Luận văn Ảnh hưởng của môi trường sống tại ký túc xá đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê (Phần 1)

Nội dung text: Luận văn Ảnh hưởng của môi trường sống tại ký túc xá đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê (Phần 1)

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ VŨ MẠNH QUÂN ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG SỐNG TẠI KÝ TÚC XÁ ĐẾN SỰ LỰA CHỌN GIÁ TRỊ SỐNG CỦA SINH VIÊN XA QUÊ NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 S K C0 0 5 1 4 9 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4/2017
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ VŨ MẠNH QUÂN ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG SỐNG TẠI KÝ TÚC XÁ ĐẾN SỰ LỰA CHỌN GIÁ TRỊ SỐNG CỦA SINH VIÊN XA QUÊ NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401 Hướng dẫn khoa học: TS. VÕ VĂN VIỆT Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2017
3. LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƯỢC: Họ & tên: Vũ Mạnh Quân Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm sinh: 21/05/1967 Nơi sinh: Đồng Nai Quê quán: Hưng Yên Dân tộc: Kinh Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: 165/2 KP1, phường Tân Hòa, Biên Hòa, Đồng Nai Điện thoại cơ quan: Điện thoại nhà riêng: 0937.812.738 Fax: E-mail: vumanhquan2013@gmail.com II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1. Trung học chuyên nghiệp: Hệ đào tạo: Tại chức Thời gian đào tạo từ 1990 đến 1992 Nơi học (trường, thành phố): Trung học Sư phạm Đồng Nai Ngành học: Sư phạm Tiểu học 2. Đại học:  Hệ đào tạo: Chuyên tu Thời gian đào tạo từ: 1996 đến 1999 Nơi học (trường, thành phố): Đại học Sư phạm TPHCM Ngành học: Giáo Dục Tiểu Học Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: Các loại cá tính và kết quả học tập của học sinh tiểu học. Ngày bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: 05/01/2000 Nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: Trường Đại học Sư phạm TPHCM Người hướng dẫn: Thạc sĩ Võ Văn Nam
4.  Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ: 9/1997 đến 5/2001 Nơi học (trường, thành phố): Đại học Mở Bán công TPHCM Ngành học: Xã Hội Học Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: Vai trò của gia đình đối với kết quả học tập của học sinh tiểu học Ngày bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: 05/01/2001 Nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: Trường Đại học Mở Bán công TPHCM Người hướng dẫn: Thạc sĩ Lê Chí An III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm Trường Tiểu học Dân lập Trương 2001-2015 Dạy học Vĩnh Ký, DakDoa, Gia Lai
5. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Tp. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 201 (Ký tên và ghi rõ họ tên)
6. LỜI TRI ÂN Người thực hiện xin chân thành tri ân: TS. Võ Văn Việt, giảng viên hướng dẫn đề tài. Quý giảng viên phản biện đề tài. Quý giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM. Quý giảng viên Trường Đại học Sư phạm TP.HCM. Hội Dòng các Sư huynh Trường Kitô. Hội Dòng Chị em Thánh Phaolô thành Chartres, Tỉnh Dòng Sài Gòn. Hội Dòng Chị em Con Đức Mẹ Phù Hộ. Quý Soeurs và các bạn sinh viên ký túc xá Nam Hòa. Quý Soeurs và các bạn sinh viên ký túc xá Thiên Phước. Quý Soeurs và các bạn sinh viên ký túc xá Mân côi. Quý Soeurs và các bạn sinh viên ký túc xá Phao Lô. Quý Cha và các bạn sinh viên ký túc xá Đa Minh. Quý Cha và các bạn sinh viên ký túc xá Don Bosco. Quý Sư huynh và các bạn sinh viên ký túc xá Phú Thọ. Quý Sư huynh và các bạn sinh viên ký túc xá Sivita. Học viện Khoa học Xã hội tại TP.HCM và toàn thể anh chị em học viên cùng khóa đã tận tình giúp đỡ người thực hiện hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Người thực hiện Vũ Mạnh Quân
7. TÓM TẮT LUẬN VĂN Mỗi năm, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp đón hàng chục nghìn sinh viên từ khắp các tỉnh thành trong cả nước về nhập học tại các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp hiện diện trên địa bàn thành phố. Vì thế, việc giải quyết nhu cầu về nơi ăn ở, sinh hoạt, học tập ngoài giờ lên lớp của sinh viên xa quê luôn luôn là một vấn đề cấp thiết. Lo lắng của các bạn sinh viên xa quê cũng chính là những băn khoăn, lo âu của các bậc phụ huynh khi đưa con về thành phố nhập học, với hàng loạt câu hỏi được đặt ra: Con em mình sẽ ở đâu? Ăn uống, nghỉ ngơi, học tập, sinh hoạt như thế nào? Nơi đó có lành mạnh, có an toàn, có cung ứng được các nhu cầu tối thiểu hay không? Tựu trung, cha mẹ nào cũng mong tìm được cho con em mình một môi trường tốt, một nơi ở tiện nghi, tử tế Và các ký túc xá đại học, các nhà trọ tư nhân đã không ngừng nỗ lực đáp ứng những nhu cầu chính đáng nêu trên . Cùng chung tay với cả xã hội, các tổ chức Tôn giáo nói chung và các Dòng tu Công giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã mở ra các ký túc xá cho sinh viên xa quê trọ học. Mạng lưới các ký túc xá này đã tạo điều kiện cho hàng ngàn sinh viên xa quê có được một nơi ăn ở, học tập, sinh hoạt trong thành phố. Vấn đề được đặt ra là, các ký túc xá này ngang qua việc đáp ứng nguyện vọng, mong mỏi của phụ huynh và con em họ về các nhu cầu vật chất nó còn có ảnh hưởng, tác động nào khác trên nhân cách của mỗi sinh viên hay không? Các sinh viên suy nghĩ gì, cảm thấy thế nào, hành động ra sao khi liên tục phải đối mặt, phải lựa chọn những giá trị tích cực hoặc tiêu cực trong một xã hội cạnh tranh khốc liệt như hiện nay? Ký túc xá có thực sự trở thành điểm tựa vững chắc, an toàn cho họ trong suốt quá trình học tập ở thành phố không? Các giải đáp cho những câu hỏi trên đây không chỉ là những thông tin cần thiết hàng năm cho các tân sinh viên và gia đình họ mà còn rất quan trọng và hữu ích cho tất cả những ai quan tâm đến sự nghiệp giáo dục các thế hệ trẻ Việt Nam nói chung.
8. Từ lối nhìn về các ký túc xá sinh viên như thế, người viết muốn trả lời cho những câu hỏi nêu trên qua đề tài luận văn của mình là: “Ảnh hưởng của môi trường sống tại ký túc xá đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê”. Đề tài là một nghiên cứu khảo sát mẫu, với phạm vi nghiên cứu là các ký túc xá sinh viên tại Quận Tân Bình, Quận Thủ Đức, Quận 1, Quận 11 và Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh, nơi mà tác giả luận văn đã và đang có quan hệ cộng tác làm việc. Kết quả nghiên cứu cho thấy: đã có những tác động của các yếu tố trong môi trường sống tại ký túc xá đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên với những mức độ nông sâu khác nhau. Cụ thể, trong ba yếu tố được đưa vào khảo sát: người phụ trách, bạn bè, điều kiện sống thì yếu tố thứ ba có tác động rõ nét nhất. Đó là một môi trường trong sạch, lành mạnh, nề nếp từ nơi ăn, chốn ở, giờ giấc, nội quy đến cách nghĩ, cách hành xử tử tế, kính trọng, yêu thương chính mình và nhất là với người xung quanh đã cho các bạn sinh viên những cảm nghiệm tốt đẹp, những dấu ân khó phai trong ký ức của mình về ký túc xá nơi mà họ đã và đang sống. Những tác động tích cực ấy chi phối nhận thức, thái độ của họ trong việc chọn lựa những giá trị sống, góp phần hoàn thiện nhân cách được biểu lộ cách rõ ràng qua lối sống của các bạn sinh viên trong học tập, lao động
9. SUMMARY Every year, Ho Chi Minh City welcomes tens of thousands of students from all provinces and cities throughout the country enrolling at universities, colleges, vocational training schools in the city. Therefore, addressing the needs for accommodation, extracurricular activities of those away-from- home students is always a pressing issue. Worries of those away-from-home students also cause concerns, anxiety among parents who let their children get to the city for admission. A series of questions arises: Where will my children live? How is eating, sleeping, studying and playing like? Is that place clean and safe, satisfying the minimum needs or not? All in all, every parent hopes to find a good environment, a comfortable decent place for their children Most dormitories, private guest houses always strive to meet the legitimate needs mentioned above. Joining hands with the whole society, Ho Chi Minh City’s religious institutions in general and the Catholic monasteries in particular have established many dorms for away-from-home students. This kind of dorm network helps to enable thousands of students to have access to accommodations in the city. There issue here is that, even though these dorms meet the expected physical needs for a place to stay, do they have any other impacts on personalities of those students or not? Is it true that the way they think, feel and act while constantly facing choices of positive or negative values in a fiercely competitive society is now governed by many relevant factors in the Dorms where they are living?
10. Are dormitories truly the supportive, safe foundation for them during the learning process in the city or not? The answers to the questions above are not only essential for new students and their families, but also very important and useful for all people who are interested in nurturing younger generations in Vietnam in general. Based on that thinking, the author wants to answer to those questions mentioned above through the thesis: “The influence of Dorm environment to the selection of life values of away from home students”. This is a sample survey study. The scope of this study is the dorms located in Tan Binh district, Thu Duc distric, district 1, district 11 and district 3, Ho Chi Minh City where the author has had a long time living and working. The study shows that there are impacts of dormitory’s factors to students’ choices of their life values with different levels of impact. In particular, among the three factors included in the survey: dorm’s manager, friends and living conditions, the third factor is the most impactful. A moral, clean, healthy, disciplined environment with clear regulations, operation hours, and rules does impact their way of thinking, behavior of kindness, respect, love towards themselves and other people. That gave them great experiences, unforgettable memories of their dorms. These positive impacts truly decide their perceptions and attitudes towards choosing life values which develop their own characters. Their characters are also clearly expressed in the daily life of studying, working
11. MỤC LỤC LÝ LỊCH KHOA HỌC LỜI CAM ĐOAN LỜI TRI ÂN TÓM TẮT LUẬN VĂN PHẦN MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 3 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 4 4. Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu 4 4.1 Đối tượng nghiên cứu 4 4.2 Khách thể nghiên cứu 4 4.3 Phạm vi nghiên cứu 5 5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 5 5.1 Phương pháp luận 5 5.2 Phương pháp nghiên cứu 6 6. Giới hạn đề tài nghiên cứu 8 7. Khung phân tích 9 8. Kết cấu của luận văn 9 CHƯƠNG I TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁCH TIẾP CẬN 10 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 10 1.1 Những quan điểm về vấn đề môi trường trong lịch sử giáo dục học 10 1.2 Những quan điểm về vấn đề môi trường trong lịch sử xã hội học 11 1.3 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam 14 2. Cơ sở lý luận và cách tiếp cận 18 2.1 Tiếp cận từ góc độ học thuyết giáo dục của Mác và Ănghen 19 2.2 Tiếp cận từ góc độ lý thuyết tương tác biểu tượng 21 2.3 Tiếp cận từ góc độ Lý thuyết hành vi xã hội của Skinner 22 2.4 Một số khái niệm cơ bản 23
12. KẾT LUẬN CHƯƠNG I 31 CHƯƠNG II CÁC YẾU TỐ TRONG MÔI TRƯỜNG SỐNG TẠI KÝ TÚC XÁ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ LỰA CHỌN GIÁ TRỊ SỐNG CỦA CÁC BẠN SINH VIÊN 34 1. Địa bàn nghiên cứu và mạng lưới ký túc xá trong địa bàn nghiên cứu . 34 2. Đặc điểm nhân khẩu học của mẫu nghiên cứu 38 3. Quan hệ của các bạn sinh viên với người phụ trách ký túc xá 41 4. Quan hệ của các bạn sinh viên với nhau trong môi trường ký túc xá 43 5. Quan hệ của các bạn sinh viên với các điều kiện sống tại ký túc xá 45 KẾT LUẬN CHƯƠNG II 52 CHƯƠNG III NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ VÀ BIỂU HIỆN CỦA GIÁ TRỊ SỐNG QUA LỐI SỐNG CỦA CÁC SINH VIÊN TẠI KÝ TÚC XÁ 54 1. Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống 54 2. Thái độ của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống. 56 3. Biểu hiện của các giá trị sống qua hành vi, lối sống sinh viên tại ký túc xá 59 3.1 Các giá trị sống thể hiện qua các hành vi tích cực trong cuộc sống ký túc xá 59 3.2 Các giá trị sống thể hiện qua xu hướng lựa chọn lối sống 60 KẾT LUẬN CHƯƠNG III 74 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 76 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC
13. DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Cơ cấu mẫu nghiên cứu 39 Bảng 1.2 Xếp loại học lực sinh viên trong mẫu nghiên cứu 41 Bảng 1.3 Cảm nhận của sinh viên về người phụ trách ký túc xá 42 Bảng 1.4 Cảm nhận của sinh viên về người phụ trách ký túc xá (xét theo giới tính) 43 Bảng 1.5 Cảm nhận của sinh viên về những người bạn cùng sống trong ký túc xá 44 Bảng 1.6 Quan hệ của các bạn sinh viên trong ký túc xá (xét theo giới tính, khu vực, loại hình trường) 45 Bảng 1.7 Quan hệ của các bạn sinh viên với các sinh hoạt, điều kiện sống tại ký túc xá 46 Bảng 1.8 Quan hệ của các bạn sinh viên với các sinh hoạt, điều kiện sống tại ký túc xá (giới tính, khu vực, loại hình trường) 47 Bảng 1.9 Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống (theo nhóm giá trị) 54 Bảng 1.10 Phân tích nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống (xét theo giới tính) 55 Bảng 1.11 Thái độ của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống (nhóm giá trị đạo đức, nhân văn) 56 Bảng 1.12 Thái độ của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống (nhóm giá trị chính trị, luật pháp) 57 Bảng 1.13 Thái độ của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống (nhóm giá trị kinh tế) 57 Bảng 1.14 Thái độ của sinh viên về tầm quan trọng của các giá trị sống (xét theo giới tính) 58 Bảng 1.15 Biểu hiện của các giá trị sống qua hành vi, lối sống sinh viên tại ký túc xá 59 Bảng 1.16 Các giá trị sống thể hiện qua xu hướng lựa chọn lối sống 61
14. DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1.1 Đánh giá chung cảm nhận của sinh viên qua 3 yếu tố: người phụ trách, bạn bè và điều kiện sống tại ký túc xá 48
15. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Năng lực tâm lí xã hội để đáp ứng và đối phó với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày đến từ nhận thức về giá trị sống [1]. Vì thế mà nhận thức và lựa chọn các giá trị sống tích cực, đúng đắn là nhu cầu cấp bách, là vấn đề hết sức quan trọng đối với mọi người Việt Nam nói chung và đối với thế hệ trẻ Việt Nam nói riêng, đặc biệt trong một xã hội cạnh tranh khốc liệt như hiện nay. Tốc độ phát triển kinh tế, đô thị hóa nhanh chóng, cùng với sự đón nhận cởi mở các giá trị từ bên ngoài đã tạo ra một không gian sống hoàn toàn mới cho giới trẻ. Quan hệ xã hội đã được cởi trói khỏi những ràng buộc địa lý, mở hơn, nhưng tất nhiên cũng phức tạp hơn. [2] Internet trở thành môi trường sống thứ hai của giới trẻ (nếu xét về mặt thời gian sử dụng, có lẽ nó phải là môi trường số một). Ở đó, họ trải nghiệm những tự do không rào chắn mà cha ông ngày xưa trong mơ cũng không thể nghĩ đến. Bên cạnh đó, không gian vật chất thay đổi nhanh chóng khiến nhiều giá trị cũ lụi tàn, hoặc nếu không thì cũng bị thách thức bởi thời cuộc. Xã hội đòi hỏi khả năng làm việc thực chất, nhưng hệ thống giáo dục vẫn nặng về khoa cử, thành tích. Chúng ta nói về trọng người tài, nhưng chuyện chạy việc, chạy công chức, chạy biên chế dù không mấy người dám công khai nhưng ai cũng ngầm hiểu. Chúng ta nói về liêm khiết và chính trực, nhưng tham nhũng và hối lộ ngày càng khó kiểm soát, len lỏi đến cả những hoạt động thường ngày như đi khám bệnh, đi xin việc Chúng ta tuyên bố đề cao giá trị tinh thần, nhưng thực tế cuộc sống lại trơ trụi như một cô người mẫu nổi tiếng từng phát biểu, “không có tiền thì cạp đất mà ăn”. Đứng trước những mâu thuẫn đó, thật khó để thuyết phục người trẻ tin theo lời của “người lớn” về giá trị sống. Giới trẻ như bị kẹt giữa hai “làn đạn”, như người đang đi trên dây giữa một bên là di sản niềm tin cũ đang rất mong manh, một bên là những tư tưởng dẫn đường mới chưa hình thành. 1
16. Với một số người, giá trị sống ý nghĩa nhất là phải khẳng định được bản thân theo nhiều cách: tham gia nhiều hoạt động nhất có thể, nỗ lực thăng tiến, hay chỉ đơn giản là kiếm được nhiều tiền. Vì thế nên, giai đoạn “khủng hoảng tư tưởng” cũng là lúc xuất hiện nhiều những doanh nhân 8X, 9X thành đạt, dám nghĩ dám làm nhất, những nhà hoạt động xã hội trẻ tuổi xông xáo và nhiệt tình nhất. Số khác mang trong mình “mầm mống nổi loạn”, muốn bứt phá khỏi khuôn khổ gò bó. Đó là lúc phong trào “phượt” nở rộ, với không gian “xê dịch” thậm chí mở rộng tới những vùng đất xa xôi, như tác giả trẻ Huyền Chip của bộ sách “Xách ba- lô lên và đi”. Lựa chọn “xê dịch” phần nào cho thấy cảm giác muốn tìm về chính mình, được cân bằng trong một không gian sống mới chưa định hình của giới trẻ. Và cũng có bộ phận giới trẻ lựa chọn bấu víu vào những “giá trị ảo” làm lẽ sống: đó có thể là Game online, âm nhạc, hay mạng xã hội. Từ chuyện những “fan cuồng” K-pop đến mức mắng chửi cả bố mẹ, hay những thanh niên sẵn sàng giết người chỉ để có tiền “cày” game, đều bắt nguồn từ sự tha hóa giá trị sống. Thành phố Hồ Chí Minh nơi hàng năm đón tiếp hàng triệu các bạn trẻ trên khắp đất nước về học tập tại các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp đóng trên địa bàn thành phố là một trong những điểm nóng của những thực tại nêu trên. Họ được thụ hưởng sự phát triển năng động cũng như tất cả các phong trào, chương trình đổi mới của thành phố nhưng chính họ lại cũng đang bị thử thách không ít về đạo đức, lối sống, và chọn lựa giá trị sống Những vấn đề thời sự nóng bỏng ấy, từng ngày, từng giờ được các phương tiện truyền thông, dư luận xã hội đề cập và quan tâm rất nhiều, về cả những mặt tích cực (mùa hè xanh, chung tay vì cộng đồng ) cũng như tiêu cực (sát thủ máu lạnh, băng đảng xã hội đen ). Trong bối cảnh đối mặt với nhiều thách thức, khó khăn, nên hơn bao giờ hết, đất nước và xã hội đã và đang rất cần đến đạo đức, nhiệt tâm, tài năng của người trẻ để bảo vệ, dựng xây quê hương, xứ sở trên những giá trị Việt tộc cốt lõi, phù hợp, giúp cho quốc gia và dân tộc có đủ khả năng miễn dịch, đảm bảo sự phát triển đồng bộ về mọi mặt: con 2
17. người, văn hóa, xã hội, kinh tế Liệu môi trường ký túc xá, với các chuẩn mực chặt chẽ trong nội quy; nghiêm túc, minh bạch trong mọi tương quan có ảnh hưởng gì hoặc tác động thế nào đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên, trước môi trường xã hội phức tạp bên ngoài nói trên không ? Đó chính là lý do đã thúc đẩy người viết tìm hiểu, thực hiện đề tài “Ảnh hưởng của môi trường sống tại ký túc xá đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê”. 2. Mục tiêu nghiên cứu Tìm hiểu tác động của môi trường sống, tại một số ký túc xá Công giáo ở Thành phố Hồ Chí Minh, đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê, làm cơ sở cho việc kiến nghị, tăng cường các giải pháp thiết thực nhằm khắc phục những gì còn hạn chế, đồng thời hoàn thiện hơn nữa môi trường sống hiện tại của họ, thế hệ tương lai, lớp người ưu tú trong công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước. Câu hỏi nghiên cứu Đề tài được thực hiện nhằm trả lời một số câu hỏi nghiên cứu cơ bản như: - Các yếu tố trong môi trường ký túc xá có thực sự tác động đến các quyết định lực chọn giá trị sống của sinh viên không? - Mức độ tác động của các yếu tố này đối với các bạn sinh viên như thế nào? - Tác động của các yếu tố này biểu lộ ra sao qua lối sống của các sinh viên? Giả thuyết nghiên cứu Nghiên cứu được thực hiện nhằm kiểm chứng hai giả thuyết được đặt ra là: - Các yếu tố trong môi trường sống tại ký xá đã có những tác động nhất định đến sự lựa chọn giá trị sống của mỗi sinh viên. - Mối quan hệ giữa các yếu tố tác động của môi trường ký túc xá và sự lựa chọn giá trị sống của mỗi sinh viên được nhận biết thông qua nhận thức, thái độ và hành vi chọn lựa lối sống của mỗi sinh viên. 3
18. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu . Xác định các yếu tố cụ thể của môi trường sống tại ký túc xá có khả năng chi phối, tác động trên đời sống của mỗi sinh viên. . Tìm hiểu tác động của các khía cạnh nói trên đến quyết định lựa chọn giá trị sống của mỗi sinh viên. . Phân tích mức độ ảnh hưởng của các khía cạnh nói trên đến quyết định lựa chọn giá trị sống của mỗi sinh viên. 4. Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu Ảnh hưởng của môi trường sống tại ký túc xá đến sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê. 4.2 Khách thể nghiên cứu . Là toàn bộ số sinh viên nam nữ xa quê đang sống tại 8 ký túc xá bên ngoài các trường Đại học, Cao đẳng do các Dòng tu Công giáo thành lập gồm:  222 nam sinh viên đang sống tại 5 ký túc xá: - Sivita (Quận 1): 53 sinh viên - Phú Thọ (Quận 11): 25 sinh viên - Đa Minh (Quận 3): 86 sinh viên - Don Bosco (Quận Tân Bình): 32 sinh viên - Vinh Sơn (Quận 3): 27 sinh viên  248 nữ sinh viên đang sống tại 3 ký túc xá: - Phao Lô (Quận 1): 131 sinh viên - Hòa Hưng (Quận 10): 70 sinh viên - Mân Côi (Quận Thủ Đức): 46 sinh viên 4
19. . Là một số phụ huynh của các em sinh viên, các phụ trách của các ký túc xá, các em sinh viên trưởng phó các ký túc xá, một số cựu sinh viên đã từng sống tại các ký túc xá này, được xem là khách thể nghiên cứu hỗ trợ. 4.3 Phạm vi nghiên cứu 4.3.1 Phạm vi không gian Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh nhưng chỉ tập trung vào 8 ký túc xá đã trình bày trong phần khách thể nghiên cứu nói trên. 4.3.2 Phạm vi thời gian Trong nghiên cứu, người viết đã khảo sát mẫu là toàn bộ các sinh viên đang sống ở 8 ký túc xá nêu trên, từ năm thứ hai tới năm cuối của hệ Đại học, Cao đẳng. Thời gian khảo sát là niên khóa 2015-2016. 4.3.3 Phạm vi vấn đề nghiên cứu Đề tài chủ yếu đi sâu tìm hiểu một vài khía cạnh của môi trường sống tại ký túc xá có ảnh hưởng và tác động đến các bạn sinh viên cụ thể như: người phụ trách, bạn bè, điều kiện ăn ở, sinh hoạt, học tập 5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 5.1 Phương pháp luận Để nhận diện được mối quan hệ giữa môi trường sống là các ký túc xá sinh viên và sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê hiện nay, cần thiết phải xác định được các nguyên lý, quan điểm và hệ lý thuyết; tiếp cận vấn đề và phân tích các dữ liệu thực tế. Phương pháp luận chung nhất cho nghiên cứu vấn đề này là nhìn mối quan hệ giữa môi trường sống là các ký túc xá sinh viên với sự lựa chọn giá trị sống của sinh viên xa quê hiện nay từ nhiều chiều, trong một tổng thể với cả những mặt tích cực và tiêu cực. Xem xét các mối quan hệ trong mối liên hệ với các hoàn cảnh lịch sử cụ thể, chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa, tôn giáo, kinh tế và môi trường xã hội đang biến đổi. 5
20. Vận dụng được các lý thuyết đã lựa chọn, các cơ sở tiếp cận cũng như sử dụng các phương pháp nghiên cứu đặc thù của khoa học giáo dục trong phân tích các dữ liệu đã thu thập được từ thực tế khảo sát, phỏng vấn sâu Hệ thống lý thuyết được lựa chọn và vận dụng trong nghiên cứu này là:  Học thuyết giáo dục của Mác và Ănghen (Khái niệm nhân cách bao gồm tất cả các nét, các mặt, các phẩm chất có ý nghĩa xã hội trong một con người. Những thuộc tính này được hình thành trong quá trình tác động qua lại giữa người đó với những người khác trong xã hội và phản ánh những hoàn cảnh sống nhất định của họ).  Lý thuyết hành vi xã hội và Tâm lý học hành vi tạo tác của Skinner (Hành vi của con người là một tập hợp nhiều hành động hay việc làm cụ thể, liên kết với nhau một cách hết sức phức tạp và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố bên trong như tính cách, di truyền và các yếu tố bên ngoài như kinh tế, văn hoá, xã hội, chính trị, môi trường dưới nhiều góc độ và mức độ khác nhau).  Lý thuyết tương tác biểu tượng (Con người là những sinh vật hành động trong những hoàn cảnh và theo những hoàn cảnh có chủ đích. Theo các nhà tương tác luận, con người không thể nào thoát khỏi hành vi của mình, trong sự phản ứng lại những xung năng sinh học, những nhu cầu tâm lý hay những mong đợi xã hội. Nói đúng hơn, con người hành động theo những hoàn cảnh, con người kiến tạo hành vi dựa trên nghĩa mà họ gán cho cái hoàn cảnh đặc thù trong đó họ nhận ra chính mình). 5.2 Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài nghiên cứu này, người viết sử dụng một số các phương pháp nghiên cứu sau đây: Phân tích tài liệu dựa trên các nguồn chính thống, các công trình nghiên cứu theo thời gian để có được một cái nhìn bao quát, làm cơ sở cho việc xây dựng một hệ thống lý thuyết phù hợp với đề tài nghiên cứu. 6
21. Khảo sát bằng bảng hỏi là phương pháp chính người viết sử dụng, để tìm hiểu các yếu tố tác động trên việc lựa chọn các giá trị sống của các bạn sinh viên.Việc xây dựng bảng hỏi được tiến hành theo hai giai đoạn: Giai đoạn 1: Dựa trên cơ sở lý luận về môi trường sống (môi trường xã hội), giá trị sống, người viết soạn hai phiếu thăm dò mở để xin ý kiến của các phụ trách ký túc xá, sinh viên, cựu sinh viên, phụ huynh. Giai đoạn 2: Từ kết quả của những thăm dò nói trên, người viết thiết kế phiếu khảo sát (làm thử nghiệm trên sinh viên, đo độ tin cậy của mỗi câu hỏi) với cấu trúc như sau: - Câu 1, câu 2, câu 3, khảo sát các yếu tố tác động cơ bản gắn liền với đời sống sinh viên tại ký túc xá:  Câu 1: khảo sát về mối quan hệ của sinh viên với người phụ trách ký túc xá qua các tương quan giao tiếp, qua những cảm nhận của các em về phẩm chất, nhân cách, lối sống của người phụ trách cũng như qua việc các em đối thoại, lắng nghe, vâng lời người phụ trách.  Câu 2: khảo sát về mối quan hệ của sinh viên với những người bạn cùng lưu trú trong ký túc xá qua giao tế ứng xử trong các sinh hoạt chung riêng ở đây như: học tập, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí, các hoạt động giao lưu, học hỏi, phục vụ cộng đồng  Câu 3: khảo sát về điều kiện sống tại ký túc xá qua chí phí ăn ở, sinh hoạt, việc sử dụng các phương tiện học tập, phương tiện truyền thông chung riêng: Điện thoại di động, Laptop, Tivi, giờ giấc, nội quy đi về, ra vào . - Câu 4, câu 5 khảo sát nhận thức và thái độ của sinh viên qua sự lựa chọn các nhóm giá trị sống. 7