Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học thực phẩm và dinh dưỡng

66 trang phuongnguyen 20

Download

Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học thực phẩm và dinh dưỡng", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

tim_hieu_hoa_hoc_quanh_ta_hoa_hoc_thuc_pham_va_dinh_duong.pdf

Nội dung text: Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học thực phẩm và dinh dưỡng

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học thực phẩm và dinh dưỡng (Phần 1) Thực phẩm ảnh hưởng tới tâm trạng con người như thế nào ? Ngày nay, người ta khẳng định thực phẩm không chỉ có ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn ảnh hưởng tới tâm trạng con người. - Thức ăn giàu protein (chất đạm) làm cho bạn vui tươi hẳn lên. Chúng giúp cơ thể sản sinh ra đopamin và norpinephrin làm tăng nhiệt lượng cơ thể khiến cho bạn được tập trung hơn và còn có tác dụng giảm được stress. Nếu như trong bữa ăn sang và trưa bạn dùng một lượng protein thích hợp sẽ giúp bạn tỉnh táo, minh mẫn hơn. - Thức ăn giàu chất gluxit (chất bột) có tác dụng làm cho bạn đỡ căng thẳng, ít bị stress và thời gian để cho cơ thể phục hồi sau mệt mỏi ngắn hơn. Khi ăn thức ăn có hàm lượng gluxit cao thì đồng thời cũng tăng lượng amino axit tryptophan đưa đến não, ở đó chúng được biến đổi thành serotonin có tác dụng làm dịu hệ thần kinh. - Thức ăn ngọt có tác dụng làm dịu cơ thể. Khi cơ thể tiếp nhận những thức ăn ngọt thì lượng đường trong máu tăng lên, đồng thời phản ứng hóa học của cơ thể cũng được tăng cường, khiến bạn cảm thấy dễ chịu hơn. Đặc biệt kẹo chocolate có chứa chất phenyletylamin và một số chất khác có tác dụng kích thích hệ thần kinh, gây cảm giác khoan khoái. - Trái cây như chuối có chứa nhiều chất dopamine và norpinephrin là những sản phẩm của não có tác dụng tác động mạnh đến cảm giác. Trái táo cung cấp cho cơ
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thể chất xơ, pectin, nguyên tố bo giúp duy trì độ bên của xương, giữ được phong độ tỉnh táo, linh hoạt. - Cơ thể chúng ta rất cần nhiều nguyên tố vi lượng. Chẳng hạn, thiếu magie có thể dễ bị lâm vào tình trạng trầm uất, bơ phờ, thậm chí còn có thể dẫn đến hôn mê. Ngoài nước khoáng, thức ăn giàu nguyên tố magie là cám, gạo tấm, ngũ cốc. - Đồ uống chứa chất cafein có tác dụng làm cho cơ thể hoạt bát, nhanh nhẹn hơn. Song không nên dùng lượng cao vì có thể gây nôn nao, cáu kỉnh và đau đầu. Uống sữa giúp bạn ngủ ngon và tỉnh táo hơn khi thức dậy. Vì sao cá biển chứa nhiều thủy ngân? Thuỷ ngân là sản phẩm phụ thoát ra từ hoạt động đốt than, chất thải công nghiệp và các hoạt động khác của con người. Nó ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ sơ sinh, gây bệnh tim và một số căn bệnh khác ở người trưởng thành. Hơn 90% methyl thủy ngân trong cơ thể người dân Mỹ có nguồn gốc từ các sinh vật biển hai mảnh vỏ và cá biển, đặc biệt là cá ngừ. Những giả thuyết trước đây thường cho rằng thuỷ ngân trong nước biển thoát ra từ các núi lửa dưới đáy đại dương hoặc từ các dòng chảy của sông. Nay, các chuyên gia đã lý giải được cách thức thuỷ ngân xâm nhập vào cơ thể cá. Ban đầu, loài tảo ở mặt nước hấp thụ thuỷ ngân từ không khí. Hiện tượng này xảy ra mạnh ở vùng ngoài khơi châu Á, nơi có nhiều thủy ngân thoát ra từ các nhà máy nhiệt điện. Các dòng hải lưu đưa chúng theo chiều ngược kim đồng hồ vượt qua Thái Bình Dương đến Bắc Mỹ và trở lại. Khi tảo chết, chìm xuống và phân huỷ trên đường đi, chúng thải ra methyl thủy ngân (thủy ngân ở dạng hòa tan trong chất béo). Chất độc này theo chuỗi thức ăn vào cơ thể cá và người ăn chúng.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Có sự khác biệt nào giữa calcium từ thực phẩm và calcium chức năng trong cơ thể hay không? Calcium có trong các loại thức ăn tự nhiên, được bổ sung thêm vào thực phẩm chế biến như nước cam ép và bày bán dưới nhiều hình thức như chất bổ sung dinh dưỡng. Tiến sĩ Sheldon S. Hendler, đồng trưởng nhóm y bác sĩ về Thực phẩm bổ sung, nói rằng: “Calcium được hấp thụ bằng nhiều cách tương tự trong cơ thể, chủ yếu như là khoáng chất calcium (Ca5(PO4)3OH) trong xương và răng”. Các sản phẩm chế biến từ sữa là nguồn thực phẩm cung cấp calcium thiết yếu trong thực phẩm. Calcium citrate và calcium carbonate là 2 dạng calcium bổ sung phổ biến nhất, calcium citrate malate cũng được sử dụng bổ sung vào thực phẩm. Quá trình hấp thu canxi từ những thực phẩm bổ sung tương tự như nhau. Hiệu quả sự hấp thu calcium từ tất cả những hợp chất calcium đều như nhau, tức là khoảng 30%”. Hiệu quả hấp thu của calcium citrate lớn hơn calcium carbonate. Trong quá trình tiêu hóa, calcium được giải phóng từ hợp chất calcium và thoát ra dưới dạng hòa tan để được ruột non hấp thụ lại.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Chất gì có trong dứa làm nhừ thịt? Dứa chứa các loại enzym (men) khác nhau, trong đó có loại enzym bromelain phân hủy protein rất mạnh Theo ThS Nguyễn Văn Dương, Trung tâm công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm: Dứa là loài quả có chứa nhiều axit hữu cơ cao như axit malic và axit xitric. Ngoài ra, dứa cũng chứa các loại enzym (men) khác nhau, trong đó có loại enzym bromelain phân hủy protein rất mạnh, giúp cho cơ thể tiêu hóa chất đạm, nhiều hơn là tiêu mỡ. Vì thế, khi nấu dứa với thịt rất nhanh mềm, ăn dễ tiêu, giúp giảm cân. Cũng có thể vì enzym này mà khi ăn dứa tươi, nhất là trước bữa ăn thường bị rát lưỡi. Để hạn chế men này ảnh hưởng, trước khi ăn dứa tươi nên rửa qua nước muối loãng để loại bỏ các chất bẩn cũng như trung hòa enzym. Kẹo cao su được làm như thế nào? Về nguồn gốc chính xác , kẹo cao su là nhựa cây thêm các chất tạo mùi vị cũng có nguồn gốc từ thiên nhiên. Một số chất tạo mùi vị thường dùng bao gồm mùi trái cây, đinh hương, bạc hà lục và bạc hà cay. Ban đầu kẹo cao su chọn làm từ cây sapôchê, chất cao su lấy từ nhựa cây thiên nhiên nên gọi tên là “Chiclets” và cao su được lấy quanh thân cây, việc này giúp
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thu gom chiết xuất hầu hết cao su thiên nhiên. Các loại cao su thiên nhiên khác thường dùng gọi là “sorva” và “jelutong”. Các nhà sản xuất thương mại thêm vào chất làm ngọt thiên nhiên như đường mía hay đường từ cây củ cải đường, hoặc aspartame là 1 chất ngọt tổng hợp. Các sản phẩm glycerin và dầu béo thực vật cũng được sử dụng như các chất làm mềm kẹo. Công ty Wrigley đã cho biết nhiều loại cao su và nhựa thiên nhiên có nguồn gốc từ những khu vực có điều kiện khí hậu thời tiết thay đổi khiến cho chúng càng ngày càng khan hiếm. Trong khi vẫn dùng cao su hay nhựa thiên nhiên, các chất tổng hợp thay thế cũng được sử dụng và luôn được nghiên cứu cải thiện tính năng. Bạc hà được chưng cất thu tinh dầu tinh khiết dùng làm nguyên liệu tạo mùi vị. Tất cả những loại kẹo cao su được bán ở Mỹ có thể nuốt mà không gây hại cho sức khỏe. Quá trình tiêu hóa sẽ không phân hủy được cao su, chỉ cho cao su qua luôn. Vì sao trong công nghiệp thực phẩm, (NH4)2CO3 được dùng làm bột nở? Trả lời: NH4)2CO3 được dùng làm bột nở vì khi trộn vào bột mì, lúc nướng bánh (NH4)2CO3 phân huỷ thành các chất khí và hơi nên làm cho bánh xốp và nở. (NH4)2CO3 —-> 2 NH3 + CO2 + H2O
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học thực phẩm và dinh dưỡng (Phần 2) Cách phân biệt nhanh gạo nếp và gạo lốc Lấy mấy hạt gạo nếp và gạo lốc đã nấu chín, lần lượt đặt lên hai tấm thủy tinh khác nhau. Nhìn hình chắc bên ngoài thì chúng rất khó phân biệt được đâu là hạt gạp nếp và đâu là hạt gạo lốc. Có cách gì để phân biệt nhanh hai loại hạt đó không? Có. Và xin giới thiệu một cách hay, mời bạn thử xem. Tìm một lọ cồn Iốt vẫn thường dùng để sát trùng, tiêu độc trong ngành y. Lần lượt nhỏ 1 giọt cồn Iốt lên hạt gạo lốc và hạt gạo nếp ở trên hai tấm thủy tinh. Sẽ thấy hạt gạo lốc khi tiếp xúc với Iốt thì hiện ra màu xanh lam, và hạt gạo nếp khi tiếp xúc với Iốt thì hiện ra màu đỏ nâu. Như vậy, thật đơn giản mà thật nhanh phân biệt hạt gạo nếp và hạt gạo lốc. Hàm lượng tinh bột của gạo lốc, gạo nếp đều phong phú. Thế thì vì sao khi chúng gặp iốt lại đổi màu khác nhau?
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Giải thích. Những hạt tinh bột trong gạo lốc có mạch phân tử thẳng (khối lượng phân tử khoảng 200.000 đơn vị cacbon), tựa như những que gỗ được xếp thành đống rất thứ tự, liên tiếp nhau; còn tinh bột trong gạo nếp là tinh bột có mạch phân tử phân nhánh (khối lượng phân tử khoảng 1.000.000 đơn vị cacbon), giống như những khúc gỗ được chặt xong xếp đồng ngẫu nhiên với nhau. Ăn thực phẩm làm bằng gạo nếp thì no lâu hơn do tinh bột của gạo nếp có mạch phân tử phân nhánh, không dễ được cơ thể tiêu hóa. Cho nên không nên ăn quá nhiều thực phẩm bằng gạo nếp một lúc. Cách tìm Vitamin C Muốn biết trong rau nào có vitamin C hay không có thể kiểm tra nhanh bằng cách sau đây: C ho vào bình thuỷ tinh một ít tinh bột, rồi một ít nước, khuấy trộn bằnh que nhỏ đều tinh bột và nước, nhỏ 2 - 3 giọt rượu lốt vào hỗn hợp nước - tinh bột màu trắng sữa thì hỗn hợp đó đổi thành màu tím xanh. Lấy 2 - 3 tàu rau xanh, tước lá rau chỉ để lại cuống lá, rồi đem ép lấy dịch từ cuống lá, sau đó từ từ nhỏ vào hỗn hợp tinh bột - iốt màu tím xanh, vừa nhỏ vào, vừa lắc. Khi đó, bạn sẽ phát hiện: Dung dịch màu xanh tím lại biến màu, trở thành màu trắng sữa. Do tinh bột gặp Iốt thì biến thành màu tím xanh - đó là đặc tính của tinh bột. Nhưng, vitamin C làm cho iốt bột biến thành dung dịch không màu.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Khi nhỏ dịch rau vào hỗn hợp tinh bột có chứa Iốt thì do có tác dụng của vitamin C trong dịch rau mà Iốt biến thành chất lỏng không màu. Cho nên hỗn hợp vốn có màu xanh biến thành hỗn hợp tinh bột màu trắng sữa. Tại sao sữa bò lại có màu trắng? Thì hiển nhiên là nó có màu trắng mà? Hỏi thế thì hỏi làm gì. Tuy vậy, mọi việc đều có lý do của nó. Tất cả mọi loại sữa đều chứa protein, chất béo, đường lactose, khoáng và vitamin. Sữa của mỗi con vật thì khác nhau, nhưng sữa bò thì có 87% là nước và gần 4% là chất béo nếu tính theo trọng lượng. Vậy tại sao sữa bò lại có màu trắng? Do calcium, đường hay chất béo trong sữa có màu trắng? Các nhà khoa học có một câu trả lời hay hơn thế nhiều. Khi soi dưới kính hiển vi, sữa bò có rất nhiều protein và chất béo lơ lửng trong sữa. Hầu hết các protein trong sữa đều ở dạng Casein. Các phân tử Casein kết hợp với nhau tạo thành một hình dạng tựa như quả dâu rừng với đường kính khoảng 90-150 nm (một nanomet bằng một phần tỷ của mét). “Quả dâu” này cũng chưa trong nó calcium, phốt phát, khoáng để giúp cho xương các chú bê (và cả người) phát triển. Các nhà khoa học gọi những quả dâu này là Micelle. Đường kính của mỗi micelle nhỏ hơn bước sóng của bất cứ ánh sáng nào trong dải ánh sáng nhìn
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thấy được bằng mắt thường (400 tới 700 nm), quá bé để phản chiếu ánh sáng. Thay vì đó, ánh sáng chiếu qua cốc sữa sẽ bị tán xạ đi khắp nơi trong cốc sữa. Một vài các phân tử chất béo cũng giúp cho việc tán xạ này tốt hơn. Do vậy chúng ta nhìn thấy màu trắng. Cũng cần biết rằng không phải sữa nào cũng có màu trắng đẹp như sữa bò (ngay cả sữa người). Nhân tiện mỗi khi bạn uống sữa bò xịn (chứ không phải bò đóng hộp rồi quảng cáo bậy), hãy nhớ rằng để sản sinh ra được một cốc sữa thì con bò cần phải uống ít nhất là hai cốc nước và sữa bò xịn có rất nhiều Calci và Vitamin D tốt cho xương. Tại sao acid trong dạ dày không làm tiêu hủy dạ dày? Khi bạn ăn thức ăn, quá trình phân hủy thức ăn bắt đầu ngay từ lúc bạn nhai thức ăn và trộn lẫn nó với nước bọt. Thức ăn được nghiền và trộn lẫn với nước bọt sẽ tiếp tục đi xuống dạ dày. Ở đây, acid trong dạ dày sẽ có tác dụng làm phân hủy thức ăn để cơ thể có thể hấp thụ được các chất cần thiết trong thức ăn. Câu hỏi là tại sao acid trong dạ dày không làm phân hủy dạ dày? Câu trả lời khá ngạc nhiên : acid trong dạ dày có làm phân hủy dạ dày. Bên trong dạ dày được phủ một lớp tế bào bảo vệ được gọi là epithelial cells (tế bào biểu mô). Các tế bào bảo vệ này sẽ sản sinh ra dịch nhày – một lớp protein dày bao phủ bên ngoài. Tuy vậy, lớp dịch nhày này không phải là cản trở quá khó khăn cho các
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - acid nằm trong dạ dày. Trung bình với một người khỏe mạnh thì cứ một phút lại có khoảng 500.000 tế bào biểu mô trong dạ dày bị phá hủy bởi acid. Khoảng xấp xỉ 3 ngày thì toàn bộ lớp tế bào bên ngoài dạ dày sẽ được thay bằng các tế bào mới vì acid đã ăn hết các tế bào cũ. Đương nhiên dạ dày còn có một lớp thứ hai đằng sau lớp tế bào biểu mô để bảo vệ mình khỏi acid và chính lớp này là nơi sinh ra các tế bào biểu mô mới thay thế cho các tế bào biểu mô đã chết. Tuy vậy, nếu bạn ăn uống không khoa học thì rất có thể lớp tế bào thứ hai này cũng không bảo vệ nổi dạ dày của bạn khỏi acid và sẽ dẫn tới các bệnh về dạ dày. Nhẹ nhất là viêm loét dạ dày và nặng nhất là có thể dẫn tới ung thư dạ dày. Theo nghiên cứu những năm 1990 của các nhà khoa học, bệnh loét dạ dày còn có thể gây ra bởi bạn ăn quá nhiều thức ăn có chứa gia vị cay nóng và/hoặc bạn bị stress nặng. Vì sao trước khi luộc rau muống cần cho thêm một ít muối ăn NaCl? (H2N2)-Dưới áp suất khí quyển 1atm thì nước sôi ở 100oC. Nếu cho thêm một ít muối ăn vào nước thì nhiệt độ sôi cao hơn 100oC. Khi đó luộc rau sẽ mau mềm, xanh và chín nhanh hơn là luộc bằng nước không. Thời gian rau chín nhanh nên ít bị mất vitamin. Áp dụng: Đây là một vấn đề rất quen thuộc mà nếu không chú ý thì học sinh sẽ không biết. Học sinh dễ dàng làm thí nghiệm ngay khi nấu ăn. Từ đó góp phần tạo
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - nên kinh nghiệm nấu ăn cho học sinh, rất thiết thực trong cuộc sống. Giáo viên có thể nêu vấn đề trên sau khi kết thúc bài học
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học thực phẩm và dinh dưỡng (Phần 3) Vì sao nước rau muống đang xanh khi vắt chanh vào có màu đỏ? Trả lời: Có một số hợp chất hoá học gọi là chất chỉ thị màu, chúng làm cho dung dịch thay đổi màu khi độ axit thay đổi. Trong rau muống (và vài loại rau muống khác) có chất chỉ thị màu này. Trong chanh có chứa 7% axit citric, vắt chanh vào nước rau làm thay đổi độ axit và tạo phức với axit citric, do đó làm thay đổi màu nước rau. Khi chưa vắt chanh, nước rau muống có màu xanh lét là chứa chất kiềm canxi. Vì sao ăn sắn (củ mì) hay măng có khi bị ngộ độc? Trả lời: Ăn sắn hay măng bị ngộ độc khi chúng chứa nhiều axit xianhyđric (HCN). Ở dạng tinh khiết axit xianhyđric là chất khí mùi hanh nhân, có vị đắng và rất độc. Nhiệt độ nóng chảy là -13,3oc, tan trong nước, rượu, ete và là axit rất yếu. Trong
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thiên nhiên gặp ở dạng liên kết trong một số thực vật ( hạt mận, đào, củ sắn, măng tươi). Sắn luộc hay măng luộc hoặc xào nấu có vị đắng là chứa nhiều axit xianhyđric, có nguy cơ bị ngộ độc. Khi luộc sắn cần mở vung để axit xianhyđric bay hơi, sắn đã phơi khô, giã thành bột để làm bánh thì khi ăn không bao giờ bị ngộ độc vì khi phơi khô axit xianhyđric sẽ bay hết hơi. Trong công nghiệp axit xianhyđric được điều chế bằng cách oxi hoá hỗn hợp khí metan (CH4) và amoniac (NH3), có xúc tác platin. Axit xianhyđric là nguyên liệu điều chế tổng hợp các chất cao phân tử. Axit xianhyđric ở dạng tự do dùng làm chất xông hơi chống côn trùng gây bệnh. Muối của axit xianhyđric như kali xianua (KCN) dùng trong tổng hợp chất hữu cơ, trong nhiếp ảnh và để tách kim loại vàng ra khỏi quặng. Vì sao vắt chanh vào cốc sữa đặc có đường sẽ thấy có kết tủa? Trả lời: Trong sữa có thành phần Protein gọi là cazein, khi vắt chanh vào sữa sẽ làm tăng độ chua tức làm giảm độ pH của dung dịch sữa. Tới pH đúng với điểm đẳng điện của cazein thì chất này sẽ kết tủa. Khi làm phomat người ta cũng tách cazein rồi cho lên men tiếp. Việc làm đậu phụ cũng theo nguyên tắc tương tự như vậy.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Cách thử bột mì Bột mì để lâu, do tác dụng của oxy, nước, vi sinh vật trong không khí, có thể sinh ra hiện tượng bị chua, hư hỏng. Muốn biết bột mì có còn tươi mới hay không, có thể dùng chất thử hoá học để kiển định đơn giản, như sau: 1. Lấy một bình thuỷ tinh hình nón, dung tích 150ml. Cho vào bình 40ml nước cất, rồi cho 5 gam bột mì biết chắc là tươi, mới vào bình, khuấy trộn đều, cho tới khi không còn cục bột nào ở trong nước. Tiếp đó nhỏ vào 5 giọt dung dịch chất thử phenolphatalêin, lắc đều. Lúc này dung dịch trong bình thủy tinh hình nón là không màu. Pha loãng dung dịch natri hydroxyt (NaOH) 0,02%. dùng ống nhỏ giọt pipet (có khắc vạch trên ống) để hút dung dịch natri hydroxyt 0,02%, nhỏ giọt vào bình hình nón. Vừa nhỏ, vừa lắc đều bình hình nón cho tới khi dung dịch trong bình chuyển sang màu đỏ nhạt, trong 1 - 2 phút cũng không bị mất màu đó thì dừng lại, ghi số lượng dung dịch natri hydroxyt đã dùng chuẩn độ. 2. Sau đó lấy 5g bột mì cần thử độ tươi, mới. Cho bột đó vào bình hình nón cùng với 40ml nước cất, 5 giọt phenolphtalêin, khuấy đều, và cũng dùng dung dịch natri hydroxyt 0,02% để chuẩn độ như với bột mì tươi, mới. Ghi lại số lượng dung dịch natrihydroxyt khi dung dịch bột trở nên có màu đỏ nhạt, không mất màu trong vòng 1 - 2 phút.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Nếu lượng dùng dung dịch natri hydroxyt khi chuẩn độ bột mì cần thử mà tương tự như lần chuẩn độ bột mì tươi, mới (lần chuẩn độ trên) thì tin chắc bột mì cần thử là tươi, mới; còn nếu dung dịch NaOH nhiều hơn 2,5 lần so với lần chuẩn độ bột mì tươi, mới thì bột mì đã tồn trữ quá lâu, không thể dùng ăn được nữa. Thành phần chủ yếu của bột mì là tinh bột (C6H10O5)n. Tinh bột giữ lâu thì dần dần phân giải thành glucose; glucose trong điều kiện thích hợp, lại phân giải thành các loại axit hữu cơ. Phenolphtalêin không có màu trong dung dịch axit có màu đỏ trong dung dịch kiềm. Do hàm lượng axit hữu cơ cao trong bột mì biến chất nên không thể dùng nó để ăn.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Thí nghiệm hóa học vui (phần 1) 1.Làm tuyết nhân tạo Bạn có thể làm tuyết nhân tạo dùng một loại polymer phổ biến. Tuyết nhân tạo thì không độc, cảm giác lạnh khi sờ vào và trông giống như tuyết thật. Độ khó: dễ làm Thời gian: chỉ vài phút Nguyên vật liệu: Natri polyacrylate
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Nước Cách làm: 1. Có vài phương pháp cho việc điều chế thành phần cần thiết để sản xuất tuyết polymer nhân tạo. Bạn có thể mua tuyết nhân tạo hoặc có thể tổng hợp natri polyacrylate từ những nguồn nguyên liệu trong gia đình thường ngày. Bạn có thể tìm thấy natri polyacrylate bên trong tã lót đã qua sử dụng hoặc là vật dụng bằng pha lê trong vườn dùng giữ ẩm đất. 2. Những gì cần thiết để làm tuyết nhân tạo này là bạn phải thêm nước vào natri polyarylate. Thêm 1 ít nước vào để tạo hỗn hợp gel. Thêm nhiều nước vào cho đến khi bạn có 1 lượng lớn chất ướt. Gel sẽ ko tan ra. Đó là tuyết tan. 3. "Tuyết" natri polyacrylate cho ta cảm giác sờ vào thấy lạnh bởi vì nó phần lớn là nước. Nếu bạn muốn tuyết nhân tạo cảm giác lạnh giống thật hơn, bạn có thể đông lạnh tuyết. Hướng dẫn: 1. Tuyết nhân tạo thì không độc, nhất là nguồn nguyên liệu từ tã lót. Tuy nhiên, bạn cũng đừng nên thử ăn tuyết nhân tạo. Không độc thì không có nghĩa là tốt cho sức khỏe đâu nhé. 2. Khi chơi đùa, tuyết nhân tạo cũng an toàn để ném. 3. Nếu bạn muốn tuyết màu vàng (hay màu khác), bạn có thể pha màu thực phẩm vào. 4. Nếu muốn tuyết khô hơn, có thể giảm lượng nước polymer hấp thụ bằng cách thêm một ít muối vào.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 2.Làm phấn màu Thí nghiệm này cho một loại phấn màu sắc rất đẹp, có thể dùng nước rửa sạch. Mức độ khó: trung bình Thời gian: 15 phút cộng với thời gian sấy khô sản phẩm Thành phần nguyên liệu: 1 tách thạch cao 1/2 tách nước lạnh bột màu keo khuôn Cách làm: 1. Trộn tất cả nguyên liệu trên lại với nhau, hãy nhớ rằng hàm lượng bột màu sử dụng có liên quan đến việc tạo ra màu sắc đậm hay nhạt cho phấn.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 2. Cho hỗn hợp vào khuôn định hình. 3. Để hỗn hợp khô lại. Hướng dẫn: 1. Lót khuôn bằng giấy phủ sáp giúp dễ lấy phấn ra khỏi khuôn hơn. 2. Phấn chỉ được sử dụng tốt nhất sau khi khô ráo và tách khỏi khuôn. 3. Có thể dùng phẩm nhuộm màu acrylic thay cho bột màu keo nhưng có thể độc đối với sức khỏe. 3.Châm nến không cần lửa - Hoá chất: KMnO4, H2SO4 đặc - Dụng cụ: đèn cồn, đũa thuỷ tinh - Cách làm: Lấy đũa thuỷ tinh nhúng vào axit H2SO4 đặc và chất rắn KMnO, rồi châm vào bấc đèn cồn, nó sẽ tự bùng cháy. - Giải thích: H2SO4 + 2KMnO4 -> K2SO4 +2 HMnO4 dưới tác dụng của H2SO4 đậc, HMnO4 mất nước tạo Mn2O7. Mn2O7 có tính oxi hoá cực mạnh, rượu etylic ( cồn) bốc cháy khi tiếp xúc với Mn2O7.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 4.Phát hiện dấu vân tay Để điều tra các vụ án mạng hay trộm cắp, công an thường rắc bột để phát hiện dấu vân tay của thủ phạm. Ta cũng có thể biểu diễn thí nghiệm vui này. - Hoá chất: cồn iot - Cách làm: Bạn đưa một tờ giấy trắng và sạch cho khán giả và yêu cầu họ bí mật in dấu ngón tay và và ngón tay trỏ ở hai bàn tay của một người nào đó lên tờ giấy. Bạn thu lại tờ giấy và mang đậy úp tờ giấy lên miệng lọ đựng cồn iot. Sau một thời gian,lấy ra bạn sẽ thấy rõ các dấu vân tay xuất hiện trên giấy. Bạn chỉ cần thu giấy chứng minh thư của khán giả để đối chiếu dấu tay và tìm ngay được “thủ phạm” - Giải thích: khi ta in tay lên giấy, tay ta sẽ để lại trên giấy vết mỡ của da. cồn iot sẽ hoà tan vết mỡ này làm xuất hiện dấu tay.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Thí nghiệm hóa học vui (phần 2) 5.Làm "nước" đóng băng trong chớp nhoáng Chúng ta đều biết, muốn có nước đá phải có máy lạnh hay tủ lạnh và tủ lạnh tốt đến mấy cũng không thể làm nước đóng băng ngay tức khắc được. Thế mà bạn có thể “phù phép” cho nước đóng băng ngay tức khắc, không cần đến tủ lạnh. Bạn đặt trước mặt mọi người một chậu “nước” rồi dùng hai bàn tay “bắt quyết” trên mặt chậu. miệng lẩm nhẩm đọc “thần chú”. Chậu “nước” lập tức đóng băng rắn chắc đến nỗi có thể lật úp chậu, trước con mắt ngạc nhiên của mọi người - Hoá chất: Na2SO4 - Dụng cụ: chậu nước - Cách làm: trước khi biểu diễn, bạn đun nóng nước lên khoảng 600C rồi hoà tan vào đó muối Na2SO4 đến bão hoà. Đậy chậu bằng miếng thuỷ tinh rồi để nguội đến nhiệt độ thường, bạn sẽ có được dung dịch Na2SO4 quá bão hoà. Dung dịch này không kết tinh trở lại vì không có trung tâm kết tinh.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Bằng cách “bắt quyết” trên mặt chậu, bạn bí mật rắc vào đó vài tinh thể Na2SO4 để làm trung tâm kết tinh. Dung dịch sẽ kết tinh tức thời trông như nước trong chậu đóng băng vậy, vì các phân tử muối đã lấy nước từ dung dịch để tạo thành các phân tử muối ngậm nước Na2SO4.10H2O. 6. Đốt nước đá cháy Bạn lấy một nắm nước đá bỏ vào một chén sứ miệng rộng, rồi bật diêm đốt. Thật kì lạ! Nước đá bốc cháy - Hoá chất: CaC2 - Cách làm: Trong chén sứ, bạn đã đặt sẵn vài mẫu canxi cacbua (CaC2). Bỏ nước đá vào và bật diêm đốt. - Giải thích: Do có phản ứng: CaC2 + 2H2O -> C2H2 + Ca(OH)2 Khí C2H2 thoát lên mặt nước đá, khi đốt nó sẽ cháy trông giống hệt nước đá cháy 2C2H2 + 5O2 -> 4CO2 + 2H2O
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 7. Bắn cháy "tàu chiến địch" - Hoá chất: Natri ( hoặc kali), phenolphtalein - Dụng cụ: chậu nước - Cách làm: Dùng loại giấy thấm nước để gấp một cái tàu chiến. Bỏ vào trong tàu một mẫu Na ( hoặc K) to bằng hạt đậu rồi thả vào chậu nứơc đã được nhỏ thêm vài giọt phenolphtalein không màu. Sau vài phút tàu sẽ tự bốc cháy và nước trong chậu có loang màu hồng từ chỗ con tàu cháy, giống như cảnh tàu chiến địch bị bắn cháy, máu giặc nhuốm đỏ dòng sông. - Giải thích: Nước thấm qua giấy, tác dụng với natri ( hoặc kali) theo phản ứng: 2Na + 2H2O -> 2 NaOH + H2 Phản ứng toả nhiều nhiệt làm cho khí hiđro thoát ra tự bốc cháy, đồng thời NaOH ( hoặc KOH) sinh ra làm cho phenolphtalein không màu chuyển sang màu hồng.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 8. Đoá hoa báo mưa, nắng Làm một "đóa hoa báo mưa, nắng" như hướng dẫn dưới đây, bạn có thể dùng để trắc nghiệm sự thay đổi của thời tiết. Dùng loại giấy nhún màu đỏ để làm một đoá hoa hồng, rồi phết nước muối đặc lên những cánh hoa (hoà muối ăn với nước, khuấy đều, cho thêm muối ăn cho tới khi muối ăn không tan được nữa là được nước muối đặc, dung dịch muối bão hoà), rồi cắm đoá hoa đó vào chậu hoa. Nếu sắc màu của hoa bị nhạt đi thì thời tiết nhất định sẽ nắng, còn màu sắc hao trở nên thẫm hơn thì thời tiết sẽ râm hoặc mưa. Đó là vì đoá hoa giấy thấm nước muối đặc thì dễ dàng hấp thu nước. Ngày râm khí áp thấp, độ ẩm không khí lớn, hoa giấy tiếp xúc với không khí có độ ẩm lớn thì có thể hấp thu nước trong không khí, nên hao giấy trở nên thẫm màu hơn lên một chút. Ngược lại, vào ngày nắng khí áp cao, độ ẩm không khí nhỏ, hoa giấy chẳng hấp thu được nước nên đương nhiên vẫn giữ màu vốn có, hoặc thấy nhạt đi một chút.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 9.Thí nghiệm đốt cháy đường Đường ăn có thể đốt cháy được không? Chúng ta hãy cùng nhau làm một thí nghiệm để thử xem sao! Trên một nắp hộp bằng thiếc rải ở chính giữa một ít hạt đường (đường kính, đường cát, ). Bạn đưa que diêm đang cháy vào đốt cháy những hạt đường đó thì dù bạn có xoay xở đốt bao nhiêu lần cũng chẳng đốt cháy được nó. Phải chăng là đường không thể cháy? Bây giờ bạn hãy rắc một số tàn thuốc lá lên những hạt đường đó rồi thử đốt lại xem sao. Lúc này thì đường sẽ cháy, phát ra ngọn lửa màu xanh lam cho tời khi cháy hết. Sau khi cháy xong, tàn thuốc lá đã rắc vào đường vẫn là tàn thuốc lá và không tăng, không giảm về số lượng, nhưng nó lại thúc đẩy cho đường cháy. Người ta gọi nó là chất xúc tác.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Thí nghiệm hóa học vui (phần 3) 10.Nước trong biến thành nước đục Chọn 2 chiếc cốc thuỷ tinh, một chiếc đựng nước (nước máy, hoặc nước sông), một chiếc đựng nước đun sôi để nguội. Sau đó cho thêm vào mỗi cốc 5 giọt nước xà phòng đã lọc qua bông y tế khuấy trộn đều. Một lát sau bạn sẽ thấy nước trong cốc đựng nước lạnh rất đục, có nhiều kết tủa trắng, còn ở cốc đựng nước đun sôi để nguội thì rất ít kết tủa, nước cùng không đục nhiều. Nước lạnh có chứa nhiều chất khoáng và các tạp chất khác, như canxi, magiê Chúng cũng như muối ăn (NaCl) hoà tan trong nước vậy. Sau khi cho xà phòng vào trong nước thì số những chất muối khoáng đó sẽ "vướng víu" lại cùng với nhau, biến thành kết tủa trắng, không tan trong nước. Những chất khoáng và tạp chất càng nhiều, kết tủa càng nhiều. Nếu đem đun sôi nước, trong quá trình đun sôi, một bộ phận chất khoáng và tạp chất đã "chạy" ra khỏi nước, biến thành cặn nước bám vào thành bình nấu nước. Do thế, tạp chất trong nước đun sôi để nguội ít hơn so với nước chưa đun sôi, và sau khi cho thêm vào xà phòng, chất kết tủa cũng sẽ ít hơn. Nhũ tương dầu-nước
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Cho nước sạch vào tới nửa bình của một bình thuỷ tinh trong suốt, thêm vào một ít dầu ăn. Khi đó dầu nổi trên mặt nước, mặt phân cách giữa dầu và nước rất rõ ràng. Dùng tay lắc bình thuỷ tinh, để cưỡng bức dầu và nước tạo thành một pha; khi để yên một lúc thì dầu và nước lại phân thành hai lớp trên dưới rõ ràng. Khi đó lại cho thêm vào trong bình một ít chất tẩy rửa (hoặc bột giặt quần áo), sau đó lắc bình thật kỹ rồi quan sát sẽ thấy dầu và nước không còn phân tầng thành hai lớp nữa mà hoà làm một với nhau. Giải thích: Bởi chất tẩy rửa có một thuộc tính đặc biệt là có thể bao vây từng giọt dầu, đem phân tán đều trong nước; tác dụng như thế được gọi là "tác dụng nhũ hoá". Hỗn hợp nước và dầu được hình thành nhờ tác dụng nhũ hoá được gọi là "nhũ tương". Sữa, dầu gan cá thu màu trắng sữa mà mọi người vẫn uống đều ở dạng nhũ tương. Bột giặt có thể khử đi vết dầu trên quần áo chất tẩy rửa có thể tẩy sạch ố dầu là do chúng có thể tách phân tử dầu trên quần áo để đưa vào trong nước. 11.Làm khối bông tuyết bằng muối Borax Làm thế nào để tạo thành khối bông tuyết bằng muối borax? Bông tuyết thì thật dễ tan chảy. Tạo một khối bông tuyết muối borax, nhuộm thêm màu xanh dương nếu bạn thích và nó sẽ lấp lánh suốt năm.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Chuẩn bị : Sợi dây. Một cái bình có miệng rộng. Nhiều cái ống sạch màu trắng (Bạn có thể sử dụng những bằng ống nhựa dẻo như nhỏ những ống mà người ta vẫn dùng để truyền nước ở trạm y tế) Muối borax Bút chì Nước sôi Màu thực phẩm xanh dương Cái kéo Độ khó : trung bình Thời gian thực hiện : suốt đêm. Chỉ dẫn : 1. Cắt một cái ống sạch thành ba phần bằng nhau. 2. Xoắn đoạn giữa của chúng lại với nhau tạo thành hình một khối bông tuyết có 6 đầu. Đừng lo lắng nếu cái cuối không bằng nhau; chỉ cần gọt đẽo một chút sẽ tạo thành một khối hoàn hảo như mong muốn; còn khối bông tuyết sẽ vừa vặn bên trong bình chứa.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 3. Cột đoạn dây vào cuối đầu một nhánh bông tuyết. Cột đầu kia của đoạn dây vào một cây viết chì nếu bạn muốn chiều dài nhánh bông tuyết bằng với cây viết chì cột bông tuyết trong bình chứa. 4. Đổ đầy nước nóng vào bình chứa miệng rộng. 5. Cùng lúc đó thêm thìa muối borax vào bình chứa nước nóng, sau khi thêm muối vào thì khuấy đều để hòa tan muối vào nước. Cứ 1 tách nước nóng thì cho 3 thìa muối, nếu thấy một lượng kết tủa không tan xuất hiện trên đáy bình là được . 6. Nếu muốn, bạn có thể nhuộm màu bông tuyết bằng cách cho thêm một ít màu thực phẩm vào. 7. Treo ống bông tuyết sạch vào trong bình chứa để cây viết chì có thể tựa trên miệng bình và khối bông tuyết đó sẽ hoàn toàn được bao phủ trong nước và treo lơ lửng trong bình (mà không bám vào đáy bình). 8. Đặt cái bình đó trong một khu vực yên tĩnh suốt đêm . 9. Bạn sẽ thấy một khối tinh thể rất đẹp!!! Bạn có thể treo khối bông tuyết đó như một vật để trang hoàng hoặc đặt trên cửa sổ để nó bắt ánh nắng mặt trời. Chủ điểm : 1. Muối borax thường có bán ở các cửa hàng tạp hóa ở gian hàng xà bông bột giặt, chẳng hạn loại 20 Mule Team Borax Laundry Booster. Không dùng xà phòng có chứa tinh thể muối borax. 2. Người lớn nên cẩn thận khi thực hiện thí nghiệm này bởi vì thí nghiệm có dùng nước sôi và muối borax thì không dùng để ăn.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 3. Nếu không mua được muối borax, có thể sử dụng muối hoặc đường (thì cần kiên nhẫn vì có thể làm tăng thời gian tạo tinh thể). Thêm đường hoặc muối vào nước đun sôi cho tới khi nó bão hòa nếu bạn không muốn có một chút tinh thể tạo thành ở đáy bình. 12. Thí nghiệm vui với tinh thể a. Cơ sở lý thuyết Khi dung dịch bão hòa ở một nhiệt độ cao được để nguội dần thì độ tan sẽ giảm dẫn đến hiện tượng kết tinh và ta thu được tinh thể. Hình dáng, màu sắc, kích cỡ của tinh thể thu được phụ thuộc vào bản chất của chất đem hòa tan thành dung dịch, nhiệt độ trong quá trình làm nguội, thời gian và điều kiện nuôi mầm tinh thể Ví dụ: Tinh thể của K4[Fe(CN)6] Tinh thể của NiSO4 Tinh thể của K2Cr2O7 Tinh thể của phèn nhôm Tuy nhiên trong số các chất này thì ta nên chọn chất dễ tạo tinh thể, tinh thể hình thành nhanh, tinh thể bền để bảo quản được, hóa chất không khó kiếm và không độc hại. Sau khi cân nhắc và tham khảo thì mình xin giới thiệu đến các bạn quá trình làm tinh thể CuSO4. Sau khi thuần thục với thí nghiệm này các bạn có thể áp dụng và tự nghiên cứu thêm với nhiều loại chất khác
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - b.Chuẩn bị và thao tác tiến hành Nguyên liệu _ Đồng Sulfat có bán tại các cửa hàng hóa chất dưới dạng CuSO4.5H2O (do CuSO4 khan hút ẩm mạnh khó bảo quản nên không có bán dạng khan trên thị trường) với giá khoảng 130k VND/kg (loại hóa chất tinh khiết 99%). Các bạn chỉ cần một lọ 0.5 kg là đã có thể làm thoải mái rồi. _ Cốc chia độ. Nếu không có thì các bạn có thể thay thế bằng cốc thủy tinh trong nhưng sẽ vất vả hơn trong việc xác định thể tích nước cần dùng _ Đèn cồn, kiềng đun, lưới tản nhiệt và que/đũa khuấy Nhin chung cả hóa chất và đồ thí nghiệm tốn khoảng 120k, giá thành tương đối bình dân Tiến hành _ Đầu tiên là pha một dung dịch bão hòa của CuSO4 ở nhiệt độ cao. Như lần trước trên TV mình có nói là dùng nước sôi rồi hòa tan CuSO4 vào nhưng thực sự đấy không phải là một biện pháp tốt vì nước sôi ta đun xong là khoảng 90 độ C chỉ cần để ra ngoài khoảng 1-2 phút thì hạ rất nhanh xuống còn khoảng 70 độ C (mình nói thế trên TV vì thời gian có hạn, đơn giản được phần nào thì đơn giản đi theo yêu cầu). Cách tốt nhất là chúng ta sử dụng kiềng đun và đèn cồn. Lấy khoảng 300 ml nước (ít quá thì khó quan sát tinh thể) cho vào cốc chia độ rồi đun bằng đèn cồn đồng thời cho dần CuSO4 vào kết hợp quấy đều. Khi nước có dấu hiệu sắp sôi mà thấy lượng bột CuSO4 cho vào vẫn còn cặn ở đấy cốc thì dừng lại không cho thêm nữa, dùng đũa quấy tới khi tan hết sạch thu được dung dịch xanh nước biện đậm và không có cặn thì tắt đèn cồn.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - _ Như vậy ta đã chuẩn bị xong một cốc dung dịch bão hòa CuSO4 ở khoảng 90 độ C. Trên lí thuyết ta có thể tạo một điểm bám cho tinh thể bằng chỉ buộc vào một đầu treo ngang cốc rồi thả ngập trong dung dịch (Hình mang tính minh họa về cách làm, ảnh trên là quá trình nuôi kết tinh từ phèn nhôm) Tuy nhiên CuSO4 là một chất rất dễ kết tinh, bạn không cần phải làm như trên thì sau khoảng 1 ngày sẽ tự nó xuất hiện một lớp tinh thể bám ở đáy cốc. _ Lưu ý không nên sốt ruột khi làm nguội dung dịch. Bạn cần nhớ là việc làm nguội dung dịch diễn ra càng chậm thì các bạn sẽ càng thu được tinh thể có kích thước lớn. Nếu bạn cho vào tủ lạnh hay dùng nước mát làm lạnh đột ngột thì trong cốc của chúng ta sẽ kết tinh ngay ra CuSO4 nhưng ở dạng bột vụn _ Quá trình tạo dung dịch bão hòa ở nhiệt độ cao rồi đợi nguội từ từ để kết tinh có thể lặp đi lặp lại nhiều lần tới khi thu được mẫu tinh thể ưng ý _ Các tinh thể CuSO4 chỉ tốn khoảng 1 ngày để kết tinh phần lớn ở đáy cốc tuy nhiên các bạn sẽ để ý thấy những viên này bề mặt còn bị lỗi rất nhiều (không mịn, bóng). Muốn bề mặt viên tinh thể đẹp hơn thì các bạn hãy để im cốc dung dịch và đợi thêm trong khoảng 1 tuần để các vết rỗ trên bề mặt tinh thể được nó kết tinh vào và tự sửa chữa. _ Các bạn có thể để ý thấy là trên các viên tinh thể to ở dưới đáy bị phủ một lớp tinh thể li ti phía trên. Lớp tinh thể li ti này đã cản trở việc lớn lên của các tinh thể to mà no che đi phía dưới. Nguyên nhân là do khi để nguội dung dịch thì bề mặt của dung dịch tiếp xúc với không khí luôn nguội nhanh nhất nên sẽ xuất hiện các lớp tinh thể nhỏ thành từng mảng nổi trên bề mặt. Đây chính là loại tinh thể ta không mong muốn (do ở bề mặt bị làm lạnh nhanh nên tinh thể là loại nhỏ, xấu). Các mảng tinh thể này kết dính dần với nhau thành một mảng lớn trên bề mặt rồi chìm dần xuống che lên các tinh thể to ở dưới (loại tinh thể mà chúng ta muốn, được hình thành bên trong lòng dung dịch). Để tránh được hiện tượng này cần sự
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - cần mẫn hớt lớp bám này đi, công việc khá khó khăn, trong một vài lần đầu làm bạn có thể bỏ qua thao tác này. Bạn chỉ nên làm nếu đòi hỏi một tinh thể hoàn hảo.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Thí nghiệm hóa học vui (phần 4) 13.Đốt cháy bàn tay - Hoá chất: axeton - Cách làm: xắn tay áo rồi nhúng cả bàn tay và cổ tay vào chậu nước. Sau đó nhỏ vài giọt axeton vào lòng bàn tay và châm nhanh ngọn lửa đèn cồn. Bàn tay sẽ bắt lửa và bốc cháy. Bạn đừng sợ, axeton sẽ cháy rất nhanh và chỉ một loáng là cháy hết, ngọn lửa sẽ tắt. bạn chỉ thấy hơi nóng chứ không hề bị bỏng. - Giải thích: axeton là những chất bay hơi rất nhanh và bắt lửa rất mạnh. Với vài giọt các chất trên, khi cháy nhiệt lượng toả ra chỉ đủ để làm bay hơi một phần nước trên da tay. Vì thế, ta chỉ cảm thấy hơi nóng chứ không bị bỏng. Tương tự, ta có thể làm thí nghiệm “đốt khăn không cháy” như sau: nhúng ướt một khăn mùi soa, sau đó nhỏ lên khăn vài giọt axeton rồi đốt. khi khăn cháy cầm một góc khăn vung mạnh. Một lúc sau lửa tắt, chiếc khăn vẫn nguyên vẹn. 14. Làm tảo Hóa chất: - 1 lít dung dịch Natri silicat bão hòa (Na2SiO3) - 1 lượng nhỏ các oxit tạo màu: Cr2O3 (màu lục); NiO, CoO; Fe2O3; (nói chung là các oxit có màu nhưng không phản ứng với nước. Cách tiến hành: - Cho dung dịch natri silicat vào một chậu thủy tinh 2lít. - Thêm từng oxit vào từng góc nhỏ của chậu thủy tinh (chú ý không trộn lẫn). - Để một thời gian và quan sát Hiện tượng:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - - Xuất hiện các tảo với màu sắc khác nhau (màu của các oxit) rất đẹp. 15. Chạy sắc ký với kẹo và giấy lọc cà phê Bạn có thể làm sắc ký giấy sử dụng giấy lọc cà phê để tách các sắc tố trên các viên kẹo màu như kẹo Skittles™ hay M&M ™. Đây là 1 thí nghiệm an toàn có thể làm ở nhà, rất tuyệt với mọi lứa tuổi. Thời gian: khoảng 1 giờ Nguyên vật liệu: Kẹo Skittles hoặc M&M Giấy lọc cà phê Ly thủy tinh cao Nước Muối ăn Viết chì Tăm xỉa răng Đĩa hoặc một vật hình tấm lá Bình hoặc chai rỗng 2 lít Tách hay muỗng để đong Tiến hành: 1. Giấy lọc cà phê thường có hình tròn, nhưng dễ dàng so sánh kết quả trên giấy hình vuông hơn. Vì thế, công việc đầu tiên là cắt giấy lọc cà phê thành hình vuông. Đo kích
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thước và cắt giấy lọc thành những miếng hình vuông có chiều dài và chiều rộng là 3x3” (8x8 cm). 2. Sử dụng 1 cây viết chì (viết mực có thể bị hết mực giữa chừng, nên tốt nhất là dùng viết chì), vẽ 1 đường thẳng cách 1 mép của 1 phía tờ giấy là 1/2” (1 cm). 3. Chấm 6 chấm bằng viết chì (hoặc tùy ý số lượng màu sắc của kẹo mà bạn muốn) dọc theo đường kẻ trên, mỗi chấm cách nhau khoảng 1/4” (0,5 cm). Phía bên dưới mỗi chấm, ghi nhãn cho mỗi loại màu sắc sẽ tiến hành kiểm tra trên mỗi chấm đó. Sẽ không có đủ khoảng trống để viết đầy đủ tên của màu sắc. Hãy thử viết chữ B cho màu xanh, chữ G cho màu xanh lá cây, hoặc một ký hiệu tương tự dễ nhớ nào đó. 4. Nhỏ 6 giọt nước (hoặc tùy ý theo số lượng màu sắc muốn kiểm tra) như nhau trên 1 mặt phẳng của chiếc đĩa hoặc một tấm phẳng. Đặt 1 viên kẹo cho mỗi loại màu sắc vào giọt nước. Đợi khoảng 1 phút để màu của kẹo hòa vào nước, sau đó nhặt viên kẹo ra khỏi nước. 5. Nhúng cây tăm vào giọt nước có màu của kẹo và đặt nhẹ đầu cây tăm lên vết chấm của viết chì. Dùng 1 cây tăm sạch cho mỗi loại màu sắc. Cố gắng giữ cho vết chấm càng nhỏ càng tốt. Để giấy lọc khô ráo, sau đó chấm thêm giọt cùng màu lên mỗi chấm, làm như vậy tổng cộng 3 lần, do đó bạn sẽ có nhiều giọt nước màu trên mỗi chấm. 6. Khi giấy lọc khô, gấp đôi tờ giấy lại, dòng kẻ có các chấm màu để ở cuối tờ giấy. Sau cùng, đặt giấy lọc đứng trong dung dịch muối (mức dung dịch thấp hơn chấm màu) và hoạt động của mao dẫn sẽ khiến cho nước thấm vào tờ giấy lọc, chạy xuyên qua các chấm màu và chạy lên phía mép trên của tờ giấy. Các loại màu sắc sẽ tách rời nhau khi dung dịch muối thấm lên. 7. Chuẩn bị dung dịch muối ăn bằng cách trộn 1/8 muỗng muối với 3 tách nước lọc (hoặc 1 cm3 muối với 1 lít nước lọc) pha vào bình sạch hoặc bình 2 lít. Khuấy trộn hoặc lắc đều dung dịch cho đến khi hòa tan. Thu được dung dịch muối ăn nồng độ 1%. 8. Cho dung dịch muối ăn vào trong 1 cái ly cao sạch để mức dung dịch cao 1/4” (0,5 cm), để mực nước ở bên dưới các chấm màu. Có thể kiểm tra điều này bằng cách giữ tờ giấy lọc thẳng đứng phía bên ngoài ly nước. Nếu thấy mực dung dịch cao hơn thì đổ một ít nước ra. Khi mực nước đã vừa, dựng đứng tờ giấy lọc vào trong ly nước, để các chấm màu phía bên dưới và mép giấy phải bị dung dịch thấm ướt. 9. Mao dẫn sẽ làm dung dịch thấm lên trên tờ giấy. Khi dung dịch đi qua các chấm màu, các loại sắc tố sẽ tách ra khỏi chấm. Có thể thấy rằng nhiều loại kẹo không chỉ chứa 1 loại màu sắc. Các sắc tố tách rời nhau bởi vì một số sắc tố có khuynh hướng liên kết với tờ giấy, trong khi các sắc tố khác lại có ái lực với dung dịch muối cao hơn. Trong sắc ký giấy, giấy được gọi là “pha tĩnh” và dung dịch lỏng (nước muối) gọi là “pha động”. 10. Khi dung dịch muối cách 1/4” (0,5 cm) mép trên của tờ giấy lọc, thì lấy tờ giấy ra
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - khỏi ly nước và để ráo trên một mặt phẳng sạch sẽ. 11. Khi tờ giấy lọc khô, so sánh kết quả sắc ký của các màu kẹo khác nhau. Kẹo nào có chứa cùng loại sắc tố? Đây là những viên kẹo có dãy màu sắc tương ứng. Kẹo nào có chứa nhiều loại sắc tố? Đây là những viên kẹo có một dãy các màu sắc. Bạn có thể lựa chọn màu sắc phù hợp với tên màu đó ghi trong thành phần trên bìa giấy gói kẹo hay không? Hướng dẫn: 1. Có thể thử với các loại kẹo nhãn hiệu khác nhau, màu thực phẩm, và hỗn hợp bột để pha nước giải khát. Cũng có thể so sánh cùng 1 loại màu sắc với các loại kẹo khác nhau. Bạn có nghĩ các sắc tố của màu xanh lá cây trong loại kẹo M&Ms và kẹo Skittles giống với nhau hay không? Bạn có thể sử dụng sắc ký giấy này để trả lời các câu hỏi trên như thế nào?
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học và đời sống (phần 1) 1.Vì sao nên bôi nước vôi vào vết côn trùng đốt ? Theo kinh nghiệm dân gian truyền lại thì khi bị côn trùng đốt, nếu bôi nước vôi vào vết đốt thì vết thương sẽ mất đi và không còn cảm giác ngứa rát nữa. Hiện tượng này, ngày nay hoá học đã giải thích được rõ ràng: trong nộc độc của một số côn trùng như: ong, kiến, muỗi có chứa một lượng a xit fomic gây bỏng da và đồng thời gây rát , ngứa. Ngoài ra, trong nọc độc ong còn có cả HCl, H3PO4, cholin nên khi bị ong đốt, da sẽ phồng rộp lên và rất rát. Người ta vội lấy nước vôi trong hay dung dịch xút để bôi vào vết côn trùng đốt. Khi đó xảy ra phản ứng trung hoà làm cho vết phồng xẹp xuống và không còn cảm giác rát ngứa. 2. Axit clohidric có vai trò như thế nào đối với cơ thể ? Axit clohidric có vai trò rất quan trọng đối với quá trình trao đổi chất của cơ thể. Trong dung dịch dạ dày của người có axit clohidric với nồng độ khoảng từ 0,0001 đến 0,001 mol/l (có độ pH tương ứng là 4 và 3). Ngoài việc hòa tan các muối khó tan, axit clohidric còn là chất xúc tác cho các phản ứng thủy phân các chất gluxit (chất đường, bột) và chất protein (chất đạm) thành các chất đơn giản hơn để cơ thể có thể hấp thụ được. Lượng axit clohidric trong dịch vị dạ dày người nhỏ hơn hoặc lớn hơn mức bình thường đều gây bệnh cho người. Khi trong dịch vị dạ dày có nồng độ axit clohidric nhỏ hơn 0,0001 mol/l (pH > 4,5), người ta mắc bệnh khó tiêu, ngược lại nồng độ
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - lớn hơn 0,001 mol/l (pH NaCl + CO2 + H2O 3. Đối với cơ thể, muối iot có vai trò như thế nào ? Để cơ thể khỏe mạnh, con người cần phải được cung cấp đầy đủ các nguyên tố hóa học cần thiết. Có những nguyên tố cần được cung cấp với khối lượng lớn và có những nguyên tố cần được cung cấp với khối lượng nhỏ ( được gọi là nguyên tố vi lượng). Iot là một nguyên tố vi lượng hết sức cần thiết đối với con người. Theo các nhà khoa học mỗi ngày cơ thể con người cần được cung cấp từ 1.10-4 đến 2.10-4 gam nguyên tố iot. Cơ thể tiếp nhận được phần iot cần thiết dưới dạng hợp chất của iot có sẵn trong muối ăn và một số loại thực phẩm. Nhưng việc thiếu hụt iot vẫn thường xảy ra. Hiện nay, tính trên toàn thế giới một phần ba dân số bị thiếu iot trong cơ thể. Ở Việt Nam, theo điều tra mới nhất, 94% số dân thiếu hụt iot ở những mức độ khác nhau. Thiếu hụt iot trong cơ thể dẫn đến hậu quả rất tai hại. Thiếu iot làm não bị hư hại nên người thiếu iot trở nên đần độn, chậm chạp, có thể điếc, câm, liệt chi, lùn. Thiếu iot còn gây ra bệnh bướu cổ và hàng loạt rối loạn khác, đặc biệt nguy hiểm đối với bà mẹ và trẻ em. Để khắc phục tình trạng thiếu iot, người ta phải cho thêm hợp chất của iot vào thực phẩm như: muối ăn, sữa, kẹo Việc dùng muối ăn làm phương tiện truyền tải iot vào cơ thể người được nhiều nước áp dụng. Muối iot là muối ăn có trộn thêm một lượng nhỏ hợp chất của iot ( thường là KI hoặc KIO3 ). Người ta cũng cho thêm hợp chất iot vào bột canh, nước mắm
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Việc dùng muối iot thật dễ dàng, đơn giản và giúp bảo vệ sức khỏe cho mọi người. Về mùi vị, màu sắc, muối iot không khác gì muối ăn thường. Tuy nhiên, hợp chất iot có thể bị phân hủy ở nhiệt độ cao nên phải thêm muối iot sau khi thực phẩm đã được nấu chín. 4. Làm thế nào để tạo khói màu trên sân khấu? Trong các buổi biểu diễn ca nhạc hay trong các đám cưới, người ta thường tạo khói trắng bằng cách thả các viên đá băng khô (CO2 rắn) vào các ly đựng nước nóng. CO2 rắn thăng hoa nhanh, làm giảm nhiệt độ của vùng không khí xung quanh ly nước khiến cho hơi nước ngưng tụ tạo thành đám sương mù màu trắng. Để tạo hiệu ứng khói màu, người ta chiếu ánh sáng màu lên màn sương này. 5. Vì sao UPSA C lại sủi bọt khi được cho vào nước ? Thành phần chính của viên UPSA C là vitamin C (axit ascorbic) và natri hidrocacbonat (NaHCO3). Khi ở trạng thái rắn, hai chất này không tác dụng với nhau. Nhưng khi viên UPSA C được cho vào nước, axit ascorbic và NaHCO3 tan vào dung dịch và phản ứng với nhau, tạo ra khí CO2 dưới dạng bọt khí thoát ra từ trong lòng dung dịch, các bọt khí này làm hoạt chất của thuốc tan vào trong nước nhanh hơn dạng viên nén thông thường.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 6. Tại sao chúng ta lại ngửi thấy mùi đặc biệt ở ruộng khô nẻ khi mưa xuống, nhất là các cơn mưa đầu mùa? Mùi đặc biệt được sinh ra do các vi khuẩn sống trong đất có tên gọi là Streptomycetes. Streptomycetes có rất nhiều trong đất khô và ấm. Số lượng vi khuẩn có thể lên đến hàng triệu trong mỗi nhúm đất. Vi khuẩn này thải ra các hợp chất như geosmin và 2 methyl isoborneol, là những chất rất dễ bay hơi khi gặp mưa xuống. Đó là lý do tại sao chúng ta thường ngửi thấy mùi mốc sau trận mưa đầu tiên của mùa mưa trên thửa ruộng khô. Mùi này cũng có thể ngửi thấy ở những thửa ruộng vừa cày xong do đất cày được phơi ra và bốc ra hơi các hoá chất kể trên. 7. Chất khử trùng clo gây hại sức khoẻ Các nhà khoa học thuộc Đại học Boston (Mỹ) vừa yêu cầu Chính phủ xem xet để loại bỏ clo (đang được dùng rộng rãi trong xử lý nước sinh hoạt và trong công nghiệp thực phẩm, giải khát) khỏi danh mục chất khử trùng. Họ cho biết, phụ nữ uống nước xử lý bằng clo dễ bị sẩy thai và nếu sinh con thì tỷ lệ dị tật ở trẻ sơ sinh là rất lớn. Một điều tương đối đặc biệt là với những phụ nữ sống tại khu vực nông nghiệp có sử dụng clo trong xử lý nước sinh hoạt, nguy cơ trên cao gấp đôi so với phụ nữ sống ở thành thị. Theo các nhà nghiên cứu, nước khử trùng bằng clo có tính độc hại là do clo có thể kết hợp với một số chất có trong nước tạo thành một chất hữu cơ hết sức độc hại là cloroform và một số dẫn xuất chứa clo, trong đó có cả các chất cloramin. Đây là các chất được cho là có thể gây ung thư cho người sử dụng nước để ăn uống. Tại Mỹ, các sản phẩm nước uống có sử dụng hợp chất chứa clo để khử trùng phải tuân
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thủ những kiểm tra hết sức ngặt nghèo nhằm hạn chế nồng độ của axit cloracetic, các muối bromat và clorat ở mức độ an toàn cho phép. Trước đây, một báo động về tác hại của chất khử trùng trihalometan (trong đó có cloroform là một đại diện) cũng đã buộc Chính phủ Mỹ quy định lại hàm lượng cho phép của chúng trong nước sinh hoạt. Theo đánh giá động thái này đã góp phần làm giảm số người bị ung thư bàng quang, từ 9.300 xuống còn hơn 2.300 trường hợp/ năm. 8. Tại sao máu màu đỏ, cỏ màu xanh? Trả lời Trong diệp lục tố (clorophin) có mặt của ion Mg2+ tạo phức với vòng Pophirin. Sự tạo phức giữa Mg2+ xảy ra qua 4 nguyên tử N trong 4 vòng pyrrol của Pophirin. Phức chất có màu xanh, vì vậy nên lá cây (chất diệp lục) có màu xanh. Porofin cũng có thể tạo phức với những ion kim loại khác như Fe2+. Fe3+, Zn2+, Cu2+, Porofin tạo phức với ion sắt trong hợp chất hemoglobin có màu đỏ. Còn loài động vật ở sâu dưới đáy biển có máu màu xanh là do sự tạo phức của chất này với ion V3+. Ở loài người và một số động vật khác có màu máu khác là do sự có mặt của ion Cu2+. Ngày xưa, ở Ai Cập, Hi Lạp, những người đàn ông có máu xanh được coi là anh hùng. Lí do một phần là do sự có mặt ion Cu2+ làm cho khi chém trúng ông ta thì vết thương màu lành, không chảy máu nhiều .
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 9. Tại sao khi đánh cảm bằng dây bạc thì dây bạc bị hóa đen? Tại sao khi đánh cảm bằng dây bạc, dây bạc sẽ bị hóa đen. Để dây bạc sáng trắng trở lại, người ta ngâm dây bạc trong nước tiểu Những người bị cảm trong cơ thể thường sinh ra những hợp chất dạng sunfua có tính độc. Khi đánh cảm bằng bạc, do lưu huỳnh có ái lực mạnh với Ag nên xẩy ra phản ứng tạo Ag2S màu đen, do đó loại được chất độc khỏi cơ thể. 2Ag + - S - Ag2S (đen) Trong nước tiểu có NH3, khi ngâm dây bạc vào xẩy ra phản ứng Ag2S + 4NH3 2[Ag(NH3)2]+ + S2-. Ag2S bị hòa tan , bề mặt Ag lại trở nên sáng trở lại. 10. Vì sao dung dịch nước muối có tính sát trùng? Dung dịch muối có nồng độ muối lớn hơn nồng độ muối trong các tế bào của vi khuẩn, nên do hiện tượng thẩm thấu , muối đi vào tế bào, làm cho nồng độ muối trong vi khuẩn tăng cao, và có quá trình chuyển nước ngược lại từ tế bào vi khuẩn ra ngoài. Vi khuẩn mất nước nên bị chết.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học và đời sống (phần 2) 11. Tại sao không dùng các đồ bằng nhôm để đựng những chất, dung dịch có tính kiềm? Trả lời Bởi trong dung kiềm lớp oxit bảo vệ bên ngoài của các đồ bằng Al sẽ bị phá hủy. Do đó Al sẽ phản ứng với nước 2Al +2H2O—> 2Al(OH)3 +3H2 Hơn nữa Al(OH)3 sinh ra được hòa tan trong kiềm vì thế Al tiếp tục bị phá hủy, cho nên ta không dùng các đồ bằng nhôm để đựng dung dịch kiềm. Al(OH)3 + Ca(OH)2 —> Ca(AlO2)2 + H2O 12. Tại sao khi đất chua người ta thường bón vôi? Trả lời Đất chua là đất có chứa nhiều ion H+ dạng tự do và dạng tiềm tàng ( có thể sinh ra do các ion kim loại Al3+, Fe3+, Fe2+, thủy phân tạo thành). Khi bón vôi sẽ trung hòa H+ và làm kết tủa các ion kim loại đó, vì vậy làm giảm độ chua của đất. Trong thực tế có thể dùng bón vôi cho ruộng bằng CaCO3, CaO, Ca(OH)2, quặng đolomit CaCO3.MgCO3.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Đất có thể bị chua do nhiều nguyên nhân, có thể là do mưa axit, hay do ta bón lân, đạm. Tuy nhiên nguyên nhân chính dẫn đến xu hướng chua hóa của đất là do quá trình dễ cây hấp thụ các chất dinh dưỡng trong đất (dưới dạng dễ tan và khó tan). Đối với các chất khó tan, rễ cây tiết ra dung dịch có tính axit để hòa tan chúng. Qúa trình cây hấp thụ các ion kim loại (như K+, Ca2+, .) là quá trình trao đổi ion với ion H+. Do đó đất bị chua. 13. Tại sao các đồ vật cổ bằng đồng thường có màu xanh ? Trả lời: Cu(OH)2 có màu xanh ngọc. Phản ứng do H2O và O2 hoặc O3 trong không khí oxi hoá Cu. Thường thì phản ứng này khó xảy ra hơn phản ứng oxi hoá Cu thành CuO (màu đen) hoặc từ CuO sau mới trở thành Cu(OH)2 cho nên ban đầu đồ đồng thường bị đen đi. Chỉ có đồ đồng cổ mới có màu xanh 14. Tại sao khi cho một sợi dây Cu đã cạo sạch vào bình cắm hoa thì hoa sẽ tươi lâu hơn? Trả lời Đồng kim loại sẽ tạo nên một số ion Cu2+ tan vào trong nước sẽ có tác dụng diệt khuẩn . Làm cho các cuống hoa đỡ bị thối trong nước do đó đỡ làm tắc các mao quản dẫn nước lên cánh hoa nên hoa tươi hơn. Các muối của Cu2+ có tính diệt khuẩn rất tốt người ta thường dùng CuSO4 để sát khuẩn trong bể bơi.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 15. Vì sao hơ con dao ướt lên ngọn lửa, con dao sẽ có màu xanh? Đem hơ con dao ướt lên ngọn lửa ta sẽ thấy xuất hiện lớp ánh màu lam. Vì sao có hiện tượng đó? Đó chính là màn kịch giữa sắt và nước. Ở nhiệt độ cao, sắt và nước tác dụng với nhau tạo nên oxit sắt từ (Fe3O4) lấp lánh màu lam. 3Fe + 4H2O → Fe3O4 + 4H2 Không nên coi thường lớp áo màu lam này của sắt, chính nó là tấm màng bảo vệ sắt làm cho sắt không bị gỉ và bị ăn mòn. Ở các nhà máy người ta đem các chế phẩm bằng thép cho vào dung dịch natri nitrat hoặc hỗn hợp natri nitrat và natri hydroxyt (nhiệt độ từ 40 đến 150 độ C). Sau một thời gian nhất định trên bề mặt sẽ sinh ra một lớp mỏng màu lam, phân bố đều đặn trên bề mặt vật phẩm, sau đó lấy ra và nhanh chóng cho vào nước lạnh, sau đó lại đem xử lý bằng nước xà phòng, dàu nóng mấy phút. Nhờ đó các chi tiết sẽ được khoác một tấm áo màu lam, người ta gọi biện pháp này là “tôi muối”. Các chế phẩm qua tôi muối sẽ có tuổi thọ dài hơn, sau khi nhúng dầu, xà phòng, còn có thể cho vào dầu máy (dầu máy số 10) ngâm 5 phút. Các bạn nhìn kỹ các kim chỉ trên đồng hồ đo ở các cỗ máy có màu lam đen óng ánh, giây cót đồng hồ cũng có mày lam đen đều được khoác một tấm áo như nhau.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 16. Thổi khí làm đổi màu Lấy một ít vôi cho vào trong cốc thuỷ tinh, thêm nước lạnh, khuấy trộn, để lắng rồi gạn lấy phần dung dịch trong, không màu vào một chiếc cốc. Bạn cắm một đầu ống hút vào cốc, một đầu ống hút thì ngậm trong miệng mà thổi hơi vào cốc đựng nước vôi. Chỉ một lát, bạn sẽ thấy nước vôi đang trong, không màu trở nên đục, vẩn. Nhưng tiếp tục thổi, bạn sẽ thấy dung dịch trong cốc biến trở lại thành trong suốt. Nước vôi chứa trong cốc khi gặp phải khí cacbonic có trong hơi bạn thở ra sẽ phản ứng tạo ra canxi cacbonat. Canxi cacbonat là những hạt rất nhỏ, không dễ lắng, kết tủa nên lơ lửng trong nước, cho nên bạn thấy nước trở nên vẩn đục màu trắng sữa. Khi tiếp tục thổi khí cacbonic vào trong cốc thì do canxi cacbonic phản ứng với nó tạo ra canxihydro cacbonat là chất tan trong nước nên chất lỏng trong cốc lại biến thành trong suốt. 17. Chất khí trong nước uống có gaz Những ngày nóng nực, mọi người thích uống nước uống có gaz. Bạn có thấy trong nước uống có gaz có nhiều bọt không? Đó là khí gì vậy? Nó có ích gì với chúng ta? Hãy làm thí nghiệm sau để tìm các câu giải đáp.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm một miếng bọt xốp gọt thành một chiếc nút chai, đục một lỗ ở góc nút để lồng khít vào một ống cao su. Ở trong một lọ rộng miệng, đặt vào một cây nến đang cháy. Mở nắp chai nước uống có gaz, dùng chiếc nút chai đã chuẩn bị để nút miệng chai nước uống có gaz, để một đầu ống cao su thò vào trong lọ rộng miệng, rồi nhè nhẹ xóc chai nước uống có gaz thì chất khí bốc lên trong chai nước uống có gaz sẽ theo ống cao su sang lọ rộng miệng, chỉ lát sau đã làm tắt ngọn nến đang cháy. Nếu thử chuyển đầu ống cao su cắm vào trong nước vôi, nước vôi trong sẽ trở nên đục ngầu. Chúng ta có thể phán đoán chất khí trong nước uống có gaz chính là khí cacboníc. Khi uống nước có gaz thì sẽ không ngừng ợ ra thứ khí đó, từ đó mà thải ra theo một phần nhiệt lượng trong cơ thể làm cho người có cảm giác mát mẻ, dễ chịu. 18. Nổi chìm những viên long não Trong một cốc đựng giấm thả vào mấy viên long não thì thấy các viên long não đều chìm xuống đáy cốc. Khi đó, thêm vào cốc một lượng nhỏ sôđa (Na2CO3) sẽ thấy các viên long não nổi dần lên, nhưng sau khi nổi lên tới mặt nước trong cốc nó lại chìm xuống đáy cốc, cứ như vậy lặp đi lặp lại, trông rất thú vị. Vì sao viên long não lại nổi lên, chìm xuống trong cốc nước như vậy. Giải thích: Sôđa gặp giấm thì pháp sinh phản ứng hoá học tạo ra bọt khí cacboníc (CO2). Bọt khí cacbonic bám vào bề mặt viên long não, tựa như những "cái phao" buộc vào viên long não, làm cho viên long não được nâng lên. Khi chất khí trong
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - bọt khí khuếch tán vào không khí thì viên long não mất "phao" đỡ nên lại chìm xuống. Quá trình cứ lặp lại như vậy.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học và đời sống (phần 3) 19. Vì sao không thể dùng nước nóng để tẩy, giặt vết máu? Vết máu dính trên quần áo cần phải lập tức giặt sạch, nếu không thì một thời gian sau, vết máu sẽ rất khó khử đi hết. Không được dùng nước nóng để giặt tẩy vết máu mà chỉ có thể dùng nước lạnh. Về điều này có thể dùng thực nghiệm để giải thích. Lấy hai miếng vải trắng, lần lượt nhỏ lên từng tấm vài giọt máu gà vừa cắt tiết. Đem một miếng vải ngâm trong nước nóng, và đêm miếng vải kia ngâm vào nước lạnh. Sau khoảng 15 phút, vớt hai miếng vải đó ra, sẽ thấy vết máu trên miếng vải ngâm trong nước nóng có màu đỏ đen, còn trên miếng vải ngâm trong nước lạnh thì vết máu vẫn đỏ tười và nhạt đi. Lấy xà phòng xát và giặt hai miếng vải thì thấy: Vết máu trên miếng vải đã từng ngâm trong nước lạnh thì giặt sạch hết, còn ở miếng vải đã từng ngâm trong nước nóng thì không còn cách nào giặt sạch được! Protein trong dịch máu khi gặp nhiệt độ cao thì phát sinh chuyển biến hoá học. Vết máu khi chưa phát sinh những biến đổi hoá học thì có thể tan trong nước, còn sau khi đã có những biến đổi do tác dụng của nhiệt thì trở nên không tan trong nước. Có thể quan sát thực tế điều trên ở máu gà: Sau khi đun nóng thì máu gà trở thành "miếng tiết" không thể tan được nữa, và do vậy vết máu không đễ giặt tẩy sạch.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Cũng với lý do trên, vết máu khi để ra ngoài không khí một thời gian dài thì cũng phát sinh những biến đổi hoá học. Đó là nguyên nhân dẫn đến việc không dễ giặt tẩy vết máu đã cũ. 20. ại sao không nên uống nước đun đi đun lại nhiều lần? Đó là do trong nước thông thường có chứa các hàm lượng nhỏ nitrat và một số kim loại nặng như chì, cadimium Sau khi nước đun nóng trong thời gian dài, do quá trình thuỷ phân không ngừng bốc hơi, nồng độ nitrat và các kim loại nặng trong nước sẽ tăng lên. Nước đun sôi có chứa nhiều nitrat khi uống vào trong cơ thể sẽ bị khử trở lại là muối nitric. Mà muối nitric sẽ làm hỏng công năng vận chuyển dưỡng khí trong máu, làm cho tim đập nhanh, hô hấp khó khăn, nặng hơn có thể ảnh hưởng, nguy hiểm đến tính mạng. Đồng thời, các kim loại có trong nước đó cũng có hại đối với sức khoẻ con người. Không nên uống nước lã, cũng không nên uống nước nước đun lại nhiều lần, vậy uống nước tinh khiết hoặc nước cất liệu có vệ sinh không? Thực ra, trong nước bình thường có chứa các nguyên tố như canxi, magiê đều là những nguyên tố mà cơ thể chúng ta cần, canxi chiếm khoảng 1,38% trọng lượng của cơ thể chúng ta, nó là thành phần chủ yếu cấu tạo nên xương và răng, ngoài ra nó còn có tác dụng duy trì sự co bóp của cơ tim và thúc đẩy quá trình đông máu
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Magiê chiếm khoảng 0,04% trọng lượng cơ thể, trong đó 70% có trong xương, mỗi người một ngày cần khoảng 0,3 – 0,5 gram magiê. Hai loại nguyên tố này một phần được hấp thụ khi ta uống nước. Có thể thấy, chỉ uống nước tinh khiết và nước cất chưa chắc đã tốt nhất. Như vậy, uống nước như thế nào là thích hợp? Khi đun nước, khi nước trong ấm đun bắt đầu sôi, như vậy nhiệt độ nước trong ấm đã đạt tới 100 độ C, các loại vi khuẩn trong nước đã bị tiêu diệt. Nếu như mùi clo trong nước máy hơi nặng có thể đun thêm 1 - 2 phút nữa. Nước được đun theo cách như vậy dùng để pha trà hay nấu cơm có thể coi là thích hợp. 21. Tại sao lại nói rằng vật chất trên thế giới đều do nguyên tố cấu thành? Mọi vật trên thế giới là do cái gì tạo nên? 2000 năm trước đã có người từng nhắc đến vấn đề này, nhưng lúc đó vẫn chưa có được câu trả lời chính xác, mãi cho đến sau khi môn hóa học dần dần phát triển, khi con người phân tích vô số vật chất ở dạng khác nhau thì mới phát hiện ra rằng chúng đều do một số vật chất đơn giản với số lượng không nhiều tạo nên như: cacbon, hydro, oxy, nitơ, sắt , hơn nữa con người còn có thể lợi dụng các vật chất này để biến chúng thành nhiều vật chất phức tạp hơn bằng phương pháp tổng hợp nhân tạo. Con người gọi những vật chất cơ bản nhất này là nguyên tố. Ví dụ như: oxy và sắt đều là nguyên tố, còn sắt oxyt thì không phải là nguyên tố bởi vì sắt oxyt là do hai nguyên tố là sắt và oxy tạo nên.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tính cho đến nay, số nguyên tố mà con người phát hiện được tổng cộng có 109 loại, từ nguyên tố thứ 93 đến nguyên tố thứ 109 đều là những nguyên tố nhân tạo, trong đó, nguyên tố thứ 109 là nguyên tố mà mãi đến năm 1982 mới phát hiện ra được. Có lẽ bạn có đôi chút nghi ngờ, 109 loại nguyên tố, con số này không lớn, nó làm sao có thể tạo nên hàng ngàn hàng vạn thứ trên thế giới được chứ? Trước tiên, chúng ta hãy xem chữ in trên cuốn “10 vạn câu hỏi” này. Bạn xem, tất cả các chữ này chẳng phải đều do các nét: ngang, sổ, phẩy, mác, sổ móc, ngang gập móc tạo nên hay sao? Số các nét này còn ít hơn nhiều so với các nguyên tố, nhưng những chữ Hán do chúng tạo nên lại có đến hơn 40.000 chữ. Các nguyên tố cũng như vậy, khi các nguyên tố khác nhau và số lượng các nguyên tố khác nhau “kết hợp” lại với nhau, thì chúng sẽ tạo nên các vật chất tương đối phức tạp với số lượng không kể xiết, các nhà hóa học gọi những vật này này là hợp chất hóa học. Ngày nay, tổng số các hợp chất hóa học trên thế giới đã vượt quá con số 3 triệu loại. Các hợp chất mà chúng ta thường gặp phần lớn đều không phải là nguyên tố mà là các hợp chất hóa học do nhiều loại nguyên tố kết hợp thành.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Ví dụ, nước là do hai nguyên tố: oxy, hydro tạo nên; Cacbon oxít và cacboníc là do hai nguyên tố cacbon và oxy kết hợp tạo nên; Khí mêtan, xăng, dầu mazút, vadơlin đều do hai nguyên tố cacbon và hydro tạo nên; Cồn, đường mía (đường sắccarôzơ), mỡ, tinh bột lại do 3 nguyên tố cacbon, hydro, oxy tạo nên Không những các vật chất trên thế giới đều do nguyên tố tạo nên, mà ngay cả các dạng vật chất trên các hành tinh khác cũng đều do các nguyên tố tạo nên. Điều khiến mọi người ngạc nhiên là, nếu chúng ta đối chiếu danh sách các nguyên tố trên các hành tinh khác với danh sách các nguyên tố trên trái đất của chúng ta thì sẽ phát hiện ra rằng chúng lại “tình cờ giống nhau”. Đúng vậy chứ? Cho dù là phân tích trực tiếp các “vị khách ngoài hành tinh” – thiên thạch, hay là phân tích nhờ vào quang phổ thì chúng ta vẫn chưa thể phát hiện ra được trên các hành tinh khác có nguyên tố nào mà trên trái đất chúng ta chưa có! 22.Tại sao trước khi dùng bình cứu hoả ta phải dốc ngược bình rồi mới mở vòi? (H2N2)-Trong bình chữa cháy người ta thường để H2SO4 và muối cacbonat của natri. Khi cần dùng thì phải dốc ngược để hai chất tiếp xúc với nhau và phản ứng tạo CO2 NaHCO3 + H2SO4 → Na2SO4 + CO2 + H2O.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Do CO2 là khí không duy trì sự cháy và nặng hơn không khí sẽ làm tắt lửa. Nhưng không phải đám cháy nào cũng dùng CO2 để dập được ví dụ các vụ cháy kim loại có ái lực mạnh với Oxi như Mg , Al , K. Vì các kim loại đó sẽ kết hợp với Oxi trong CO2 và cháy rất mạnh trong CO2. 4Al + 3 CO2 → 2Al2O3 + 3C Trong trường hợp này dùng cát thì tốt hơn. 23. Tại sao bột ngọt lại ngọt? Để tăng thêm vị ngột cho thức ăn, trong quá trình chế biến, nguồi ta thêm vào ít bột ngọt. Thức ăn sau khi thêm bột ngọt sẽ có mùi vị ngon ngọt hơn. Vậy tại sao bột ngọt lại có tác dụng làm tăng vị ngọt cho thức ăn? Do trong bột ngọt chứa chủ yếu natri glutamat tạo nên vị ngọt. Axit glutamic là một trong các aminoaxit tạo thành các protein. Nhưng khi các phân tử axit glutamic kết hợp với nhau tạo thành phân tử protein thì không có vị ngọt, do đó người ta phải dùng axit clohidric phân giải các chất để giải phóng ra axit glutamic.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Khi đã có axit glutamic đem trung hoà thì được natri glutamiat có vị ngon ngọt. Đem bột ngọt pha loãng đi 2000 lần vẫn còn nhận ra được vị ngọt. Nếu đem bột ngọt trộn với muối ăn thì vị ngọt đậm hơn, muối ăn là chất có tác dụng trợ ngọt. Bột ngọt là muối natri của axit glutaic. Axit glutamic không phải là một aminoaxit cần thiết cho cơ thể nên không có giá trị dinh dưỡng cao nhưng vì có vị ngọt nên làm cho món ăn ngon hơn.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học và đời sống (phần 4) 24. Tại sao quần áo bị co rút? Thông thường, trước khi dệt vải, người ta kéo thẳng sợi vải ra bằng các quá trình giống như chải len. Do vậy, các sợi vải luôn tìm cách trở lại trạng thái tự nhiên của chúng Vải bị co rút có nguồn gốc từ các loại sợi tự nhiên, đặc biệt là bông, len và lanh. Sợi của chúng là những chuỗi polymer dài hoặc sự kết hợp của các phân tử khổng lồ. Ở trạng thái tự nhiên, các chuỗi này được cuộn lại hoặc xếp nếp. Khi chuẩn bị để dệt vải, bước đầu tiên người ta thường kéo thẳng sợi vải ra. Tuy vậy, các sợi vải luôn tìm cách trở lại trạng thái tự nhiên. Song, khi chuyển từ trạng thái này sang trạng thái kia đòi hỏi phải vượt qua một rào chắn năng lượng. Nhiệt độ cao trong máy giặt sẽ cung cấp cho sợi vải năng lượng cho phép chúng biến đổi trạng thái, khiến các chuỗi polymer dài cuộn ngược trở lại.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Sợi tổng hợp rất ít bị co rút vì polymer của chúng có thể được thiết kế theo ý muốn của người sản xuất và chúng ở trạng thái duỗi thẳng. 25. Vì sao nước biển mặn? Có người nói nước biển mặn vì hòa tan rất nhiều muối. Nhưng đó không phải câu trả lời, bởi muối ở đâu mà ra? Không lẽ nước sông, nước hồ không có muối hòa tan mà chỉ có nước biển? Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra câu trả lời thỏa đáng. Có hai giả thuyết: - Giả thuyết thứ nhất cho rằng ban đầu nước biển cũng ngọt y hệt nước sông, nước hồ. Sau đó, muối từ trong nham thạch và các lớp đất xói mòn, theo mưa chảy ra các dòng sông. Rồi các dòng sông đổ về biển cả. Nước biển bốc hơi, trút xuống thành những cơn mưa. Mưa lại đổ ra các dòng sông Cứ như vậy, theo thời gian, muối đã lắng đọng dần xuống biển, khiến biển ngày càng mặn hơn. Theo đó, dựa vào hàm lượng muối trong nước biển, người ta có thể tính ra tuổi của nó. - Giả thuyết thứ hai cho rằng, ngay từ đầu nước biển đã mặn như vậy. Lý do là các nhà khoa học thấy rằng, hàm lượng muối trong nước biển không tăng lên đều đặn theo tuổi của trái đất. Khi nghiên cứu những lớp đất đá trong các hang động bị nước biển tràn vào, người ta thấy rằng, hàm lượng muối trong nước biển luôn thay đổi, khi lên khi xuống chứ không cố định. Đến nay, người ta vẫn chưa biết tại sao lại như vậy.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 26. Vì sao canh thịt không cho muối thì không ngọt? Nấu ăn phải cho muối là lẽ đương nhiên. Đó không chỉ là nhu cầu của sinh lý cơ thể mà còn là nhu cầu của khẩu vị. Bát canh không có muối sẽ nhạt, vô vị, khi cho thêm một tí muối thì như gấm được thêu hoa, hương vị trở nên thơm ngọt. Sở dĩ như thế là vì muối có tác dụng điều chỉnh hương vị. Tục ngữ nói: "Muối là vua của trăm vị", rất có lý. Hàm lượng muối natri glutamin trong món ăn góp phần quan trọng để quyết định món đó có ngon hay không. Thành phần hóa học của muối ăn là clorua natri, trong nhiều loại thức ăn (như thịt) có glutamin. Khi nấu, glutamin được giải phóng và hòa tan trong nước. Lúc đó, nếu cho thêm một ít muối vào canh thì glutamin trong nước canh sẽ kết hợp với natri để hợp thành natri glutamic, làm cho vị ngọt tăng lên. Đương nhiên, nếu thêm nhiều muối quá thì vị ngọt sẽ trở thành vị mặn, có tác dụng ngược lại.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 27. Vì sao mực xanh đen được ưa chuộng? Các loại mực thường dùng có màu đỏ, xanh và xanh đen. Với hai loại mực đỏ và xanh, chữ viết ra rất nét, nhưng nếu gặp nước, dễ bị nhoè đi. Trong khi đó, mực xanh đen gặp nước vẫn "vô tư", và rất bền với thời gian. Tại sao lại như vậy? Mực đỏ và mực xanh được điều chế bằng cách hoà các phẩm mầu tương ứng vào nước mà thành. Các loại màu này rất dễ tan khi gặp nước, nên chữ viết hay bị nhoè đi. Mực xanh đen không bị nhược điểm này là do phương pháp chế tạo ra nó. Nguyên liệu chế tạo gồm: tanin, axit galic và sắt (2) sunfat. Ngoài ra, trong mực còn có một ít axit sunfuric, có tác dụng ngăn ngừa sắt (2) sunfat bị oxy hóa thành sắt (3) sulfat, một ít axit phenic để chống mực bị thối, một ít bột màu xanh để tạo màu cho mực và ít chất keo để làm cho mực có độ dính. Sau khi chế tạo, lượng tanin trong mực xanh đen kết hợp với sắt (2) sulfat thành tanin sắt (2). Khi dùng mực viết chữ trên giấy, dưới tác dụng của ánh sáng mặt trời và oxy của không khí, tanin sắt (2) biến thành tanin sắt (3). Tanin sắt (3) sẽ tác dụng với axit galic tạo thành sắt galat. Hợp chất này bám chặt vào mặt giấy, không bị hơi ẩm làm nhòe chữ, cũng như không bị nhạt màu, giúp chữ viết bám lâu dài vào mặt giấy. Do đặc điểm này, ngày nay trong các văn kiện chính thức, người ta thường viết bằng mực xanh đen.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Đương nhiên, vì tanin sắt (2) dễ bị ôxy hóa biến thành tanin sắt (3), mà hợp chất này lại dễ tác dụng với axit galic tạo kết tủa, nên mực sau khi chế xong phải được chứa trong bình đậy kín. Nếu không trong đáy mực sẽ có kết tủa sau một thời gian.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học và đời sống (phần 5) 28. Vì sao nên xếp hồng với lê khi giấm? Kinh nghiệm dân gian cho thấy, khi ngắt những trái hồng xanh về giấm thường rất lâu chín. Nhưng nếu người ta để vào mấy quả lê hay vài quả hồng chín thì những quả xanh cũng mau chín hơn hẳn. Trong mỗi quả xanh đều có một loại axit gây chua, chát. Ví dụ trong hồng có axit tanin, táo có axit malic, quýt, chanh có axit xitric Khi quả chín, các axit này bị phân hủy dần và vị chua, chát sẽ mất đi. Màu quả cũng chuyển từ xanh qua vàng. Bình thường, chỉ cần chờ đợi thì quả xanh nào rồi cũng chín, nhưng không phải ai cũng kiên nhẫn được như vậy. Mặc khác, đến vụ người ta muốn thu hoạch một lần nhiều quả chín. Vì thế cần có cách làm chúng chín nhanh hơn, đó là nghệ thuật giấm hoa quả. Trước thế kỷ 20, người ta không hiểu vì sao khi đưa một vài quả chín vào đám quả xanh thì quá trình chín diễn ra nhanh hơn. Mọi bí mật được hé mở khi nhà hóa học Svet tìm ra phương pháp sắc ký - tức là phương pháp xác định thành phần các chất khí. Đo đạc cho thấy quả chín thường
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thoát ra khí ethylene. Một số quả như lê, táo chín nhanh hơn các quả hồng, mận. Chúng cũng giải phóng nhiều ethylene hơn. Loại khí này có cấu trúc phân tử gồm một nguyên tử carbon và 4 nguyên tử hydro. Nó có tính hoạt động hóa học tương đối mạnh, xúc tiến hoạt động hô hấp của cây, khiến ôxy dễ lọt qua lớp vỏ vào quả hơn, và quả cũng chín nhanh hơn. Chính vì vậy, khi xếp mấy quả lê hoặc vài quả hồng chín vào một rổ hồng xanh thì có thể tiết kiệm được thời gian giấm 29. Vì sao chất Florua lại bảo vệ được răng? Răng được bảo vệ bởi lớp men cứng, dày khoảng 2mm. Lớp men này là hợp chất Ca5(PO4)3OH và được tạo thành bằng phản ứng: 5Ca2+ + 3PO43- + OH- → Ca5(PO4)3OH (1) Quá trình tạo lớp men này là sự bảo vệ tự nhiên của con người chống lại bệnh sâu răng. Sau các bửa ăn, vi khuẩn trong miệng tấn công các thức ăn còn lưu lại trên răng tạo thành các axit hữu cơ như axit axetic và axit lactic. Thức ăn với hàm lượng đường cao tạo điều kiện tốt cho việc sản sinh ra các axit đó. Lượng axit trong miệng tăng làm cho pH giảm, làm cho phản ứng sau xảy ra:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - H+ + OH- → H2O Khi nồng độ OH- giảm, theo nguyên lí Lơ-Sa-tơ-li-ê, cân bằng (1) chuyển dịch theo chiều nghịch và men răng bị mòn, tạo điều kiện cho sâu răng phát triển. Biện pháp tốt nhất phòng sâu răng là ăn thức ăn ít chua, ít đường và đánh răng sau khi ăn. Người ta thường trộn vào thuốc đánh răng NaF hay SnF2, vì ion F- tạo điều kiện cho phản ứng sau xảy ra: 5Ca2+ + 3PO43- + F- → Ca5(PO4)3F Hợp chất Ca5(PO4)3F là men răng thay thế một phần Ca5(PO4)3OH Ở nước ta, một số người có thói quen ăn trầu, việc này rất tốt cho việc tạo men răng theo phản ứng (1), vì trong trầu có vôi tôi Ca(OH)2, chứa các ion Ca2+ và OH- làm cho cân bằng (1) chuyển dịch theo chiều thuận. Áp dụng: Vấn đề sâu răng và phòng ngừa sâu răng được mọi người quan tâm. Nhưng ít ai biết rằng vì sao răng bị sâu và cơ chế phòng ngừa như thế nào. Học sinh sẽ rất tò mò về vấn đề này. Giáo viên có thể đề cập vấn đề này trong bài giảng Khái niệm về pH ( Tiết 5 lớp 11CB) hay ứng dụng của flo (Tiết 43 lớp 10CB) nhằm giúp cho học sinh có thói quen bảo vệ răng bằng cách đánh răng sau các bửa ăn.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 30. Tại sao khi đi gần các sông, hồ bẩn vào ngày nắng nóng, người ta ngửi thấy mùi khai? Khi nước sông, hồ bị ô nhiễm nặng bởi các chất hữu cơ giàu đạm như nước tiểu, phân hữu cơ, rác thải hữu cơ thì lượng urê trong các chất hữu cơ này sinh ra nhiều. Dưới tác dụng của men ureaza của các vi sinh vật, urê bị phân hủy tiếp thành CO2 và amoniac NH3 theo phản ứng: (NH2)2CO + H2O → CO2 + 2NH3 NH3 sinh ra hòa tan trong nước sông, hồ dưới dạng một cân bằng động: NH3 + H2O → NH4+ + OH- ( pH 7, nhiệt độ cao) Như vậy khi trời nắng ( nhiệt độ cao), NH3 sinh ra do các phản ứng phân hủy urê chứa trong nước sẽ không hòa tan vào nước mà bị tách ra bay vào không khí làm cho không khí xung quanh sông, hồ có mùi khai khó chịu. Áp dụng: Đây là hiện tượng thường gặp quanh hồ, ao, nhất là vào mùa khô, nắng nóng. Giáo viên có thể nêu vấn đề trong bài giảng “Amoniac”( Tiết 12-13 lớp 11CB) hay “phân urê” ( Tiết 18 lớp 11CB) nhằm giải thích hiện tượng tự nhiên này.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - 31. Vì sao cồn có khả năng sát khuẩn? Cồn là dung dịch rượu etylic (C2H5OH) có khả năng thẩm thấu cao, có thể xuyên qua màng tế bào đi sâu vào bên trong gây đông tụ protein làm cho tế bào chết. Thực tế là cồn 75o có khả năng sát trùng là cao nhất. Nếu cồn lớn hơn 75o thì nồng độ cồn quá cao làm cho protein trên bề mặt vi khuẩn đông cứng nhanh hình thành lớp vỏ cứng ngăn không cho cồn thắm vào bên trong nên vi khuẩn không chết. Nếu nồng độ nhỏ hơn 75o thì hiệu quả sát trùng kém. Áp dụng: Trong y tế việc dùng cồn để sát khuẩn trước khi tiêm và rửa vết thương trở nên thông dụng. Nhưng để giải thích được vì sao cồn có khả năng sát khuẩn thì không phải ai cũng giải thích được. Trong bài giảng, nếu học sinh được giáo viên giải thích thì sẽ rất hứng thú vì hóa học có những ứng dụng rất thực tế và sẽ thêm yêu hóa học. Giáo viên có thể đề cập ở phần ứng dụng trong bài học