Bài giảng Vật lý chất rắn - Bài 9: Siêu dẫn

pdf 65 trang phuongnguyen 40
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Vật lý chất rắn - Bài 9: Siêu dẫn", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfbai_giang_vat_ly_chat_ran_bai_9_sieu_dan.pdf

Nội dung text: Bài giảng Vật lý chất rắn - Bài 9: Siêu dẫn

  1. Baøi 9
  2. Nhöõng döïñoaùn lyùthuyeát veàñieän trôû cuûa kim loaïi ôûnhieät ñoäthaáp ôûñaàu theákyû20 Kelvin (1824-1907): Electron bò ñoâng cöùng vaøñieän trôûtaêng leân n n ä û ie rô t Ñ Kim loaïi tinh khieát Nhieät ñoä
  3. Heike Kamerlingh Onnes (1853-1926) Ñieän trôûgiaûm xuoáng 0 •1908 –hoùa loûng helium(~4 K) •1911-nghieân cöùu ñieän trôûcuûa Hg ôûnhieät ñoä thaáp vaøphaùt hieän hieän töôïng sieâu daãn •1913 –giaûi thöôûng NobelveàVaät lyù
  4. SSiieeââuu ddaaãnãn Söïdaãn ñieän hoaøn haûo Kamerlingh Onnes, 1911 “Door meten tot weten” (“Töøño ñaïc ñeán kieán thöùc”)
  5. R(TR(T)) ôôûû nhnhieieäätt ññooää tthahaáápp Thöïc nghieäm ) W ( û n trô ä ie Ñ Nhieät ñoä(K)
  6. Sieâu daãn coù3 thoâng soátôùi haïn : o Nhieät ñoätôùi haïn , Tc o Töøtröôøng tôùi haïn, Hc o Maät ñoädoøng tôùi haïn, Jc. Muoán ôûtrong traïng thaùi sieâu daãn khoâng ñöôïc vöôït qua 3 giôùi haïn ñoù
  7. Chaát sieâu daãn laømoät chaát daãn ñieän hoaøn haûo : ñieän trôûcuûa noù thöïc teá baèng0(chöùkhoâng phaûi raát nhoû).Ngay vôùi caùc pheùp ño chính xaùc nhaát cuõng khoâng theåphaùt hieän ñieän trôûdötrong chaát sieâu daãn. Moät khi coùdoøng chaïy trong trong voøng daây sieâu daãn kín,doøng ñieän ñöôïc duy trìchöøng naøo daây coøn ñöôïc giöõ ôûnhieät ñoäthaáp. Doøng ñieän döøng chaïy trong daây maøkhoâng bò maát maùtdoñieän trôûñöôïc goïi laø doøng dö ( persistent current). Ngöôøi ta ñaõ quan saùt ñöôïc caùc doøng döduy trìtrong nhieàu naêm maøkhoâng heàgiaûm cöøông ñoä. Tính toaùn lyùthuyeát cho thaáy thôøi gian giaûm vaøo khoaûng 7 10 4.10 naêm!
  8. Doøng dötrong voøng coùtheåxuaát hieän baèng caùch haïnhieät ñoä trong töøtröôøng ngoaøi. Haïnhieät ñoäT Tc trong töøtröôøng ngoaøi hieän doøng caûm öùng ( doøng sieâu daãn ). Doøng dönaøy coùtheåtoàn taïi voâ cuøng laâu.
  9. Hieäu öùng Meissner ° 1933 –Walther Meissner vaøRobertOchsenfeld ° T <Tc: töøtröôøngngoaøi hoaøntoaønbòñaåyrakhoûitöø phaàn trong cuûa chaát sieâudaãn do söïxuaát hieän cuûa caùc doøng beàmaët ° Chaát sieâu daãn laøchaát nghòch töølyùtöôûng c = -1 Caùc doøng I xuaáthieäntrieättieâu B. I x B treânchaátSD taïoralöïcñaåy.
  10. Hieäu öùng Meissner • Töøtröôøng maïnh coùtheåphaù huûy traïng thaùi sieâu daãn
  11. Nam chaâm Chaát sieâu daãn Ñaëtnamchaâmleânmoätchaátcoùtính sieâu daãn. HaïnhieätñoäT < Tcnamchaâmbòñaåy vaølôlöûngtreânchaátsieâudaãn. Hkichonhieätñoätaêng, maãumaáttínhsieâu daãnvaønamchaâmrôixuoáng
  12. • Hai loaïi chaát sieâu daãn : Kim loaïi khoâng sieâu LoaïiI( caùc chaát daãn ñieän meàm ) daãn : kim loaïi thuaàn û § Ñöôïc phaùt hieän ñaàu tieân vaøcaàn n t rô nhieät ñoäraát thaáp ñeåtrôûthaønh sieâu ä daãn ie Ñ § Caùc chaát sieâu daãn loaïi I toàn taïi Chaát sieâu daãn döôùi 2 traïng thaùi : bình thöôøng vaø sieâu daãn § Caùc chaát sieâu daãn phuïthuoäc nhieät ñoä Nhieät ñoä • Chaát daãn ñieän bình thöôøng : § Caùc chaát sieâu daãn laøcaùc chaát nghòch töølyùtöôûng. r = r0 ôûT= 0 K • Caùc chaát sieâu daãn : § Nhöõng chaát daãn ñieän toát nhaát (cu,Ag,Au) khoâng coùtính sieâu daãn r = 0ôûT< Tc (traïng thaùi sieâu daãn)
  13. Chaát sieâu daãn loaïi I § Hai ñieàu kieän: § Traïng thaùi sieâu daãn 1.Ñieän trôû= 0 T< Tc 2.Hieäu öùng Meissner – H< Hc H Traïng thaùi Hc bình thöôøng Traïng thaùi sieâu daãn Tc
  14. Nhieät ñoätôùi haïn Tc cuûa moät soáchaát sieâu daãn. Nguyeân toá Tc ( K ) Nhoâm 1,19 Keõm 0,546 Gallium 1,09 Niobium 9,46 Indium 3,40 Thieác 3,722 Osmium 0,66 Tungsten 0,012 Hg 4,153 Chì 7,18
  15. Nhieäät ñoää tôùùi haïïn Tc ( Kelvin )
  16. Nhieät ñoätôùi haïn cuûa caùc chaát sieâu daãn Tc < 30 K Caùc chaát sieâu daãn truyeàn thoáng
  17. Töøtröôøng tôùi haïn cuûa caùc chaát sieâu daãn Töøtröôøng maïnh nhaát maømoät chaát coøn duy trìñöôïc tính sieâu daãn ñöôïc goïi laø töøtröôøng tôùi haïn Bc. Cöôøng ñoäcuûa töøtröôøng tôùi haïn laømoät haøm cuûa nhieät ñoä. Bc cöïc ñaïi ôû0 K. la) s Te ( c c B n ï ha i ù tô g n ø ô ö tr öø T Nhieät ñoä(K)
  18. Cöôøng ñoätöøtröôøng tôùi haïn Bc ( ôû0 K ) cuûa 1 soáchaát sieâu daãn loaïi I. Chaát sieâu Bc(0) , T daãn Al 0,0105 Hg 0,0411 In 0,0281 Pb 0,0803 Sn 0,0305 Zn 0,0054
  19. Töông quan giöõa töøtröôøng tôùi haïn Bc vaøTc
  20. Maät ñoädoøng tôùi haïn cuûa caùc chaát sieâu daãn Töøtröôøng tôùi haïn coùtheåñöôïc taïo ra bôûi doøng chaïy trong caùc maïch ngoaøi hoaëc bôûi doøng chaïy trong chính chaát sieâu daãn. Moät chaát sieâu daãn chæcoùtheåtaûi moät doøng toái ña nhaát ñònh naøo ñoù. Ñoälôùn cuûa doøng tôùi haïn naøy phuï thuoäc khoâng nhöõng vaøo ñoälôùn cuûa töøtröôøng tôùi haïn maø coøn vaøo daïng hình hoïc cuûa vaät daãn.
  21. • Hai loaïi chaát sieâu daãn : – LoaïiII (caùc chaát daãn cöùng) •Phaùt hieän haøng chuïc naêm sau loaïi I. •Thöôøng laøhôïp kim. •Khaùc vôùi loaïi Itrong chaát sieâu daãn loaïi II söï chuyeån töøtraïng thaùi bình thöôøng sang sieâu daãn xaåy ra töøtöø. •Coùhai tröôøng tôùi haïnBc1 & Bc2.
  22. Hôïp kim cho pheùp töøtröôøng xuyeân vaøo moät phaàn neáu töø tröôøng coùcöôøng ñoätrung bình vaøseõ maát tính sieâu daãn vaøcho töøtröôøng xaâm nhaäp vaøo hoaøn toaøn khi töøtröôøng ñuûmaïnh. Hôïp kim coù2 giaùtrò tôùi haïn : ôûgiaùtrò Bc1, caûm öùng töø baét ñaàu xuyeân vaøo vaøôûgiaùtrò Bc2 hôïp kim cho töøtröôøng xuyeân vaøo hoaøn toaøn vaømaát tính sieâu daãn. Víduï, ôûnhieät ñoä4,2 K, hôïp kim niobium-thieác Nb3Sn coù caùc giaùtrò tôùi haïn Bc1 = 0,019 T vaøBc2 = 22 T. Caùc chaát sieâu daãn cho pheùp töøtröôøng xaâm nhaäp moät phaàn khi ñöa vaøo töøtröôøng coùcöôøng ñoätrung gian ñöôïc goïi laø caùc chaát sieâu daãn loaïi II.
  23. Trong töøtröôøng trung bình, chaát sieâu daãn loaïi II ôûtrong traïng thaùi hoãn hôïp : khoái vaät lieäu laøsieâu daãn nhöng bò xaâu bôûi caùc sôïi raát maûnh laøchaát daãn thoâng thöôøng. Caùc daây naøy ñònh höôùng song song vôùi töø Sieâu doøng tröôøng ngoaøi vaøchuùng coùtaùc duïng daãn caùc ñöôøng söùc töø. Moät doøng chaïy quanh chu vi cuûa moãi daây; doøng naøy chaén khoái sieâu daãn khoûi töø tröôøng trong daây. Söïchaûy cuûa doøng naøy mang ñaëc ñieåm xoaùy. Do ñoù, caùc daây Loõi khoâng sieâu daãn ñöôïc goïi laøcaùc oáng xoaùy ( vortex ).
  24. Tröôøng tôùi haïn trong sieâu daãn loaïiII Hieäu öùng Meissner khoâng ñaày ñuû Tröôùng tôùi haïn treân Traïng vortices thaùi bình Tröôøng Traïng thaùi thöôøng tôùi haïn hoãn hôïp döôùi Traïng thaùi Meissner
  25. OÁng xoaùy (vortex) trong chaát sieâu daãn § Coùloõi ñöôïc bao quanh bôûi caùc doøng sieâu daãn (supercurrent) § Beân trong loõi : caùcelectron bình thöôøng § Ngoaøi loõi :caùcelectron sieâu daãn ( caùc caëp Cooper)
  26. Maïng caùc ñöôøng xoaùy Abrikosov • 1953 –Maïng caùc ñöôøng xoaùy Abrikosov : caùc oáng xoaùy saép xeáp toái öu trong mieàn xoaùy theo maïng tam giaùc A. A. Abrikosov •2003 –GiaûiNobel veàVaät lyù ©AT&T, 1995
  27. Maïng caùc ñöôøng xoaùy Abrikosov First image of Vortex lattice, 1967 Vortices in MgB2, 2002 Bitter Decoration Scanning Tunnel Spectroscopy Pb-4at%In rod, 1.1K, 195G MgB2 crystal, 2K, 2000G U. Essmannand H. Trauble M. R. Eskildsenet al. ©PhysicsLetters 24A, 526 (1967) ©Phys. Rev. Lett. 89, 187003 (2002) Hieån vi ñieän töû (x 8300)
  28. Hieäu öùng Meissner Bình thöôøng Loaïi I Loaïi II
  29. Söïtöøhoùa caùc chaát sieâu daãn Kim loaïi bình thöôøng B = H B Thuaän töø B = H B > H Nghòch töø B < H H Sieâu daãn loaïiI B = H B B=0 H H B=0 c B=H Meissner bình thöôøng
  30. Sieâu daãn loaïi I B = H B B=0 H H B=0 c B=H Meissner bình thöôøng 4pM = B -H 4pM Hc H 4pM Meissner Bình thöôøng 4pM = -H M = 0
  31. GiaûnñoàPha LoaïiI Loaïi II H Hc2(T) Kim loaïi H (T) Kim loaïi bình thöôøng H c c bình thöôøng H TrThai hoãn hôïp H (T) TrThaùi Meissner c1 TrThaùi Meissner T Tc T Tc Bình thôôøng Sieâu daãn
  32. Lyùthuyeát veàhieän töôïng sieâu daãn
  33. Hieäu öùng ñoàng vò (1950) Trong quaùtrình ñi tìm lyùthuyeát ñeågiaûi thích cô cheásieâu daãn, baèng thöïc nghieäm ngöôøi ta phaùt hieän ra raèng:nhieät ñoätôùi haïn cuûa moät chaát sieâu daãn phuïthuoäc vaøo khoái löôïng cuûa caùcioncuûa maïng. Neáu thay caùc nguyeân töûbôûi caùc nguyeân töûnaëng hôn(thay caùc ñoàng vò baèng caùc ñoàng vò naëng hôn)thìnhieät ñoätôùi haïn hôi giaûm xuoáng. Tc phuïthuoäc vaøo khoái löôïng cuûa nguyeân töû 1 T µ c M Toång quaùt hôn a Tc M = const
  34. ÑoIsàngoto vpeò ÑNaotäuphralo ngab unphduaùtnöïce nhieân (atom %) 196Hg 0.15 198Hg 9.97 199Hg 16.87 200Hg 23.10 201Hg 13.18 Tc (K) 202Hg 29.86 204Hg 6.87 -a Tc µ M 1 M
  35. HHieieääuu öùöùnngg ññooààngng vvòò ttrorongng cacaùùcc chachaátát ssiieâeâuu ddaãnaãn a Caùc giaùtrò thöïc nghieäm cuûa a trong M Tc = const ( M -khoái löôïng cuûa ñoàng vò ) Maïng coùvai troøquan troïng Phonon tham gia vaøoquaùtrình sieâu daãn
  36. Nhieät dung Giaùn ñoaïn ôûTc DCv = Cs -Cn T =Tc Söïphuïthuoäc T theo haøm muõ = const.Tc Chöùng toûcoùvuøng caám naêng löôïng !
  37. Söïlöôïng töû hoùa cuûa Töø thoâng Sau khi thoâi ñaët töøtröôøng ngoaøi leân voøng xuyeán sieâu daãn töø thoâng bò baét ( do doøng persistent ) bò löôïng töûhoùa Löôïng töûtöøthoâng Moät ñaàu moái ! Baèng chöùng thöïc nghieäm veàsöïlöôïng töû “Fluxoids” hoùa cuûa töøthoâng trong voøng xuyeán sieâu daãn Deaver & Fairbank, Doll & Näbauer 1961
  38. Lyùthuyeát sieâu daãn °• hieäntöôïngluaän : • * F & H. London (1935) • * Ginzburg& Landau (1950) °• löôïngtöû : • * Frohlich (1950) • * Bardeen, Cooper & Schrieffer(BCS) (1957) –Giaûi thöôûng Nobel
  39. Lyùthuyeát veàhieän töôïng sieâu daãn Vitaly L. Ginzburg § Nhöõng naêm1930 –moâ hình löôïng töûkhoâng giaûi thích ñöôïc hieän töôïng sieâu daãn § 1950 –lyùthuyeát hieän töôïng luaän cuûa Vitaly GinzburgvaøLevLandau v phöông trình Ginzburg-Landau v moâ taûsieâu daãn gaàn nhieät ñoätôùi haïn Tc § 2003 –Ginzburgñöôïc giaûi thöôûngNobelveàVaät lyù
  40. LyLyùù tthhuyeuyeáátt BBCSCS § BCS = John Bardeen, Leon Cooper vaøRobert Schrieffer § 1957 –giaûi thích taïi sao xuaát hieän hieän töôïng sieâu daãn § Caëp Cooper=söïkeát caëp cuûa caùcelectrons § 1972 –giaûi thöôûng Nobel veàVaät lyù
  41. Traïng thaùi daãn ñieän bình thöôøng Traïng thaùi sieâu daãn Nguyeân töû trong maïng TT 1. Electron #1 laøm bieán daïng maïng(ion döông) khichuyeånñoängqua noù 2. Electron #2 bòhuùtbôûimaïngbòbieándaïngneáulöïchuùtlôùnhônlöïcñaåy tónhñieän > caëpelectron ñöôïctaïothaønh. 3. Caùccaëp(caëpCooper) coùkhoaûngcaùchcoùtheåleânñeán mm. 4. Naênglöôïng lieânkeátcuûacaëpCooper ~1 mV, chæcoùtheåôûnhieätñoä thaáp. 5. Söïhuùtgiöõacaùcelectron keátñoâiphuïthuoäcvaøokhoáilöôïngcuûaion.
  42. °• CaùccaëpCooper laøcaùcbosons > taát caûcaùc caëp Cooper ñeàu coùtheåôûtrong cuøng traïng thaùi naêng löôïng ( söïngöng tuïBose-Einstein ) °moät caëp Cooper coùnaêng löôïng nhoûhôn naêng löôïng cuûa 2 electron rieâng bieät °Trong moätcaëpCooper , spin cuûaelectron (+1/2 hoaëc–1/2 )trieättieâuvaøspin toångcoängbaèng0 °Taát caûcaùccaëpCooper ñeàuôûtraïngthaùicôbaûn °Caùc caëpCooper ñöôïcmoâtaûbôûimoäthaømsoùng keát hôïp môûroäng ra toaøn heä °•muoán thay ñoåi xung löôïng cuûa moät caëp phaûi thay ñoåi xung löôïng cuûa taát caûcaùc caëp ( Caùcvachaïmchæ coùtheåaûnhhöôûngñeán toaøn heäcuûa caùc caëp ),moät söï thay ñoåi nhövaäy caàn coùnaêng löôïng lôùn.
  43. § Caùc chaát daãn ñieän toát (Cu) coùbieân ñoädao ñoäng maïng nhoû à neân taùn xaïelectron-maïng ít à Bieân ñoädao ñoäng nhoûhaïn cheásöïtaïo thaønh caëp Cooper § Caùc chaát daãn ñieän keùm ( Hg , thieác , chì) coùbieân ñoä dao ñoäng maïng lôùn à va chaïm electron -maïng xaåy ra nhieàu • à thuaän lôïi cho vieäc taïo caëp
  44. Kim loaïi bình thöôøng Sieâu daãn : LT BCS Electron coùñieän tích -e Caëp Cooper coùñieän tích –2e Söï taùn xaï caùc electron taïo Caùc caëp Cooper taûi sieâu neân ñieän trôû doøng khoâng gaëp caûn trôû Doøng ñieän taïo rañieän theá Sieâu doøng khoâng taïo ra à gaây neân söï maát maùt ñieän theá à khoâng gaây neân naêng löôïng söïmaát maùt naêng löôïng
  45. Vuøng caám sieâu daãn • Trongtraïngthaùibìnhthöôøngbaátkyøsöïthayñoåinaênglöôïng naøocuõnglaømchocaùcelectronchuyeånleântraïngthaùikíchthích ( caùcmöùctroáng). •Trongtraïngthaùisieâudaãn, naênglöôïngcuûacaùctraïngthaùibò chieámgiaûmdo söïhìnhthaønhcaùccaëpCooper > xuaáthieän khoaûngcaámnaênglöôïngEg. Daãn ñieän bình thöôøng Sieâu daãn
  46. Vuøng caám sieâu daãn Söïgiaûmnaênglöôïng laømxuaáthieänvuøng caámdo töôngtaùccuûa2 electron coùspin ngöôïc nhautaïothaønhcaëp Cooper. Eg = 2D
  47. Ñoäroäng vuøng caám sieâu daãn ) meV ( o 2D ñ m á ng ca ø Vu 3.5kTc (meV) Ñoäroäng vuøng caám vaøTccoùlieân quan vôùi nhau
  48. Vaøi keát quaûcuûa Lyùthuyeát BCS Naêng löôïng lieân keát cuûa caëp Cooper 1 - F×NF D » 2hwDe hwD » kBTD naêng löôïng phonon Debye F theá hieäu duïng NF maät ñoä traïng thaùi Fermi Kích thöôùc cuûa caëpCooper 100 nm Haèngsoámaïng0,1 0,4 nm
  49. Vaøi keát quaûcuûa Lyùthuyeát BCS Ñoäroäng vuøng caám vaøTccoùlieân quan vôùi nhau D(0K) »1,76× kBTc 1 æ T ö 2 D()T »1,74× D(0K)ç1- ÷ è Tc ø Töøtröôøng tôùi haïn 2 é æ T ö ù H ()T = H (0K)ê1- aç ÷ ú a laø 1 haèng soá cuûa chaát SD c c ç T ÷ ëê è c ø ûú
  50. Vaøi keát quaûcuûa Lyùthuyeát BCS LT BCS Lyùthuyeát BCS khoâng ñuùng vôùi vaät lieäu sieâu daãn goám
  51. Vuøng caám ) eV m ( ( g LyùthuyeátBCS E Nhieät dung
  52. Caùcchaátsieâudaãn nhieät ñoäcao J. GeorgBednorzK. Alexander Müller Naêm 1986, BednorzvaøMullerphaùt hieän sieâu daãn trongLa5-xBaxCu5O5(3-y) La5-xBaxCu5O5(3-y) vôùi x = 0,75coù Tc ~30K, trong traïng thaùi bình thöôøng laøchaát daãn ñieän keùm Hôïp chaát chính LaCuO2 laøchaát caùch ñieän ! GiaûithöôûngNobel veàVaõt lyù 1987
  53. Caùcchaátsieâudaãn nhieät ñoäcao Bi2Sr2CaCu2O8 (La1.85Ba.15)CuO4 Cu YBa2Cu3O7 O Bi2Sr2CaCu2O8 Sr Bi2Sr2Ca2Cu3O10 Bi Tl2Ba2Ca2Cu3O10 Ca Hg0.8Tl0.2Ba2Ca2Cu3O8.33 LôùpkeùpCuO2
  54. § Caùc chaát sieâu daãn nhieät ñoäcao coùcaáu truùc lôùp. § ÔÛ T > Tc, caùc vaät lieäu naøy coùtính baùn daãn raát dò höôùng. § Moät soánhoùm sieâu daãn T cao ñieån hình : * yttrium-barium-copper-oxide (kyùhieäu YBCO), * bismuth-strontium-calcium-copper oxide (kyùhieäu BSCCO), * thallium-barium-calcium-copper-oxide (kyùhieäu TBCCO). § Chaát sieâu daãn coùchöùa Hg ñaït nhieät ñoätôùi haïn cao nhaát Tc ~ 160 K. § Vaät lieäu coù Tc cao nhaátthöôøng laø loaïi p.
  55. 138 K Ni-tô loûng Heâ li loûng Naêm Chaát sieâu daãn HgBa2Ca2Cu3O8+d ñaït nhieät ñoätôùi haïn cao Tc = 164 K
  56. Taát caûcaùc chaát sieâu daãn nhieät ñoäcao ñeàu thuoäc loaïiII Cô cheásieâudaãntrongcaùcchaátsieâudaãnnhieätñoäcao khaùcvôùichaátsieâudaãnnhieätñoäthaáp.
  57. Caùcchaátsieâudaãn nhieät ñoäcao • Coùkhaûnaêng öùng duïng thöïc teá –Tccao hôn –Hc2 lôùn hôn •Deã laømlaïnh: He (4,22 K): $5/lit N (77,36 K): 10¢/lit söõa töôi: 66¢/lit
  58. Öùngduïng: Vaän taûi Taøu chaïy treân ñeäm töø: taøu Maglev Vaän toác coùtheåleân ñeán 500km/giôø, caùc taøu maglevseõ laøphöông tieän noái lieàn caùc thaønh phoácaùch nhau hôn 1000 km trong töông lai gaàn. Maùy bay thöông maïi Boeing-777 duøng TaøuYamanashi MLX01MagLev cho caùc chuyeán bay ñöôøng daøi coùvaän toác khoaûng 905 km/ giôø.
  59. thaønh Ñöôøng chaïy naèm giöõa hai thaønh coùlaép lieân tieáp caùc cuoän daây thaúng ñöùng. Caùc cuoän daây naøy khoâng phaûi daây sieâu daãn. Khi taøu ñi qua moãi cuoän daây, chuyeån ñoäng cuûa caùc nam chaâm sieâu daãn treân taøu caûm öùng doøng ñieän trong caùc cuoän daây laøm cho chuùng trôûthaønh caùc nam chaâm ñieän. Caùc nam chaâm treân con taøu vaøtreân caùc thaønh taïo löïc naâng (taøu caùch ñöôøng daãn 1-10 cm ) vaøgiöõ cho taøu ôûgiöõa taâm ñöôøng.
  60. Öùngduïng: Y teá MRI (Magnetic Resonance Imaging) chocaùchìnhaûnhchi tieátveàcaùcmoâmeàm. Caùccuoändaâynamchaâmsieâudaãntaïoratöøtröôøngmaïnhvaø ñoàngnhaáttrongcôtheåcuûabeänhnhaân.
  61. Öùngduïng: Taûi ñieän caùp Oáng boïc Caùch ñieän Sieâu daãn Voûboïc Nñoäcao Oáng theùp Caùp taûi ñieän sieâu daãn laøm laïnh baèng nitô loûng.