Luận văn Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên khối ngành sư phạm tại trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên khối ngành sư phạm tại trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỖ HỒNG THỦY ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 S K C0 0 5 1 5 8 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4/2017
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỖ HỒNG THỦY ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2017
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VẢN THẠC SĨ ĐỖ HỒNG THỦY ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 Hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN TUẤN Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2017
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC: Họ & tên: Đỗ Hồng Thủy Giới tính: Nữ Ngày, tháng, năm sinh: 25/1/1986 Nơi sinh: Thanh Hĩa Quê quán: Thanh Hĩa Dân tộc: Kinh Địa chỉ liên lạc: 38/17 Tổ 12, KP. Tân Hịa, Đơng Hịa, Dĩ An, Bình Dƣơng E-mail: dohongthuy@hcmute.edu.vn Điện thoại: 0903.227.440 II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1. Đại học: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo: từ 9/2004 đến 7/ 2008 Nơi học (trƣờng, thành phố): Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn TP.HCM Ngành học: Thƣ viện – Thơng tin học Mơn thi tốt nghiệp: Mơn cơ sở; Mơn chuyên ngành; Triết học Ngày & nơi thi tốt nghiệp: Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn TP.HCM. 2. Thạc sĩ: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 9/2015 đến 4/ 2017 Nơi học (trƣờng, thành phố): Trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM Ngành học: Giáo dục học Tên luận văn: Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên khối ngành sƣ phạm kỹ thuật tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Ngày & nơi bảo vệ luận văn: 22/4/2017 – Trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM Ngƣời hƣớng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Văn Tuấn III. QUÁ TRÌNH CƠNG TÁC CHUYÊN MƠN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi cơng tác Cơng việc đảm nhiệm 2008 - 2011 Thƣ viện Trƣờng Đại học Văn Lang Thƣ viện viên 2011- 2013 Khoa Sƣ phạm Kỹ thuật Chuyên viên hành chính Trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM 2013 - nay Viện Sƣ phạm Kỹ thuật Chuyên viên hành chính Trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM i
5. LỜI CAM ĐOAN Tơi cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của tơi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai cơng bố trong bất kỳ cơng trình nào khác Tp. Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 3 năm 2017 (Ký tên và ghi rõ họ tên) Đỗ Hồng Thủy ii
6. LỜI CẢM ƠN Để hồn thành đƣợc luận văn này, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến tất cả quý Thầy /Cơ trong Viện Sƣ phạm Kỹ thuật, những ngƣời đã cho em những kiến thức cơ bản, những bài học, những kinh nghiệm quý báu để em cĩ thể hình dung đƣợc một cách khái quát những gì cần làm suốt quá trình hình thành ý tƣởng và bắt tay vào thực hiện luận văn. Đặc biệt, em xin tỏ lịng biết ơn chân thành cảm ơn PGS. TS. Nguyễn Văn Tuấn, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn và giúp đỡ em trong suốt thời gian nghiên cứu. Sự chỉ bảo tận tình và chu đáo của thầy giúp em hồn thành luận văn tốt nghiệp. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Phịng Đào tạo, Phịng Tuyển sinh và Cơng tác Sinh viên đã cũng cấp những số liệu cần thiết và giúp đỡ nhiệt tình trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn gia đình, tập thể các anh chị em lớp cao học GDH 2015B, đã chia sẽ, hỗ trợ tơi về mặt tinh thần, động viên nhau cùng cố gắng trong suốt quá trình thực hiên nghiên cứu và hồn thành luận văn. . Em xin chân thành cảm ơn! TP. Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 3 năm 2017 Học viên Đỗ Hồng Thủy iii
7. TĨM TẮT LUẬN VĂN Trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật thành phố Hồ chí Minh, là một trong những trƣờng hàng đầu cĩ nhiệm vụ đào tạo ra các giáo viên dạy kỹ thuật và dạy nghề, nhà trƣờng luơn cĩ những chính sách và cải cách hợp lý để hồn thành tốt các nhiệm vụ đào tạo của mình. Những năm gần đây, cơng tác đào tạo giáo viên SPKT luơn đứng trƣớc nhiều thử thách nhƣ chất lƣợng sinh viên đầu vào, chƣơng trình đào tạo, yêu cầu xã hội , nhà trƣờng liên tục áp dụng và đổi mới mình để đào tạo ra những giáo viên dạy nghề giỏi về chuyên mơn vững về tay nghề. Với mong muốn những sinh viên học ngành sƣ phạm phải cĩ sự nhận thức đầy đủ về ngành học, nghề nghiệp sau này và thái độ nghiêm túc, cầu tiến trong học tập để sau khi ra trƣờng mới thực sự là những nhà giáo yêu ngƣời, yêu nghề với đầy đủ các kiến thức chuyên mơn, kỹ năng sƣ phạm và đạo đức nghề nghiệp, trở thành những nhà giáo giỏi của đất nƣớc. Đề tài “Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên khối ngành sƣ phạm tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh” nhằm giúp nhà trƣờng cĩ những giải pháp tích cực để nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập cho sinh viên ngay khi cịn đang ngồi trên ghế nhà trƣờng. Cở sở lý luận đề tài đƣợc thực hiện theo hƣớng tìm hiểu các khái niệm về nhận thức, nhận thức nghề nghiệp, thái độ, thái độ học tập của sinh viên. Phƣơng pháp điều tra khảo sát bằng phiếu hỏi với 312 mẫu sinh viên khối ngành Sƣ phạm Kỹ thuật tại tất cả các ngành đang đào tạo tại trƣờng. Kết quả thống kê đƣợc kiểm định và tính tốn thơng qua phần mềm SPSS tính trung bình, phần trăm dựa trên bảng số liệu, đề tài rút ra một số kết luận sau: Hơn 60% sinh viên sƣ phạm cĩ nhận thức khơng đầy đủ về nghề giáo viên dạy nghề. 80% sinh viên đăng ký học ngành sƣ phạm vì các lý do chủ quan khơng liên quan tới ngành nghề và khơng dựa trên niềm đam mê nghề nghiệp. Các em cịn khá mơ hồ với các đặc điểm nhận thức về ý nghĩa, vai trị vị trí của nghề trong xã hội. Cĩ những nhận thức chƣa đầy đủ về những đặc điểm lao động, về những phẩm chất và năng lực của ngƣời giáo viên dạy nghề cần phải đáp ứng. iv
8. Tỷ lệ 43.9% sinh viên cĩ thái độ lơ là trong học tập, khơng tích cực và thụ động với các hoạt động học tập trên lớp và ở nhà, hơn 1/3 sinh viên cĩ kết quả học tập trung bình. Trƣớc những nguyên nhân của những yếu tố khách quan và chủ quan tác động vào nhận thức nghề nghiệp cũng nhƣ thái độ học tập của sinh viên khối ngành sƣ phạm kỹ thuật, dựa trên kết quả nghiên cứu cho phép tác giả mạnh dạn đề xuất một số các giải pháp nhƣ sau: . Cải tiến nội dung chƣơng trình đào tạo mới tập trung hồn thiện hơn về kỹ năng dạy học chuyên ngành và kỹ năng thực hành nghề cho sinh viên. . Xây dựng và trển khai mơn học “Nhập mơn giáo dục kỹ thuật” vào giảng dạy dành riêng cho sinh viên khối ngành Sƣ phạm Kỹ thuật. . Tổ chức các mơi trƣờng thực hành và thúc đẩy các hoạt động thực tập sƣ phạm để sinh viên tiếp cận và thực hành nghề. . Tổ chức thực hiện cơng tác truyền thơng, quảng bá vai trị, ý nghĩa ngành nghề nhằm hình thành những định hƣớng giá trị nghề nghiệp cho sinh viên. Qua việc lấy ý kiến và đƣợc các chuyên gia đánh giá là cần thiết và cĩ tính khả thi cao cho thấy các giải pháp đề xuất cĩ thể gĩp phần nâng cao nhận thức của sinh viên về nghề GVDN và thái độ học tập trong quá trình đƣợc đào tạo tại trƣờng. v
9. ABSTRACT Ho Chi Minh City University of Technology & Education is one of the leading universities in charge of training technology and vocational teachers. This university always has appropriate policies and reforms to successfully complete its training tasks. In recent years, its training of teachers has faced challenges such as the quality of students’ attendance, training programs, social requirements, etc. This university continuously apply and innovate to train professional skills for the lecturers. Its expectation is that students must have full awareness of their future careers, and having serious attitudes towards learning; as a result, they are much more likely to become great teachers of the mother land and adore their occupations with the full range of professional knowledge, pedagogical skills and professional ethics after graduation. The topic of "Proposing solutions to raise awareness and attitude of students in pedagogy at the University of Technology and Education in Ho Chi Minh City" aims to help the university have positive solutions to improve the professional awareness and attitudes of students while they are studying at school. The theoretical basis of the theses is conducted according to researching the concepts of cognitition, occupational awareness, and attitudes of students. Survey and investigation method by pieces of questionaire with 312 samples of students of Technology and Education is done with all branches of this university. Statistical results were verified and calculated by using SPSS software on average and percentage calculation, etc. based on data sheets. From that, there are several following results drawn: More than 60% of pedagogical students have insufficient awarenesses of vocational teachers. 80% of students have enrolled in pedagogy for subjective reasons not related to occupations and not based on occupational passions. They have relatively vague of the cognitive characteristics of the meaning and role of the position in society. Additionally, they have had insufficient awarenesses of the characteristics of labor, the qualities and abilities of vocational trainers. vi
10. 43.9% of the students have neglected in their studies, even not active and passive with their activities in the classroom and at home; and more than one third of students has average academic performance. Based on the causes of objective and subjective factors affecting professional perception as well as the attitudes of students in this kind of field and the research results, it is permitted to propose some solutions as follows: . Improve the content of the new curriculum focusing more on specialized teaching skills and practical skills for students . Build and widely disseminate the course "Introduction to technology education" in the teaching program for students of Technology and Education . Organize practice environments and promote pedagogic activities to help students have access and practice their occupations. . Organize activities of press and media, promote the role and the meaning of the professions in order to set the direction of professional values for students. It is highly recommended and feasible that the proposed solutions can contribute to raising awareness among students about vocational training in Vietnam and students’ learning attitudes at school. vii
11. MỤC LỤC LÝ LỊCH KHOA HỌC i LỜI CAM ĐOAN ii LỜI CẢM ƠN iii TĨM TẮT LUẬN VĂN iv ABSTRACT vi MỤC LỤC viii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT xi DANH SÁCH CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ xii PHẦN MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 2 3. Đối tƣợng nghiên cứu .3 4. Khách thể nghiên cứu 2 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 2 6. Giả thuyết nghiên cứu 3 7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3 8. Phƣơng pháp nghiên cứu 3 9. Cấu trúc luận văn 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NHẬN THỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP 5 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5 1.1.1. Trên thế giới 5 1.1.2. Tại Việt Nam 7 1.2. Cơ sở lý luận về nhận thức 10 1.2.1. Một số khái niệm 10 1.2.2. Nhận thức về nghề giáo viên dạy nghề 12 1.2.3. Các yếu tố tác động đến nhận thức nghề nghiệp 16 1.3. Cơ sở lý luận về thái độ 17 1.3.1. Một số khái niệm 17 1.3.2. Các biểu hiện của thái độ học tập 19 1.3.3. Các yếu tố tác động vào thái độ học tập của sinh viên trong nhà trƣờng 22 viii
12. 1.4. Mối quan hệ giữa nhận thức và thái độ. 24 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG NHẬN THỨC VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN NGÀNH SƢ PHẠM TẠI TRƢỜNG ĐH SƢ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM 27 2.1. Giới thiệu sơ lƣợc nơi nghiên cứu 27 2.1.1. Giới thiệu về trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh 27 2.1.2. Giới thiệu về Viện Sƣ phạm Kỹ thuật 29 2.1.3. Vài nét về đặc điểm sinh viên khối ngành Sƣ phạm Kỹ thuật tại trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM 31 2.2. Tổ chức nghiên cứu 33 2.2.1. Đối tƣợng khảo sát 33 2.2.2. Mơ tả cơng cụ nghiên cứu 35 2.3. Kết quả nghiên cứu thực trạng nhận thức về học ngành sƣ phạm kỹ thuật của sinh viên trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM 35 2.3.1. Thực trạng nhận thức về nhu cầu lựa chọn ngành sƣ phạm 36 2.3.2. Thực trạng nhận thức về ý nghĩa, vai trị xã hội của ngƣời giáo viên dạy nghề 38 2.3.3. Thực trạng nhận thức về đặc điểm của lao động sƣ phạm của ngƣời giáo viên dạy nghề 41 2.3.4. Thực trạng nhận thức về năng lực và phẩm chất của ngƣời giáo viên dạy nghề 45 2.4. Kết quả nghiên cứu thực trạng thái độ học tập của sinh viên khồi ngành SPKT tại trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM 49 2.4.1.Thực trạng thái độ của sinh viên tham gia hoạt động học tập 48 2.4.2. Thực trạng thái độ học trên lớp 52 2.4.3. Thực trạng thái độ học tập ở nhà 54 2.5. Những nguyên nhân làm ảnh hƣởng tới sự nhận thức nghề giáo viên dạy nghề và thái độ học tập của sinh viên sƣ phạm tại trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM 58 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN SƢ PHẠM TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT TP. HCM 64 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập cho sinh viên 64 3.2. Các nguyên tắc để đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập cho sinh viên 64 3.3. Các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập cho sinh viên ngành sƣ phạm tại trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM 65 3.3.1. Cải tiến nội dung chƣơng trình đào tạo theo hƣớng phát triển năng lực nghề nghiệp. 65 ix
13. 3.3.2. Xây dựng và triển khai mơn học “NHẬP MƠN SƢ PHẠM KỸ THUẬT” vào giảng dạy dành riêng cho sinh viên khối ngành Sƣ phạm Kỹ thuật. 69 3.3.3. Tổ chức các mơi trƣờng thực hành và thúc đẩy các hoạt động thực tập sƣ phạm để sinh viên sƣ phạm tiếp cận và thực hành nghề 71 3.3.4. Tổ chức thực hiện cơng tác truyền thơng, quảng bá vai trị, ý nghĩa nghề cĩ hiệu quả nhằm hình thành những định hƣớng giá trị nghề nghiệp cho sinh viên 74 3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp 76 3.5. Đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của giải pháp Nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên. 77 3.5.1. Đối tƣợng thăm dị 82 3.5.2. Nội dung thăm dị 77 3.5.3. Kết quả thăm dị 77 3.6. Thực nghiệm giải pháp 81 3.6.1. Mục đích thực nghiệm 81 3.6.3. Nhiệm vụ của thực nghiệm giải pháp 81 3.6.3. Quy mơ và đối tƣợng thực nghiệm 81 3.6.4. Tiến hành thực nghiệm 82 3.6.5. Kết quả thực nghiệm 85 3.6.6. Đánh giá thực nghiệm sƣ phạm 87 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 88 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 90 1. Kết luận 90 2. Kiến nghị 91 TÀI LIỆU THAM KHẢO 93 x
14. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT TT Ký hiệu, chữ viết tắt Viết đầy đủ 1 CBVC Cán bộ viên chức 2 CTĐT Chƣơng trình đào tạo 3 GD Giáo dục 4 HSSV Học sinh sinh viên 5 SPKT Sƣ phạm Kỹ thuật 6 GV Giáo viên 7 SV Sinh viên 8 GVDN Giáo viên dạy nghề 9 PTTH Phổ thơng trung học 10 TCN Trung cấp nghề 11 KHCN Khoa học cơng nghệ 12 TLH Tâm lý học 13 GDH Giáo dục học 14 QLHCNN Quản lý Hành chính nhà nƣớc 15 PPGD Phƣơng pháp giảng dạy 16 UDCN Ứng dụng cơng nghệ 17 TTSP Thực tập sƣ phạm 18 GDNN Giáo dục nghề nghiệp 19 NCKH Nghiên cứu khoa học 20 XHCN Xã hội chủ nghĩa 21 CHXHCN Cơng hịa xã hội chủ nghĩa 22 PPDH Phƣơng pháp dạy học 23 Mã HP Mã học phần xi
15. DANH SÁCH CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ Danh mục bảng Trang Bảng 2.1: Các chuyên ngành đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ và đại học 30 Bảng 2.2: Thống kê sinh viên trúng tuyển ngành sƣ phạm trong 4 năm 33 Bảng 2.3: Đặc điểm của mẫu khảo sát 34 Bảng 2.4: Lý do chọn học ngành sƣ phạm 36 Bảng 2.5: Nhận thức vai trị, ý nghĩa của nghề sƣ phạm dạy nghề 38 Bảng 2.6: Nhận thức về các đặc điểm của lao động sƣ phạm 42 Bảng 2.7: Nhận thức về các yêu cầu năng lực và phẩm chất giáo viên 46 Bảng 2.8: Số liệu SV thay đổi ngành học nếu cĩ điều kiện 50 Bảng 2.9: Thái độ SV khi học các mơn học nghiệp vụ sƣ phạm 50 Bảng 2.10: Thái độ SV khi học các mơn học chuyên ngành 51 Bảng 2.11: Tình hình học tập trên lớp của sinh viên ngành sƣ phạm 53 Bảng 3.1: GV đánh giá tính cần thiết của các giải pháp 78 Bảng 3.2: GV đánh giá mức độ khả thi của các giải pháp 79 Bảng 3.3:Nhận thức của SV về ý nghĩa xã hội của nghề 85 Bảng 3.4: Nhận thức của SV đặc điểm của lao động sƣ phạm 86 Bảng 3.5: Nhận thức của SV các yêu cầu năng lực và phẩm chất GV 86 Danh mục sơ đồ Sơ đồ 1: Các yếu tố tác động đến nhận thức nghề nghiệp 16 Sơ đồ 2: Các yếu tố tác động đến thái độ học tập sinh viên 22 Sơ đồ 3: Sơ đồ các mơn học điều kiện và bắt buộc trong CTĐT nghiệp vụ sƣ phạm 59 xii
16. Danh mục biểu đồ Trang Biểu đồ 2.1: Sinh viên trúng tuyển ngành sƣ phạm trong 4 năm 33 Biểu đồ 2.2: Lý do chọn học ngành sƣ phạm 37 Biểu đồ 2.3: So sánh nhận thức về vai trị ý nghĩa của SV năm 1 và năm 4 40 Biểu đồ 2.4: So sánh nhận thức về đặc điểm lao động sƣ phạm của SV năm 1 và năm 4 44 Biểu đồ 2.5: So sánh nhận thức về cấc yêu cầu năng lực phẩm chất GV của SV năm 1 và năm 4 48 Biểu đồ 2.6: Mức độ tham gia các hoạt động học tập của SV 49 Biểu đồ 2.7: Mức độ chuyên cần của sinh viên 52 Biểu đồ 2.8: Thời gian tự học của sinh viên 54 Biểu đồ 2.9:Thống kê việc đọc và chuẩn bị tài liệu học tập 55 Biểu đồ 2.10: Thống kê việc làm bài tập về nhà 55 Biều đồ 2.11: Thống kê việc hệ thống hĩa nội dung các bài học 56 Biểu đồ 2.12. Thống kê việc sinh viên chủ động tìm hiểu kiến thức 56 Biểu đồ 2.13. Kết quả học tập sinh viên 57 xiii
17. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nƣớc ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, sự phát triển nhanh chĩng của khoa học và cơng nghệ, khoa học giáo dục, và sự cạnh tranh quyết liệt trên nhiều lĩnh vực giữa các quốc gia địi hỏi giáo dục phải đổi mới. Thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về nguồn nhân lực và về khoa học và cơng nghệ. Trƣớc thực tế trên, Nghị quyết Đại hội Đảng tồn quốc lần thứ XI đã xác định “Đổi mới căn bản, tồn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hố, hiện đại hố, xã hội hố, dân chủ hố và hội nhập quốc tế ” và Đối với giáo dục đại h c, tập trung đào tạo nhân c tr nh độ c o, bồi dư ng nhân tài, phát tri n phẩm ch t và năng c t h c, t àm giàu tri thức, sáng tạo củ ngư i h c”[17]. Để thực hiện nghị quyết của Đảng, tồn bộ ngành giáo dục và trọng tâm là khối các trƣờng Đại học Sƣ phạm liên tục cĩ nhiều giải pháp tích cực để nâng cao chất lƣợng đào tạo. Trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật thành phố Hồ chí Minh, là một trong những trƣờng hàng đầu cĩ nhiệm vụ đào tạo ra các giáo viên dạy kỹ thuật và dạy nghề. Trƣớc những đổi mới, trƣớc những yêu cầu xã hội và trƣớc những phát triển vƣợt bậc của cơng nghệ hiện đại thì việc đào tạo cĩ chất lƣợng, và chất lƣợng lƣơng hơn nữa của ngƣời học đang là một vấn đề lớn đang đƣợc nhà trƣờng đặt lên hàng đầu. Cĩ nhiều ý kiến về các yếu tố để thực hiện đào tạo cĩ chất lƣợng này nhƣ: đổi mới chƣơng trình học, tăng cƣờng xây dựng cơ sở vật chất cho việc dạy học, giúp ngƣời học tự học, tự nghiên cứu, cĩ đội ngũ thầy cơ giáo vừa giỏi chuyên mơn vừa cĩ những phẩm chất cần thiết của nghề nghiệp. Viện Sƣ phạm Kỹ thuật là một đơn vị trong trƣờng đƣợc giao nhiệm vụ đào tạo ra những giáo viên dạy nghề cĩ đủ những phẩm chất và năng lực chuyên mơn, chính vì vậy Viện SPKT cũng đang cĩ những bƣớc “chuyển mình” để cĩ thể thực hiện tốt các nhiệm vụ do nhà trƣờng giao phĩ. Hiện nay, đội ngũ giáo viên dạy nghề, bồi dƣỡng giáo viên dạy mơn kỹ thuật/cơng nghệ ở trƣờng phổ thơng và đội ngũ chuyên gia cơng nghệ cĩ trình độ về chuyên mơn sâu và nghiệp vụ sƣ phạm giỏi cịn thiếu nhiều, chính vì vậy việc đào tạo đội ngũ lao động này cần đƣợc nghiên cứu cẩn thận về qui mơ và chất lƣợng, tránh tình trạng đào tạo vội vã, tràn lan, kém chất lƣợng, hoặc dẫn đến tình trạng thua về số lƣợng, thiếu 1
18. về chất lƣợng. Khi nĩi đến giáo viên nĩi chung hay giáo viên dạy nghề nĩi riêng là chúng ta đề cập đến tồn bộ một con ngƣời hồn chỉnh bao gồm tất cả các thành phần từ thể chất đến trí tuệ, từ nhân cách đến các đặc điểm tình cảm, từ lịng yêu trẻ, yêu nghề đến các mặt khác của dạy học và giáo dục , nhằm mục đích đánh giá những sinh viên sƣ phạm cĩ hiểu biết nhƣ thế nào đối với nghề dạy học là cần thiết vì nĩ giúp nhà trƣờng và Viện SPKT cĩ chiến lƣợc để hƣớng dẫn các sinh viên này xác lập ngành, nhận thức và hiểu biết đúng đắn nhất về nghề nghiệp trong tƣơng lai từ đĩ hình thành nên thái độ đúng đắn, nghiêm túc trong quá trình học tập địng thời cĩ những phƣơng pháp rèn luyện, tu dƣỡng một cách phù hợp cả về tri thức và nhân cách về lâu dài. Từ những mong muốn đĩ ngƣời nghiên cứu đã lựa chọn đề tài “ Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên khối ngành sƣ phạm kỹ thuật tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu. 2. Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập sinh viên ngành SPKT tại trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật TP. HCM. 3. Đối tƣợng nghiên cứu Nhận thức về nghề giáo viên dạy nghề và thái độ học tập rèn luyện của sinh viên khối ngành Sƣ phạm trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh. 4. Khách thể nghiên cứu Quá trình học tập của sinh viên ngành sƣ phạm kỹ thuật tại trƣờng Đại học Sƣ Phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu đã đề ra, đề tài tập trung thực hiện 3 nhiệm vụ sau: . Nghiên cứu cơ sở lý luận về nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên. . Nghiên cứu thực trạng nhận thức về nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên ngành Sƣ phạm kỹ thuật tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí . Đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức về nghề nghiệp và thái độ học của sinh viên ngành Sƣ phạm Kỹ thuật tại trƣờng Đại học Sƣ Phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh. 2
19. 6. Giả thuyết nghiên cứu . Nhận thức của sinh viên ngành SPKT về nghề nghiệp chƣa đầy đủ. . Thái độ học tập của sinh viên ngành SPKT thì chƣa tích cực, tự giác. . SV sẽ nhận thức đầy đủ về nghề nghiệp và hình thành thái độ học tập tích cực, tự giác khi áp dụng các giải pháp nâng cao nhận thức về nghề nghiệp và thái độ học tập cho sinh viên ngành SPKT tại trƣờng ĐH Sƣ phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh. 7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu a. Về nội dung . Tìm hiểu nhận thức của SV ngành SPKT nghề nghiệp và thái độ học tập của SV ngành SPKT. . Đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của SV ngành SPKT. b. Phạm vi khảo sát 312 Sinh viên ngành SPKT (Năm thứ 1, 3, 4) và 28 giảng viên tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật TP.HCM. 8. Phƣơng pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài này, luận văn đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: a. Nhĩm phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu Ngƣời nghiên cứu đã tìm hiểu, phân tích, tổng hợp và hệ thống hĩa các nguồn tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận về nhận thức nghề ngiệp và thái độ học tập cho đề tài. Tham khảo các tạp chí, các bài báo khoa học, tài liệu trên web về giáo dục. Tham khảo các văn kiện, các nghị quyết, các chính sách dành cho sinh viên khối ngành sƣ phạm nĩi chung. b. Nhĩm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm những phƣơng pháp nghiên cứu sau đây: . Phương pháp điều tra, khảo sát bằng bảng hỏi Phƣơng pháp điều tra, khảo sát bằng bảng hỏi đƣợc sử dụng để tìm hiểu thực trạng nhận thức về nghề giáo viên day nghề và thái độ học tập của sinh viên theo các tiêu chí, từ đĩ đi sâu phân tích đánh giá tìm ra các nguyên nhân dẫn đến thực trạng. 3
20. . Phương pháp phỏng v n Phƣơng pháp phỏng vấn đƣợc sử dụng để phỏng vấn Giảng viên, sinh viên để thu thập các số liệu về thực trạng nhận thức và thái độ học tập, tìm ra nguyên nhân của thực trạng để từ đĩ đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên. . Phương pháp y ý kiến chuyên gia Phƣơng pháp lấy ý kiến chuyên gia nhằm xin ý kiến các cán bộ quản lý cĩ kinh nghiệm và giảng viên giảng dạy lâu năm về các giải pháp mà ngƣời nghiên cứu đề xuất nhằm nâng cao nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập cho sinh viên. . Phương pháp thống kê tốn h c Sử dụng tốn thống kê và phần mềm SPSS để xử lý số liệu về thực trạng nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên ngành sƣ phạm. 9. Cấu trúc luận văn Ngồi phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành ba chƣơng:  Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập.  Chƣơng 2: Thực trạng nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên khối ngành sƣ phạm tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh.  Chƣơng 3: Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và nâng cao thái độ học tập của sinh viên sƣ phạm tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh. 4
21. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA NHẬN THỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.1.1. Trên thế giới Qua nghiên cứu và tham khảo các tài liệu tác giả nhận thấy rằng cĩ rất ít các tài liệu hay bài báo, các cơng trình nghiên cứu trên thế giới về vấn đề nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của học sinh sinh viên trong quá trình tham gia học tập để cĩ nghề nghiệp trong tƣơng lai, cĩ lẽ một phần do trong quá trình hƣớng nghiệp học sinh của nƣớc ngồi đƣợc định hƣớng tƣơng đối kỹ trƣớc khi quyết định theo đuổi hay học tập một nghề nào đĩ. Song quá trình nghiên cứu tác giả cũng đã tham khảo đƣợc một số tài liệu cĩ liên quan sau tới việc đào tạo giáo viên sau đây: - Ahmet Güneyli và Canan Aslan. Evaluation of Turkish prospective teachers’ attitudes towards teaching profession (Near East University case)” (Đánh giá thái độ của giáo sinh Thổ Nhỉ Kỳ đối với nghề dạy học) [23]. - Davut Kưğce, Mehmet Aydın và Cemalettin YILDIZ. Freshman and Senior Pre- service Mathematics Teachers’Attitudes Toward Teaching Profession (Thái độ của sinh viên năm đầu và năm cuối khoa Tốn đối với nghề dạy học) [25]. - Hülya YEŞİL. Turkish Language Teaching Students’ Attitudes towards Teaching Profession - (Thái độ của giáo sinh Ngữ văn Thổ Nhỉ Kỳ đối với nghề dạy học) [26]. - An assessment of teachers' attitude towards teaching profession in Midwestern Nigeria - (Đánh giá thái độ của giáo đối với nghề dạy học ở vùng Trung tây Nigeria) [28]. Tác giả của những bài báo nêu trên đều cĩ đồng quan điểm và đồng ý cho rằng thái độ đĩng một vai trị quan trọng trong việc hình thành lịng yêu nghề và tay nghề cho giáo viên. Nĩi cách khác, muốn đào tạo những nhà giáo tƣơng lai với đầy đủ các phẩm chất và năng lực, những nhà quản lý và các nhà giáo dục cần quan tâm đến thái độ của sinh viên đối với nghề dạy học. - Alice H. Eagly & Shelly Chaiken (1993). The Psychology of Attitudes. Orlando: Harcourt Brace & Company. Đây là một quyển sách chuyên sâu về thái độ 5
22. S K L 0 0 2 1 5 4