt Nam 11 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 14 1.2.1. Đạo đức 14 1.2.2. Giáo dục 15 1.2.3. Giáo dục đạo đức 15 vi
10. 1.2.4. Hoạt động ngoại khóa (Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp) 16 1.3. MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ 16 1.4. NGUYÊN TẮC VÀ PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 18 1.4.1. Nguyên tắc giáo dục đạo đức cho học sinh Trung học cơ sở 18 1.4.2. Phƣơng pháp giáo dục đạo đức 22 1.5. CÁC HÌNH THỨC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 25 1.5.1. Giáo dục đạo đức thông qua dạy học các môn khoa học 25 1.5.2. Giáo dục đạo đức thông qua tổ chức các hoạt động ngoại khóa 27 1.6. SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH LỨA TUỔI HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 37 1.6.1. Sự hình thành ý thức của học sinh trung học cơ sở 37 1.6.2. Sự hình thành đạo đức của học sinh trung học cơ sở 39 1.6.3. Sự hình thành tình cảm của học sinh trung học cơ sở 39 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 41 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA CHO HỌC SINH TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 42 2.1. VÀI NÉT KHÁI QUÁT VỀ TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 42 2.2. KẾ HOẠCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM HỌC 2015 – 2016 45 2.3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH49 2.3.1. Thực trạng hoạt động rèn luyện đạo đức của học sinh trƣờng Trung học cơ sở Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 49 vii
11. 2.3.2. Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng Trung học cơ sở Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 61 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 72 Chƣơng 3: TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, 73 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 73 3.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 73 3.1.1. Cơ sở pháp lý 73 3.1.2. Cơ sở thực tiễn 75 3.1.3. Các nguyên tắc tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh 75 3.2. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 76 3.2.1. Hoạt động 1: Tìm hiểu về tấm gƣơng đạo đức Hồ Chí Minh với chủ đề “Bác Hồ kính yêu” 77 3.2.2. Hoạt động 2: Tổ chức quyên góp giúp bạn vƣợt khó, cùng bạn vui xuân với chủ đề “Sáng tạo vì môi trƣờng” 82 3.2.3. Hoạt động 3: Tổ chức cho học sinh tham quan thực tế mái ấm tình thƣơng tại chùa Phật Minh tỉnh Bến Tre với chủ đề “Lá lành đùm lá rách” 86 3.2.4. Hoạt động 4: Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, uống nƣớc nhờ nguồn, thăm hỏi các gia đình liệt sĩ, các gia đình chính sách nhân ngày 30/4 với chủ đề “Uống nƣớc nhớ nguồn” 90 3.3. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƢỜNG THCS LINH ĐÔNG, QUẬN THỦ ĐỨC, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ 94 3.3.1. Nhận thức của học sinh về hoạt động rèn luyện đạo đức 94 viii
12. 3.3.2. Thái độ của học sinh khi tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa 95 3.3.3. Tính tích cực tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa của học sinh trƣờng THCS Linh Đông 95 3.3.4. Các biểu hiện hành động đạo đức trong học tập và cuộc sống của học sinh sau khi tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa . 97 3.3.5. Kết quả xử lý các tình huống giáo dục đạo đức của học sinh 98 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 103 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 104 1.KẾT LUẬN 104 2. KIẾN NGHỊ 105 3. HƢỚNG PHÁT TRIỀN ĐỀ TÀI 105 TÀI LIỆU THAM KHẢO 106 PHỤ LỤC 109 ix
13. DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết tắt Nội dung chữ viết tắt 1 BGH Ban giám hiệu 2 CBQL Cán bộ quản lý 3 CNHHĐH Công nghiệp hóa hiện đại hóa 4 GDCD Giáo dục công dân 5 GD&ĐT Giáo dục & đào tạo 6 GVBM Giáo viên bô môn 7 GVCN Giáo viên chủ nhiệm 8 HĐNK Hoạt động ngoại khóa 9 NXB Nhà xuất bản 10 THCS Trung học cơ sở 11 THPT Trung học phổ thông 12 TNTPHCM Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh 13 Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 14 XHCN Xã hội chủ nghĩa x
14. DANH SÁCH CÁC BẢNG Bảng 2.1: Bảng thống kê kết quả học lực của học sinh 43 Bảng 2.2: Bảng thống kê kết quả hạnh kiểm của học sinh 44 Bảng 2.3: Kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, Tp.HCM năm học 2014 – 2015 45 Bảng 2.4: Mức độ quan trọng của các phẩm chất đạo đức 51 Bảng 2.5: Tính tích cực rèn luyện đạo đức của học sinh 55 Bảng 2.6: Nguyên nhân học sinh thích tham gia hoạt động rèn luyện đạo đức 58 Bảng 2.7: Nguyên nhân học sinh không thích tham gia hoạt động rèn luyện đạo đức . 59 Bảng 2.8: Biện pháp nâng cao kết quả hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh 60 Bảng 2.9: Mục đích giáo dục đạo đức cho học sinh 62 Bảng 2.10: Hình thức tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông 64 Bảng 2.11: Phƣơng pháp giáo dục đạo đức cho học sinh 66 Bảng 2.12: Phƣơng pháp kiểm tra đánh giá kết quả rèn luyện đạo đức của học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, Tp.HCM 68 Bảng 2.13: Biện pháp nâng cao chất lƣợng hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh 70 Bảng 3.1: Nhận thức của học sinh về hoạt động rèn luyện đạo đức 95 Bảng 3.2: Thái độ của học sinh sau khi tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa 95 Bảng 3.3: Tính tích cực của học sinh sau khi tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức thông qua các hoạt động ngoại khóa của học sinh trƣờng THCS Linh Đông 96 Bảng 3.4: Đánh giá biểu hiện hành động đạo đức trong học tập và cuộc sống của học sinh sau khi tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức thông qua các HĐNK 97 Bảng 3.5: Tổng hợp kết quả xếp loại hạnh kiểm cuối năm học 2014 – 2015 và 2015 – 2016 của học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, Tp.HCM 102 xi
15. DANH SÁCH CÁC HÌNH Sơ đồ 1.1: Quy trình tổ chức các hoạt động trong giáo dục đạo đức cho học sinh cấp THCS 35 Biểu đồ 2.1: Nhận thức về hoạt động rèn luyện đạo đức của học sinh trƣờng THCS Linh Đông 50 Biểu đồ 2.2: Thái độ của học sinh trƣớc khi tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức 52 Biểu đồ 2.3: Thái độ của học sinh trong khi tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức 53 Hình 2.1: Trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, Tp.HCM 42 xii
16. DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1: Phiếu khảo sát dành cho cán bộ quản lý và giáo viên 109 Phụ lục 2: Phiếu khảo sát dành cho học sinh 111 Phụ lục 3: Phiếu đánh giá của học sinh sau khi tham gia hoạt động 114 Phụ lục 4: Phiếu quan sát môn Lịch sử 116 Phụ lục 5: Phiếu quan sát môn GDCD 117 Phụ lục 6: Một số hình ảnh hoạt động ngoại khóa 118 xiii
17. MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Từ xƣa, ông cha ta đã đúc kết một cách sâu sắc kinh nghiệm về giáo dục “Tiên học lễ, hậu học văn“, “Lễ” chính là nền tảng của sự lĩnh hội và phát triển các tri thức và kỹ năng. Ngày nay, phƣơng châm “Dạy ngƣời, dạy chữ, dạy nghề” cũng thể hiện rõ tầm quan trọng của hoạt động giáo dục đạo đức, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông mà còn phải có đạo đức cách mạng. Có tài phải có đức. Có tài không có đức, tham ô hủ hóa có hại cho nƣớc. Có đức không có tài nhƣ ông bụt ngồi trong chùa, không giúp ích gì đƣợc ai” [2]. Đảng ta đã chủ trƣơng: “Tăng cƣờng giáo dục công dân, giáo dục tƣ tƣởng, đạo đức, lòng yêu nƣớc, chủ nghĩa Mác – Lê Nin, đƣa việc giáo dục tƣ tƣởng Hồ Chí Minh vào nhà trƣờng phù hợp với từng lứa tuổi và bậc học ”. Bởi vậy, tu dƣỡng và rèn luyện bản thân để trở thành ngƣời có nhân cách, vừa có đức vừa có tài là hết sức quan trọng đối với mỗi con ngƣời, là nhiệm vụ hàng đầu của thanh niên, học sinh. Ngày nay giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục lòng trung thành đối với Đảng, hiếu với Dân, yêu quê hƣơng đất nƣớc, có lòng vị tha, nhân ái, cần cù liêm khiết và chính trực, đó là đạo đức XHCN, là đạo đức của cá nhân, tập thể và chủ nghĩa nhân đạo mang tính chân thực tích cực, khác với đạo đức vị kỷ, cá nhân. Giáo dục đạo đức học sinh gắn chặt với giáo dục tƣ tƣởng - chính trị, giáo dục truyền thống và giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục pháp luật nhà nƣớc XHCN, cung cấp cho học sinh những phƣơng thức ứng xử đúng trƣớc vấn đề của xã hội giúp cho các em có khả năng tự kiểm soát đƣợc hành vi của bản thân một cách tự giác, có khả năng chống lại những biểu hiện lệch lạc về lối sống. Trong những năm gần đây, khi xu thế toàn cầu hoá, hội nhập với thế giới, mở ra cho nƣớc ta những thời cơ, vận hội mới. Nền kinh tế đã có những bƣớc phát triển vƣợt bậc, đời sống nhân dân đƣợc nâng lên. Công tác giáo dục đã đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan tâm chăm lo. Trong nhà trƣờng, các tổ chức Đoàn thể đã có nhận thức 1
18. đúng về tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức học sinh, chất lƣợng giáo dục ngày càng đƣợc nâng cao. Bên cạnh những thành tựu của ngành GD&ĐT nhƣ: Số học sinh học giỏi, chăm ngoan vẫn nhiều đã góp phần tạo nên những thành quả quan trọng trong thực hiện mục tiêu của Ngành “Nâng cao dân trí - Đào tạo nhân lực - Bồi dƣỡng nhân tài" cho đất nƣớc. Một trong những tƣ tƣởng đổi mới GD&ĐT hiện nay là tăng cƣờng giáo dục đạo đức cho học sinh, đƣợc thể hiện trong nghị quyết của Đảng, luật giáo dục và các văn bản của Bộ GD&ĐT. Luật giáo dục năm 2005 đã xác định ở điều 2 “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngƣời Việt nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tƣởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dƣỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” và điều 27 “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con ngƣời Việt Nam XHCN, xây dựng tƣ cách và trách nhiệm công dân ”. Hiện nay, để thực hiện công tác giáo dục đạo đức cho học sinh tại trƣờng THCS Linh Đông và thực hiện chủ đề năm học theo quy định tại văn bản số 4323/BGDĐT_GDTH ngày 25/8/2015 của Bộ GD&ĐT về hƣớng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2015-2016 đối với các trƣờng Mầm non, Tiểu học và THCS là “Tập trung xây dựng và nhân rộng trƣờng học tiên tiến, hiện đại; gắn giáo dục tri thức, đạo đức với giáo dục truyền thống văn hóa, đào tạo nghề nghiệp, giáo dục thể chất; rèn luyện con ngƣời về lý tƣởng, phẩm chất, nhân cách, lối sống và tay nghề”, BGH nhà trƣờng, tập thể giáo viên cũng nhƣ công tác Đoàn, Đội thƣờng xuyên đƣa ra những hình thức, biện pháp trong quá trình giảng dạy để giáo dục học sinh. Song song đó, nhà trƣờng cũng tổ chức cho các em tham gia các hoạt động ngoại khóa và tổ chức kỷ niệm các ngày lễ quan trọng cho các em học sinh bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm mong muốn giáo dục đạo đức học sinh vì mục tiêu toàn diện của nhà trƣờng đã xác định: đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con ngƣời. Trong những năm qua trƣờng 2
19. THCS Linh Đông đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục đạo đức học sinh và đã thực hiện rất nhiều các hoạt động, tuy nhiên, các hoạt động này còn mang tính lý thuyết chƣa mang tính thực tiễn, dẫn đến còn tồn tại các hiện tƣợng một số học sinh lƣời học bài, trốn học ra ngoài chơi; một số học sinh có lời nói và hành động vô lễ và một số học sinh đánh nhau, ăn cắp hoặc nghiện thuốc lá. Vì vậy, hiện nay một số bậc cha mẹ học sinh, các thầy cô giáo đang rất lo lắng trƣớc những biểu hiện về đạo đức của một bộ phận học sinh trong trƣờng. Điều này có thể thấy qua một số hoạt động trong giờ sinh hoạt dƣới cờ đầu tuần, mỗi tuần một lớp sẽ đƣợc phân công thực hiện ngoài giờ lên lớp trƣớc toàn trƣờng. Tuy nhiên, khi thực hiện hoạt động này, các lớp không có sự đầu tƣ đúng mức, làm qua loa, chiếu lệ cho xong, hoặc một số lớp không đƣa nội dung cần giáo dục trong học đƣờng mà hầu nhƣ các em chỉ thích chọn nhảy hiện đại, biểu diễn những bài nhạc mà đƣợc giới trẻ hiện nay yêu thích nhƣng hoàn toàn không mang tính chất giáo dục. Bên cạnh đó, việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa của nhà trƣờng chƣa đủ tính thực tế để học sinh trải nghiệm, ví dụ nhƣ nhà trƣờng chƣa tổ chức tham quan thực tế thăm trại trẻ mồ côi để các em thấy đƣợc những mảnh đời bất hạnh, hoặc thăm những lão thành cách mạng để các em nghe nhân chứng lịch sử kể về cuộc chiến tranh đầy gian khổ có cả máu và nƣớc mắt của ông cha ta, Xuất phát từ những vấn đề trên, để nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức cho học sinh, ngƣời nghiên cứu đề xuất đề tài nghiên cứu “Giáo dục đạo đức thông qua các hoat động ngoại khóa cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thanh phố Hồ Chí Minh”. 2. MỤC TI U NGHI N CỨU Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa, đề xuất tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. 3
20. 3. NHIỆM VỤ NGHI N CỨU Đề tài tập trung giải quyết những nhiệm vụ sau: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về giáo dục đạo đức thông qua hoạt động ngoại khóa cho học sinh THCS. - Nghiên cứu thực trạng công tác giáo dục đạo đức thông qua hoạt động ngoại khóa cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. - Đề xuất tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. 4. ĐỐI TƢỢNG NGHI N CỨU Giáo dục đạo đức thông qua tổ chức các hoạt động ngoại khóa. 5. KHÁCH THỂ NGHI N CỨU Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh tại trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. 6. GIẢ THUYẾT NGHI N CỨU Hiện nay, công tác giáo dục đạo đức cho học sinh tại trƣờng THCS Linh Đông chƣa phong phú về hình thức tổ chức, các hoạt động giáo dục đạo đức chủ yếu thông qua lý thuyết và thiếu tính thực tiễn. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông sẽ giúp học sinh nâng cao nhận thức, thái độ và hình thành hành vi đạo đức phù hợp trong các tình huống giáo dục đạo đức. 7. PHẠM VI NGHI N CỨU Đề tài tập trung nghiên cứu cách thức tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh nhƣ sau: - Về nội dung: 4 chủ đề Tổ chức hội thi tìm hiểu tấm gƣơng đạo đức Hồ Chí Minh với chủ đề “Bác Hồ kính yêu”. 4
21. Tổ chức quyên góp giúp bạn vƣợt khó, cùng bạn vui xuân với chủ đề “Sáng tạo vì môi trƣờng”. Tổ chức tham quan thực tế mái ấm tình thƣơng tại chùa Phật Minh tỉnh Bến Tre với chủ đề “Lá lành đùm lá rách”. Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, uống nƣớc nhờ nguồn, thăm hỏi các gia đình liệt sĩ, các gia đình chính sách nhân ngày 30/4 với chủ đề “Uống nƣớc nhớ nguồn”. - Về địa bàn: Trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. - Về khách thể khảo sát: Học sinh trƣờng THCS Linh Đông. - Về thời gian khảo sát: từ 02/01/2016 đến 30/5/2016. 8. PHƢƠNG PHÁP NGHI N CỨU 8.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận Phân tích, tổng hợp và khái quát hóa những tài liệu liên quan đến các nghị quyết, chủ trƣơng, chính sách và văn kiện của Đảng và chính phủ về GD&ĐT, các văn bản của Bộ GD&ĐT về công tác giáo dục đạo đức, các phƣơng pháp và hình thức giáo dục đạo đức đã đƣợc xuất bản trong các ấn phẩm trong và ngoài nƣớc để làm cơ sở lý luận cho đề tài. 8.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn 8.2.1. Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi Sử dụng phƣơng pháp khảo sát bằng bảng hỏi để tìm hiểu thực trạng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông, quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. Bảng hỏi tìm hiểu thực trạng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS Linh Đông trên đối tƣợng khảo sát là cán bộ quản lý và giáo viên gồm các nội dung sau: - Mục đích và nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh. - Hình thức và phƣơng pháp giáo dục đạo đức cho học sinh. - Phƣơng pháp tổ chức kiểm tra đánh giá. 5
22. S K L 0 0 2 1 5 4