Luận văn Dạy học giải quyết vấn đề phần Lập trình đơn giản tại trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Dạy học giải quyết vấn đề phần Lập trình đơn giản tại trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN ĐỨC HUÂN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT THỊ XÃ THUẬN AN TỈNH BÌNH DƯƠNG NGÀNH: LÝ LUẬN & PHƯƠNG PHÁP DẠY KỸ THUẬT - 601410 S KC 0 0 4 1 1 5 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN ĐỨC HUÂN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT THỊ XÃ THUẬN AN TỈNH BÌNH DƯƠNG NGÀNH: LÝ LUẬN & PHƯƠNG PHÁP DẠY KỸ THUẬT - 601410 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013
3. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN ĐỨC HUÂN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT THỊ XÃ THUẬN AN TỈNH BÌNH DƯƠNG NGÀNH: LÝ LUẬN & PHƯƠNG PHÁP DẠY KỸ THUẬT - 601410 Hướng dẫn khoa học: TS. PHAN GIA ANH VŨ Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013
4. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC Họ và tên: Nguyễn Đức Huân Giới tính: Nam Ngày sinh: 10/06/1976 Nơi sinh: Hà Tĩnh Quê quán: Hà Tĩnh Dân tộc : Kinh Địa chỉ: 35B/6 KP Đông Nhì, P. Lái Thiêu, TX. Thuận An, tỉnh Bình Dƣơng. Điện thoại cơ quan: 06503755331 Điện thoại nhà: 0983576559 Email: dailong09@gmail.com II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO 1. Cao Đẳng: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo: từ 9/1997 đến 9/2000 Nơi học: Trƣờng Cao Đẳng Sƣ Phạm Bình Dƣơng Ngành học: Toán – Tin học. 2. Đại học: Hệ đào tạo: Chuyên tu Thời gian đào tạo: từ 10/2003 đến 10/2006 Nơi học: Trƣờng Đại Học Sƣ phạm Tp. Hồ Chí Minh Ngành học: Sƣ phạm tin học Môn thi tốt nghiệp: 1. Toán rời rạc; 2. Lập trình cơ sở III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm Trƣờng THPT Nguyễn Trãi – 2001 – 2005 Giáo viên Thuận An – Bình Dƣơng Trƣờng THCS Nguyễn Văn Tiết – 2005 – 2013 Giáo viên Thuận An – Bình Dƣơng i
5. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tp. Hồ Chí Minh, ngày . tháng . năm 2013 Ngƣời nghiên cứu Nguyễn Đức Huân ii
6. LỜI CẢM ƠN  Lời đầu tiên cho phép tôi xin đƣợc gửi lời cám ơn chân thành đến thầy hƣớng dẫn TS. Phan Gia Anh Vũ, đã tận tình hƣớng dẫn và định hƣớng cho bản thân tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành gửi lời cám ơn đến: Ban giám hiệu, Phòng đào tạo, quí thầy, cô trong Viện Sƣ phạm kỹ thuật trƣờng Đại học sƣ phạm kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành khóa học và góp ý cho luận văn. Ban giám hiệu, quí thầy, cô cùng các em học sinh trƣờng THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dƣơng và các đồng nghiệp đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Cuối cùng, xin cảm ơn gia đình, ngƣời thân và bạn bè đã luôn ủng hộ, động viên, giúp đỡ để ngƣời nghiên cứu hoàn thành tốt luận văn. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày . tháng năm 2013 Ngƣời nghiên cứu Nguyễn Đức Huân iii
7. TÓM TẮT LUẬN VĂN Nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo để tiếp cận với nền kinh tế tri thức và khoa học công nghệ hiện đại trên thế giới đang là việc làm cấp bách hiện nay. Vì thế, đổi mới giáo dục toàn diện về mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp, thiết bị dạy học, kiểm tra đánh giá, công tác quản lí, theo hƣớng chuẩn hóa, hiện đại hóa là rất cần thiết. Trong đó, đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng phát huy tính tích cực, hứng thú, có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề của ngƣời học đƣợc nhiều ngƣời quan tâm. Môn tin học ở trƣờng trung học cơ sở là môn học tự chọn bắt buộc, trong đó phần Lập trình đơn giản đƣợc giảng dạy cho học sinh lớp 8. Tuy nhiên, chất lƣợng dạy học phần Lập trình đơn giản chƣa cao, HS còn thụ động, chƣa yêu thích môn học và gặp nhiều khó khăn trong giải quyết các vấn đề học tập. Đó là lý do ngƣời nghiên cứu chọn đề tài: “Dạy học giải quyết vấn đề phần Lập trình đơn giản tại trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương” nhằm giúp cho ngƣời học phát huy tích cực, hứng thú, chủ động, sáng tạo trong học tập, phát triển năng lực giải quyết vấn đề, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục tại cơ sở. Nội dung đề tài gồm ba chƣơng chính sau đây: Trong chƣơng 1, ngƣời nghiên cứu đã nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận liên quan đến dạy học giải quyết vấn đề, lịch sử của vấn đề nghiên cứu, quan điểm tiếp cận, đặc điểm, ƣu và nhƣợc điểm, vận dụng dạy học giải quyết vấn đề và đề xuất các phƣơng pháp triển khai dạy học giải quyết vấn đề. Chƣơng 2, tác giả giới thiệu về trƣờng Trung học cơ sở Nguyễn Văn Tiết, mục tiêu, nội dung môn học, khảo sát thực trạng dạy và học phần Lập trình đơn giản tại trƣờng Trung học cơ sở Nguyễn Văn Tiết. Đây là cơ sở để ngƣời nghiên cứu xây dựng phƣơng pháp dạy học cho phần Lập trình đơn giản theo hƣớng dạy học giải quyết vấn đề. Chƣơng 3, tác giả xây dựng tiến trình dạy học phần Lập trình đơn giản theo dạy học giải quyết vấn đề, biên soạn bài giảng theo hƣớng dạy học giải quyết vấn đề và tiến hành thực nghiệm để kiểm nghiệm giả thuyết nghiên cứu của đề tài. iv
8. Cuối cùng, là phần kết luận và kiến nghị: Kết quả thực nghiệm theo tiến trình dạy học giải quyết vấn đề do tác giả đề xuất đã làm cho học sinh hứng thú, tích cực, chủ động trong học tập, góp phần nâng cao chất lƣợng dạy học môn tin học tại cơ sở. Đề tài đã đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu. Do đó, có thể triển khai nhân rộng cho các môn học khác. v
9. THESIS ABSTRACT Improving the quality of education and training in order to reach the knowledge economy and science and technology in the modern world is now urgent task. Therefore, comprehensive education reform of objectives, contents, methods, teaching equipment, test evaluation, the management in the direction of standardization, modernization is necessary. In particular, reform of teaching mothods which encourage learns to study possitively and excitingly, and help them capable of detecting and solving the problems are considerably concerned. Although Computer Science is an optional subject, students all must study it in the Secondary School now. The simple computer programming is taught for students in grade 8. However, the quality of teaching of the simple computer programming is not high because students are passive and it is not their favorite subject. They have many difficulties in solving learning problems which are related to the subject. That is the reason why the researcher chooses this research topic: "Problem – solving teaching of the simple computer programming at Nguyen Van Tiet Secondary School in Thuan An Town, Binh Duong province." in order to help learners study in positive, excited, initiative and creative way and develop problem-solving capacity. Besides, it also contributes to improve the quality of local education. Content topics include the following three chapters: In Chapter 1, the researcher has studied the rationale systems which related to problem – solving teaching, history of research issues, access point, characteristics, strengths and weaknesses and applied learning - problem teaching and suggests methods to deploy for problem - solving teaching. Chapter 2, the author introduces Nguyen Van Tiet Secondary School, objectives, course content, teaching status survey and learn simple computer programming at Nguyen Van Tiet Secondary School. This is the basis for the researcher to create teaching methods for the simple computer programming towards problem - solving teaching. vi
10. Chapter 3, the author wants to build a produres of the simple computer programming based on problem – solving teaching, compiled lectures towards problem – solving teaching and conducts experiments to test the hypothesis of the research project resources. Finally, they are conclusions and recommendations: Experimental results in the process of problem - solving teaching proposed by the authors has made students excited, positive, active learning, contributed to improving the quality of Computer Science teaching at the facility. The theme achieved the research objectives. Therefore, replication can be implemented for other subjects. vii
11. MỤC LỤC Tựa trang TRANG Lý lịch cá nhân i Lời cam đoan ii Lời cảm ơn iii Tóm tắt iv Mục lục viii Danh sách các chữ viết tắt xi Danh sách các bảng xii Danh sách các hình xv PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 2 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 2 4. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 2 5. Giả thuyết nghiên cứu 2 6. Phạm vi nghiên cứu 3 7. Phƣơng pháp nghiên cứu 3 PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu 4 1.1.1. Dạy học giải quyết vấn đề trên thế giới 4 1.1.2. Dạy học giải quyết vấn đề tại Việt Nam 6 1.2. Một số khái niệm liên quan 8 1.3. Tổng quan về DHGQVĐ 9 1.3.1. Vấn đề 9 1.3.2. Vấn đề học tập 10 1.3.3. Tình huống có vấn đề 11 1.3.4. Dạy học giải quyết vấn đề 15 1.3.4.1. Khái niệm và đặc trƣng cơ bản của DHGQVĐ 15 viii
12. 1.3.4.2. Bản chất của DHGQVĐ 18 1.3.4.3. Cấu trúc của quá trình GQVĐ 19 1.3.4.4. Các mức độ tích cực tham gia của HS trong quá trình GQVĐ 21 1.3.4.5. Ƣu điểm, hạn chế và vận dụng DHGQVĐ 22 1.4. Một số phƣơng pháp dạy học triển khai DHGQVĐ 23 1.4.1. Phƣơng pháp đàm thoại Ơxrixtic 23 1.4.2. Phƣơng pháp làm việc theo nhóm 24 1.4.3. Phƣơng pháp thảo luận 26 Kết luận chƣơng 1 28 Chƣơng 2. THỰC TRẠNG DẠY HỌC PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƢỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT, THUẬN AN, BÌNH DƢƠNG 2.1. Giới thiệu về trƣờng THCS Nguyễn Văn Tiết 29 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển 29 2.1.2. Những thành tựu nhà trƣờng đã đạt đƣợc 30 2.1.3. Chủ trƣơng của trƣờng về nâng cao hiệu quả Giáo dục và Đào tạo 31 2.2. Chƣơng trình môn tin học tại trƣờng THCS 32 2.2.1. Vai trò, vị trí môn học 32 2.2.2. Mục tiêu môn học 32 2.2.3. Nội dung 32 2.3. Khảo sát thực trạng dạy học phần lập trình đơn giản môn tại trƣờng THCS Nguyễn Văn Tiết 35 2.3.1. Mục đích khảo sát 35 2.3.2. Nội dung khảo sát 35 2.3.3. Đối tƣợng khảo 35 2.3.4. Phƣơng pháp, phƣơng tiện khảo sát 35 2.3.5. Nội dung, hình thức và kết quả khảo sát 35 2.3.5.1. Đối với học sinh 35 2.3.5.2. Đối với giáo viên 39 Kết luận chƣơng 2 45 Chƣơng 3. TRIỂN KHAI DHGQVĐ PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƢỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT - THUẬN AN - BÌNH DƢƠNG 3.1. Cơ sở triển khai DHGQVĐ cho phần Lập trình đơn giản 46 ix
13. 3.1.1. Cơ sở lí luận 46 3.1.2. Cơ sở đổi mới PPDH ở phổ thông tại Việt Nam 46 3.1.3. Căn cứ kết quả khảo sát thực tiễn ở chƣơng 2 46 3.1.4. Đặc điểm nhận thức của học sinh THCS 47 3.1.5. Định hƣớng phƣơng pháp dạy học phần Lập trình giản 48 3.1.6. Kiểm tra đánh giá 49 3.2. Triển khai DHGQVĐ phần Lập trình đơn giản 50 3.2.1. Mục tiêu và nội dung phần lập trình đơn giản 50 3.2.2. Xây dựng tiến trình dạy học phần Lập trình đơn giản theo DHGQVĐ 52 3.3. Lập kế hoạch bài giảng thực nghiệm 54 3.4. Thực nghiệm sƣ phạm, đánh giá kết quả vận dụng DHGQVĐ cho phần Lập trình đơn giản 79 3.4.1. Mục đích và đối tƣợng, thời gian và địa điểm thực nghiệm 79 3.4.2. Xây dựng bộ công cụ và chọn mẫu thực nghiệm 79 3.4.3. Nội dung và phƣơng pháp thực nghiệm 80 3.4.4. Thu thập, phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm 80 3.4.4.1. Kết quả thực nghiệm về mặt định tính 80 3.4.4.2. Kết quả thực nghiệm về mặt định lƣợng 87 Kết luận chƣơng 3 95 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96 I. Kết luận 96 II. Hƣớng phát triển của đề tài 97 III. Kiến nghị 98 TÀI LIỆU THAM KHẢO 99 PHỤ LỤC x
14. DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT Stt CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ 1 GQVĐ Giải quyết vấn đề 2 DHGQVĐ Dạy học giải quyết vấn đề 3 PPDH Phƣơng pháp dạy học 4 GV Giáo viên 5 HS Học sinh 6 PP Phƣơng pháp 7 PT Phƣơng tiện 8 THCVĐ Tình huống có vấn đề 9 DH Dạy học 10 THCS Trung học cơ sở 11 Tr Trang 12 LTĐG Lập trình đơn giản 13 KN Kỹ năng 14 LT Lý thuyết 15 MĐDH Mục đích dạy học 16 MTDH Mục tiêu dạy học 17 QTDH Quá trình dạy học 18 NDDH Nội dung dạy học 19 ND Nội dung 20 TH Thực hành 21 TCDH Tổ chức dạy học 22 MT Mục tiêu 23 ĐC Đối chứng 24 GD & ĐT Giáo dục và Đào tạo 25 TN Thực nghiệm 26 LV Luận văn xi
15. DANH SÁCH CÁC BẢNG Stt TÊN BẢNG Trang 1. Bảng 2.1: Mạch nội dung 33 2. Bảng 2.2: Kế hoạch dạy học 33 Bảng 2.3: Xếp loại học lực môn Tin học năm học 2010 - 3. 36 2011 và 2011 - 2012 Bảng 2.4: So sánh kết quả học tập các khối 6, 7, 8 năm học 4. 36 2011 - 2012 5. Bảng 2.5: Mức độ thích học môn Tin học của HS 37 Bảng 2.6: Nhận xét của HS về nội dung phần Lập trình đơn 6. 37 giản Bảng 2.7: Không khí trong lớp vào các buổi học môn tin 7. 38 học lớp 8 Bảng 2.8: Kết quả ý kiến HS về PPDH mà HS mong muốn 8. 38 GV sử dụng 9. Bảng 2.9: Đánh giá của HS khi làm các bài tập thực hành 39 10. Bảng 2.10: Kết quả ý kiến GV về nhiệm vụ giảng dạy 40 11. Bảng 2.11: Kết quả khảo sát việc sử dụng PPDH. 40 Bảng 2.12: Kết quả khảo sát nhận thức của GV về 12. 41 DHGQVĐ. Bảng 2.13: Ý kiến của cán bộ quản lí và giáo viên về biện 13. pháp nâng cao chất lƣợng dạy – học môn tin học lớp 8 tại 42 trƣờng THCS. Bảng 2.14: Kết quả ý kiến GV về cách tạo điều kiện để HS 14. 42 học tích cực Bảng 2.15: Nhận xét của cán bộ quản lý và giáo viên về 15. nguyên nhân ảnh hƣởng đến kết quả học tập môn tin học 43 lớp 8. xii
16. Bảng 2.16: Nhận xét của cán bộ quản lý và giáo viên về 16. 43 ND phần LTĐG Bảng 2.17: Kết quả ý kiến GV về những khó khăn gặp phải 17. 43 khi giảng dạy Bảng 2.18: Kết quả ý kiến GV về những ND triển khai 18. 44 DHGQVĐ Bảng 2.19: Kết quả tham khảo ý kiến GV về cách chọn tiêu 19. 44 chí đánh giá HS 20. Bảng 3.1: Nội dung phần Lập trình đơn giản 51 21. Bảng 3.2: Các bƣớc dạy lập trình truyền thống 55 22. Bảng 3.3: Tiến trình DH lập trình đơn giản theo DHGQVĐ 55 Bảng 3.4: Giáo viên dạy thực nghiệm và đối tƣợng thực 23. 80 nghiệm. Bảng 3.5: Kết quả ý kiến GV về việc vận dụng DHGQVĐ 24. 82 đáp ứng đƣợc yêu cầu đổi mới PPDH Bảng 3.6: Kết quả ý kiến GV về hiệu quả việc triển khai 25. 82 DHGQVĐ Bảng 3.7: Kết quả ý kiến GV về việc mức độ ủng hộ 26. 83 DHGQVĐ 27. Bảng 3.8: Kết quả ý kiến của GV về ND bài học 83 Bảng 3.9: Kết quả ý kiến GV về PPDH phù hợp với ND 28. 83 bài học Bảng 3.10: Kết quả ý kiến của GV về sử dụng phƣơng tiện 29. 84 DH Bảng 3.11: Kết quả ý kiến của GV về hoạt động của HS 30. 84 trong tiết học Bảng 3.12: Kết quả ý kiến HS về mức độ ủng hộ PPDH 31. 84 GV sử dụng Bảng 3.13: Kết quả ý kiến về mức độ thích học khi học 32. 85 theo PPDH GV sử dụng 33. Bảng 3.14: Kết quả ý kiến HS về mức độ tự tin giải quyết 86 xiii
17. các tình huống sau khi học phần Lập trình đơn giản theo PPDH GV sử dụng 34. Bảng 3.15: Kết quả ý kiến HS về hƣớng giải quyết vấn đề 87 Bảng 3.16: Kết quả ý kiến HS về mức độ tiếp thu bài học 35. 88 theo PPDH GV sử dụng Bảng 3.17: Bảng tỷ lệ % về mức độ tự tin khi thực hành 36. 88 trên máy Bảng 3.18: Bảng phân bố tần số, tần suất, tần suất lũy tích 37. 90 bài kiểm tra lần 1 Bảng 3.19: Bảng phân bố tần số, tần suất, tần suất lũy tích 38. 91 bài kiểm tra lần 2 Bảng 3.20: Bảng phân bố tần số, tần suất, tần suất lũy tích 39. 92 điểm cả hai bài kiểm tra Bảng 3.21: Giá trị trung bình và độ lệch tiêu chuẩn 40. 93 của điểm bài kiểm tra qua hai lần TN Bảng 3.22: Bảng tổng hợp phân loại kết quả học tập của 41. 95 HS xiv
18. DANH SÁCH CÁC HÌNH Stt TÊN HÌNH Trang 1. Hình 1.1: Cấu trúc vấn đề. 9 2. Hình 1.2: Sơ đồ cấu trúc quá trình giải quyết vấn đề 20 3. Hình 2.1: Trƣờng THCS Nguyễn Văn Tiết 29 Hình 2.2: Biểu đồ tỉ lệ % ý kiến HS về mức độ sử dụng 4. 39 PTDH của GV 5. Hình 2.3: Biểu đồ tỉ lệ % GV sử dụng PPDH 41 6. Hình 3.1: Tiến trình DH lập trình đơn giản theo DHGQVĐ 53 Hình 3.2: Biểu đồ tỉ lệ % mức độ ủng hộ của HS về PPDH 7. 84 GV sử dụng Hình 3.3: Biểu đồ tỉ lệ % mức độ thích học của HS khi học 8. 84 theo PPDH GV sử dụng Hình 3.4: Biểu đồ biểu thị tần suất lũy tích điểm bài kiểm 9. 88 tra lần 1 Hình 3.5: Biểu đồ biểu thị tần suất lũy tích điểm bài kiểm 10. 89 tra lần 2 Hình 3.6: Biểu đồ biểu thị tần suất lũy tích điểm cả hai lần 11. 90 kiểm tra Hình 3.7: Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS qua hai 12. 93 lần TN xv
19. PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Cùng với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học - công nghệ mà đặc biệt là công nghệ thông tin và xu hướng toàn cầu hóa đang diễn ra hết sức mạnh mẽ, nhân loại đang bước sang nền kinh tế tri thức. Đảng và Nhà nước ta xem Giáo dục - Đào tạo cùng với khoa học - công nghệ là quốc sách hàng đầu. Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII về định hướng chiến lược phát triển Giáo dục - Đào tạo, trong đó nổi bật là các yêu cầu: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy - học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh ”. [11, tr 14] Đổi mới giáo dục phổ thông đã và đang được thực hiện thông qua việc đổi mới: mục tiêu, nội dung, phương pháp, thiết bị dạy học, kiểm tra đánh giá, công tác quản lí, chỉ đạo Trong đó đổi mới phương pháp dạy học là một trong những yếu tố trọng tâm. Định hướng đổi mới phương pháp được nêu rõ tại điều 28 của Luật giáo dục:“Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của trong lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [10, tr 22]. Để theo kịp xu thế của thời đại, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước, mỗi giáo viên, mỗi nhà trường, các sở, ban, ngành trong hệ thống giáo dục cần phải ra sức phấn đấu, nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi nhiều hơn nữa về việc ứng dụng các mô hình dạy học, PPDH, nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Mặt khác, công nghệ thông tin ngày càng phát triển và thâm nhập vào hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống. Trong đó, môn tin học giữ một vai trò quan trọng nhằm trang bị những kiến thức cơ bản về tin học ứng dụng, tin học phần mềm, đặc biệt chú trọng việc rèn luyện kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin vào giải quyết các vấn đề trong cuộc sống cho người học. 1
20. Tuy nhiên, thực tế chất lượng dạy học phần “Lập trình đơn giản” môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết hiện nay chưa cao, chưa giúp học sinh tiếp nhận môn học với tất cả sự say mê và hứng thú của mình. Là giáo viên dạy học môn Tin học tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương, tôi luôn trăn trở với câu hỏi “ Làm gì ? ” và “ Làm như thế nào ? ” để cải thiện tình trạng này. Đó chính là lý do để người nghiên cứu thực hiện đề tài: “ DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƢỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT THỊ XÃ THUẬN AN TỈNH BÌNH DƢƠNG ” Góp phần phát huy tính tích cực, hứng thú, chủ động trong học tập, rèn luyện tư duy, kỹ năng và năng lực GQVĐ cho học sinh. 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Triển khai DHGQVĐ, nhằm nâng cao chất lượng dạy học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương. 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Để đạt được mục tiêu trên, người nghiên cứu sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau: 1. Phân tích cơ sở lý luận dạy học giải quyết vấn đề; 2. Xác định thực trạng dạy học phần Lập trình đơn giản môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương; 3. Xây dựng tiến trình bài dạy theo dạy học GQVĐ trong giảng dạy phần Lập trình đơn giản và thực nghiệm sư phạm. 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 1. Đối tƣợng nghiên cứu Dạy học giải quyết vấn đề phần Lập trình đơn giản môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương. 2. Khách thể nghiên cứu Hoạt động dạy - học của GV và HS trong phần Lập trình đơn giản môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương. 5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Hiện nay, chất lượng dạy – học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết chưa cao; 2
21. Nếu dạy học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương theo hướng dạy học giải quyết vấn đề như người nghiên cứu đề xuất thì sẽ làm cho học sinh hứng thú, chủ động, tích cực học tập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại cơ sở. 6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Thực tế, môn tin học tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương chỉ dạy cho HS 3 khối đó là khối 6, khối 7 và khối 8, với tổng số tiết của mỗi khối là 70 tiết/ năm, HS học 2 tiết/ tuần. Vì thế người nghiên cứu vận dụng dạy học giải quyết vấn đề phần Lập trình đơn giản cho HS khối 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương. 7. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7.1. Phƣơng pháp phân tích tài liệu Thực hiện tham khảo, phân tích tài liệu chuyên môn, tạp chí giáo dục, và các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước về các vấn đề có liên quan đến DHGQVĐ nhằm xác định cơ sở lý luận và định hướng giải pháp của đề tài. 7.2. Phƣơng pháp điều tra – bút vấn Xác định thực trạng việc giảng dạy phần lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết – Thuận An – Bình Dương. Sử dụng các phiếu thăm dò ý kiến GV và HS trong việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề giảng dạy phần Lập trình đơn giản. 7.3. Phƣơng pháp thống kê phân tích số liệu Nhằm định lượng những phiếu khảo sát thành những con số có giá trị trong công tác nghiên cứu của mình. Xử lý số liệu bằng phần mềm kiểm nghiệm thống kê giáo dục SPSS 13. 7.4. Phƣơng pháp thực nghiệm Tiến hành thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả. Lớp thực nghiệm và lớp đối chứng được lựa chọn đảm bảo tương đối sự cân đối về số lượng, tỉ lệ nam – nữ, học lực, thời gian dạy lớp TN và lớp ĐC vào các buổi sáng từ 7h – 8h30. 3