Bài giảng Vật lý đại cương - Chương 7: Vật lý nguyên tử- Đỗ Ngọc Uấn (Phần 1)

Nội dung text: Bài giảng Vật lý đại cương - Chương 7: Vật lý nguyên tử- Đỗ Ngọc Uấn (Phần 1)

1. Bμi giảng Vật lý đại c−ơng Tác giả: PGS. TS Đỗ Ngọc Uấn Viện Vật lý kỹ thuật Tr−ờng ĐH Bách khoa Hμ nội
2. Ch−ơng 7 Vật lý nguyên tử
3. 1. Nguyên tử hydro z Chuyển động của điện tử e trong nguyên tử hydro Ze2 r - U= − θ 4πε r 1.1 Ph−ơng trình 0 0 + y ϕ Schrodinger x 2 m Ze2 ψ =(ψ r ,θ ϕ , ) Δ ψ +2(E + )ψ = 0 h 4πε0 r x=r.sinθcosϕ y=r.sinθsinϕ z=rcosθ 1 ∂ ∂ψ 1 ∂ ∂ψ ( r2 ) + (sinθ + ) r2 ∂ r ∂r r2 sinθ∂ θ ∂ θ 1 ∂2 ψ2 m Ze2 2 2 2+(E 2 + )ψ = 0 r sin θ∂ ϕ h 4πε0 r
4. Rψ ( = r ) Yθ ϕ ( , ) 2 2 1 d 2 dR 2 mr Ze ( r +) 2 (E + )= λ R dr dr h 4πε0 r 1 ∂ ∂Y 1 ∂ 2 Y (sin θ ) + = − λ Y sinθ∂ θ ∂ θY sin2 θ∂ ϕ2 R= R ( r ) Y(,)= Y θ ϕ λ = (+ 1) nl lm l l ψR= ( r ) Yθ ϕ ( , ) nl ml n lm n= 1, 2, 3, Số l−ợng tử chính l = 0, 1, 2, n-1 Số l−ợng tử quĩ đạo m 0= ,± 1± , 2±l Số , , l−ợng tử từ Zr 1 Z − − 3 / 2 a0 2 R1 , 0=) 2 ( e Y 0 ,= 0 ( π 4 ) a 0
5. 4 Rh m e 15− 1 E = − R = e 3 ,= 27 . 10 s n 2 4π ( 4 πε2 ) 4 n 0 h e b t i ốR gs n ằ H 1.2 Các ếtk luận: a. Năng l−ợng gián đoạn: L−ợng tử hoá b. Năng l−ợng Ion hoá -18 E=0-E1=Rh=2,185.10 J=13,5eV c. Trạng thái l−ợng tử: ( rψ , , ) θ R ϕ= ( r ).θ Yϕ (Trạng , thái ) n ,l , m nl lm l n, , m. n=1 cơ sở, 0 s l n>=2 mức suy biến n2 1 p n− 1 2 2 d (∑ 2l+ 1 ) = n 3 f l=0
6. d. Mật độ xác uấts tìm hạt Xác uấts tìm hạt theo thể tích: | |ψ dv = |2 ψ ( r , , θ ) ϕ |2 r 2 sin θ drdθ ϕ d ∫∫nl m Xác uấts tìm hạt theo dϕ dr bán kính: . 2 2 R ( r ) r dr dθ ∫ nl Mật độ xác uấts theo bán kính 2 Zr − 2 2 Z 3 a0 2 ρ1 ,R 0 =1 , . 0 r = 4) ( e .r a0
7. 2 Zr − ρ ( r ) dρ1 , 0 Z 3 a Zr 1 , 0 =4 ( ) e.2r0 (1) -= 0 dr a0 a0 Đối ớiv H, Z=1 có r=0 vμ r=a . 0 r e. Giải thích quang phổ H -10 a0=0,53.10 m Cực tím Bán kính Bohr 1 1 1 1 υ =R(2 − 2) Limanυ =R( − ) Perfund 1 n 52n 2 ∞ 1 1 υ =R( − ) Bracket 42n 2 n=6 1 1 O n=5 υ =R( − ) Pasen N n=4 32n 2 Hồngngoại! M n=3 1 1 L n=2υ =R( − ) Banme 22n 2 K n=1 ánh ángs nhín thấy
8. 2. Nguyên tử kim loại kiềm 2.1. Năng l−ợng của điện tử hoá trị trong nguyên tử kim loại kiềm - - - - - - + + - - + - - - - - - - H Li Na Điện tử hoá trị t−ơng tác với hạt nhân vμ các điện lớp trong (với lõi nguyên tử) Năng l−ợng tính t−ơng tự nh− của H vμ thêm phần bổ chính Δ l
9. Rh W = − nl ( n+ Δ 2 ) l Δ phụ thuộc vμosốl−ợng tử l vμ nguyên tố l Z Nguyên tố Δs Δp Δd Δf 3 Li -0,412 -0,041 -0,002 0 11 Na -1,373 -0,883 -0,010 -0,001 37 Rb -3,195 -2,711 -1,233 -0,012 3D n=3 3P 3S 2P n=2 2S n=1 1S
10. 2.2. Trạng thái vμ mức năng l−ợng bị tách n l Trạng thái Mức năng l−ợng Lớp 1 0 1s 1S K 2 0 2s 2S L 1 2p 2P 3 0 3s 3S M 1 3p 3P 2 3d 3D
11. 2.3. Quang phổ của kim loại kiềm Khi phát xạ photon: Điện tử chuyển từ mức cao xuống thấp hơn Vμ Δ = ±1 5P l 5S 4F 4D Dãy phụ II: hν = 2P- nS Li 4P hν = 3P-nS Na 3D 4S 3P Na 3S 2P Dãy Phụ I: hν = 2P- nD Li 2S Dãy Cơ bản: hν = 3D-nF hν = 3D-nP Dãy chính: hν = 2S- nP Li S, P, D mức năng hν = 3S- nP Na l−ợng
12. 2.4. Mômen động l−ợng vμ mômen từ của điện tử chuyển động quanh hạt nhân Mômen động l−ợng/orbital: Quĩ đạo không xác định -> véc tơ mômen không xác định. Giá trị xác định:L=l ( l + 1 ) h . l = 0, 1, 2, , n-1 Số l−ợng tử quĩ đạo Hình chiếu lên ph−ơng bất kỳ: Lz = mh . m=0, ±1, ±2 ± l Mômen động l−ợng vμ hình chiếu của nó đều bị l−ợng tử hoá