›
›

Phân tích các yếu tố sản xuất

ppt 54 trang phuongnguyen 70
Download
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Phân tích các yếu tố sản xuất", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pptphan_tich_cac_yeu_to_san_xuat.ppt

Nội dung text: Phân tích các yếu tố sản xuất

  1. PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ SẢN XUẤT
  2. • Ý nghĩa của việc phân tích tình hình sử dụng các yếu tố sản xuất: – Nhằm đánh giá khả năng tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, – Thấy được mối quan hệ giữa việc sử dụng các yếu tố sản xuất với kết quả kinh doanh, – Thấy được những nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất, – Tìm các biện pháp thích hợp để sản xuất tốt hơn. • Nhiệm vụ: – Thu thập các số liệu có liên quan đến việc sử dụng các yếu tố sản xuất vào quá trình sản xuất của doanh nghiệp, – Vận dụng các phương pháp phân tích kinh tế để đánh giá hiệu quả việc sử dụng các yếu tố sản xuất tại doanh nghiệp.
  3. Phân tích tình hình sử dụng lao động • Nhiệm vụ: – Đánh giá tình hình biến động về số lượng lao động, tình hình bố trí lao động, từ đó có biện pháp sử dụng hợp lý, tiết kiệm sức lao động. – Đánh giá tình hình quản lý, sử dụng thời gian lao động, trình độ thành thạo của công nhân, tình hình năng suất lao động, trên cơ sở đó có biện pháp khai thác có hiệu quả, nâng cao năng suất lao động. • Yếu tố lao động tác động đến sản xuất ở cả 2 mặt là số lượng lao động và trình độ sử dụng lao động (năng suất lao động) Giá trị Số lao động Năng suất bình = x sản xuất bình quân quân một lao động
  4. Phân tích tình hình sử dụng số lượng lao động • Tổng số lao động của doanh nghiệp được khái quát theo sơ đồ sau CN sản xuất trực tiếp CNV sản xuất CN sản xuất gián tiếp Tổng số CNV NV bán hàng CNV ngoài sản xuất NV quản lý chung
  5. • CNV sản xuất là những người làm việc mà hoạt động của họ có liên quan đến quá trình chế tạo sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ ra bên ngoài. – Công nhân trực tiếp là những người trực tiếp vận hành thiết bị sản xuất tạo ra sản phẩm. – Công nhân gián tiếp là những người trong phân xưởng sản xuất phục vụ cho quá trình sản xuất sản phẩm của công nhân trực tiếp. • Nhân viên ngoài sản xuất là những người không tham gia vào hoạt động sản xuất chế tạo sản phẩm, hoặc cung cấp dịch vụ, họ tham gia vào hoạt động ngoài lĩnh vực sản xuất. – Nhân viên bán hàng là những người làm nhiệm vụ liên quan đến quá trình thực hiện các đơn đặt hàng và giao hàng cho khách. – Nhân viên quản lý là những người làm nhiệm vụ quản lý chung của doanh nghiệp.
  6. • Phương pháp phân tích: – So sánh sự biến động về mặt tỷ trọng của từng loại công nhân viên giữa kỳ báo cáo so với kỳ gốc để đánh giá tình hình tuyển dụng và đào tạo, thấy được mức độ đảm bảo sức lao động. – Riêng đối với phân tích tình hình biến động số lượng công nhân trực tiếp cần xem xét trên hai mặt: • Mức biến động tuyệt đối, cho phép ta đánh giá về tình hình tuyển dụng và đào tạo công nhân, chỉ tiêu này phản ánh về qui mô, khối lượng. • Mức biến động tương đối là kết quả so sánh kỳ phân tích với kỳ gốc được điều chỉnh theo hệ số của kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh cho phép ta kết luận tình hình quản lý và sử dụng công nhân, chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả sử dụng lao động. Số công nhân tăng Số công Số công nhân Tỷ lệ hoàn thành kế = - x (giảm) tương đối nhân thực tế kế hoạch hoạch giá trị sản xuất
  7. Ví dụ: phân tích tình hình quản lý và sử dụng số lượng lao động tại một doanh nghiệp căn cứ vào tài liệu sau: Bảng phân tích biến động số lượng lao động KH TT Chênh lệch Chỉ tiêu Số Tỷ Số Tỷ Số Tỷ Tỷ lệ lượng trọng lượng trọng lượng trọng CNV sản xuất 850 85 825 86.7 -25 +1.7 -2.9 -CN trực tiếp 800 80 780 82.0 -20 +2 -2.5 -CN gián tiếp 50 5 45 4.7 -5 -0.3 -10 NV ngoài sản xuất 150 15 126 13.3 -24 -1.7 -16 -NV bán hàng 50 5 52 5.5 +2 +0.5 +4.0 -NV quản lý 100 10 74 7.8 -26 -2.2 -2.6 Cộng CNV 1,000 100 951 100 -49 -4.9 Bảng kết quả sản xuất ĐVT: trđ Chênh lệch Chỉ tiêu KH TT Mức Tỷ lệ Giá trị sản xuất 50,000 49,000 1,000 -2
  8. Phân tích tình hình năng suất lao động • Khái niệm: Năng suất lao động là khối lượng sản phẩm do một công nhân làm ra trong một đơn vị thời gian hoặc năng suất lao động là thời gian hao phí để một công nhân làm ra một đơn vị sản phẩm. NSLĐ có thể tính bằng hiện vật hoặc giá trị. • Phân loại: – NSLĐ giờ là giá trị sản lượng bình quân một giờ làm việc của công nhân sản xuất trực tiếp. NSLĐ giờ = Giá trị sản lượng/Tổng số giờ làm việc. – NSLĐ ngày là giá trị sản lượng bình quân một ngày làm việc của công nhân sản xuất trực tiếp. NSLĐ ngày = Giá trị sản lượng/Tổng số ngày làm việc. = Số giờ làm việc bình quân ngày * NSLĐ giờ. – NSLĐ năm là giá trị sản lượng bình quân của mỗi công nhân sản xuất trực tiếp đạt được trong năm. NSLĐ năm = Giá trị sản lượng/Số CNSX bình quân. = Số ngày làm việc bình quân năm * NSLĐ ngày. = Số ngày làm việc bình quân năm * Số giờ làm việc bình quân ngày * NSLĐ giờ.
  9. - Mối quan hệ giữa kết quả sản xuất và các nhân tố thuộc lao động: Số ngày làm Số giờ làm Giá trị Số CNSX NSLĐ = x việc bình x việc bình x sản xuất bình quân giờ quân 1 CN quân ngày -Phương pháp phân tích NSLĐ: - Đánh giá tình hình tăng giảm các loại NSLĐ để có kết luận về tình hình sử dụng thời gian lao động tại doanh nghiệp. - Xác định các nhân tố ảnh hưởng thuộc lao động đến mức chênh lệch của kết quả sản xuất kinh doanh giữa các kỳ phân tích.
  10. Ví dụ: Bảng phân tích tình hình biến động năng suất lao động ĐVT: 1000đ Năm Năm Chênh lệch Chỉ tiêu Ký hiệu trước nay Mức Tỷ lệ 1 2 3 4 5 = 4 - 3 6=4*100/3 1. Giá trị sản xuất. QP 1,025,000 973,745 - 51,255 - 5 2. Số CNSX BQ. CN 250 260 + 10 + 4 3. Tổng số ngày làm việc của CN.  j 69,250 70,200 4. Số ngày làm việc BQ của 1 CN. j 277 270 - 7 - 2.53 5.Tổng số giờ làm việc của CN.  g 484,750 435,240 6.Số giờ BQ ngày. g 7 6.2 - 0.8 - 11.43 7.NSLĐ BQ năm. Wcn 4,100 3,745.17 - 355 - 8.65 8. NSLĐ BQ ngày . Wj 14.801 13.871 - 0.93 - 6.28 9. NSLĐ BQ giờ. Wg 2.11449 2.23726 + 0.12277 + 5.8
  11. • Nhận xét: – Đánh giá tình hình tăng giảm các loại năng suất lao động: • NSLĐ giờ so với năm trước tăng 5.8% là biểu hiện tốt của: – Trình độ thành thạo về kỹ thuật, kỹ năng, kỹ xảo của công nhân, – Tình trạng máy móc thiết bị, – Việc cung cấp NVL, – Tổ chức quản lý, sản xuất, • NSLĐ ngày so với năm trước giảm 6.28% chứng tỏ số giờ làm việc năm nay giảm so với năm trước. • NSLĐ năm so với năm trước giảm 8.65% chứng tỏ số ngày làm việc năm nay giảm so với năm trước.
  12. • Nhận xét (tt): – Xác định các nhân tố ảnh hưởng về mặt lao động đến kết quả sản xuất: QPo = 250 x 277 x 7 x 2.11449 = 1,025,000 QP1 = 260 x 270 x 6.2 x 2.23726 = 973,745 Chênh lệch = 973,745 – 1,025,000 = - 51,255
  13. • Sử dụng phương pháp số chênh lệch để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố: – Nhân tố số công nhân: (260 – 250) x 277 x 7 x 2.11449 = + 41,000 – Nhân tố số ngày công: 260 x (270 - 277) x 7 x 2.11449 = - 26,938 – Nhân tố số giờ công: 260 x 270 x (6.2 - 7) x 2.11449 = - 118,749 – Nhân tố NSLĐ BQ giờ: 260 x 270 x 6.2 x (2.23726 - 2.11449) = + 53,432 • Như vậy giá trị sản lượng năm nay so với năm trước giảm 51,255 ngàn đồng là do tình hình quản lý thời gian lao động của doanh nghiệp kém hơn trước. Nếu NSLĐ năm nay như năm trước thì kết quả sản xuất còn giảm nhiều hơn nữa.
  14. • Tóm lại có hai nhân tố ảnh hưởng đến NSLĐ bq 1 CN là: thời gian làm việc BQ 1 CN và NSLĐ bq giờ. – Thời gian làm việc bq 1 CN: • Nguyên nhân giảm: nghỉ phép, nghỉ việc riêng, ốm đau, thai sản, học tập, hội nghị, tai nạn lao động, máy móc thiết bị hỏng, thiếu NVL, thiếu điện • Nguyên nhân tăng: tăng thời gian làm việc bằng cách làm thêm giờ, làm việc vào ngày lễ , ngày chủ nhật. – NSLĐ bq giờ: nguyên nhân tăng hoăc giảm. • Tình hình thiệt hại sản phẩm hỏng. • Tình hình phẩm cấp sản phẩm. • Tình hình thực hiện tiêu chuẩn, định mức sx. • Đặc điểm, tính chất của bản thân sức lao động của XN: cơ cấu đội ngũ CNSX, trình độ thành thạo của công nhân. • Việc thực hiện những biện pháp hợp lý hoá sản xuất, phát minh sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. • Một số biện pháp trong công tác tổ chức sản xuất kinh doanh. • Vấn đề sử dụng các đòn bẩy kinh tế.
  15. Ví dụ: Bảng phân tích nguyên nhân ảnh hưởng đến ngày công của công nhân sản xuất công nghiệp. Kế hoạch Thực tế Chỉ tiêu Bình quân Tính chuyển Theo báo cáo C.lệch so với số Bình quân cho cho 1 CNSX theo số CNTT (ngày) KH đã tính 1 công nhân (ngày) (ngày) chuyển (ngày) (ngày) A 1 2=1*số CNTT 3 4=3-2 5 1. Số ngày công theo chế độ. 305.5 79,430 79,430 - 305.5 2. Số ngày công vắng mặt. 28.5 7,410 6,370 - 1,040 24.5 Trong đó: - Nghỉ phép định kỳ. 9.5 2,470 1,820 - 650 7 - Ốm đau. 13 3,380 3,328 - 52 12.8 - Thai sản. 1.5 390 312 - 78 1.2 - Học tập hội nghị. 4.5 1,170 520 - 650 2 - Tai nạn lao động. 78 + 78 0.3 - Nghỉ việc riêng. 182 + 182 0.7 - Nghỉ vì lý do khác. 130 + 130 0.5 3. Số ngày công ngừng việc. 4,420 + 4,420 17 Trong đó: - Thiết bị máy móc hỏng. 520 + 520 2 - Thiếu NVL, phụ tùng. 1,820 + 1,820 7 - Thiếu điện. 2,080 + 2,080 8 4. Số ngày công làm việc. 277 72,020 70,200 - 1,820 270 Trong đó: - Ngày công làm thêm vào 1,560 + 1,560 6 ngày lễ và chủ nhật.
  16. • Nhận xét: theo số liệu trên ta có : – Về số ngày vắng mặt, mỗi công nhân đã giảm bớt được so với kế hoạch 4 ngày (24.5 – 28.5) với công nhân thực tế là 260 người, tổng số ngày công vắng mặt đã giảm được 1040 ngày, giảm nhiều nhất là số ngày nghỉ phép định kỳ (650 ngày), nghỉ vì học tập (650 ngày). – Về số ngày công ngừng việc, mỗi công nhân đã ngừng việc ngoài kế hoạch mất 17 ngày so với số công nhân thực tế là 260 ngnười. Tổng số ngày công ngừng việc ngoài kế hoạch là 4420 ngày. Trong đó chủ yếu là do thiếu điện (2080 ngày), thiếu nguyên vật liệu (1820 ngày). – Tổng hợp số ngày công vắng mặt và ngừng việc trên đây cho con số thiệt hại về ngày công tăng so với kế hoạch là 3380 ngày (6370 + 4420 - 7410), tức bình quân một công nhân giảm 13 ngày làm việc (3380/260). Nhưng do xí nghiệp đã tổ chức cho công nhân làm thêm vào ngày lễ và chủ nhật 1560 ngày (mỗi người 6 ngày) nên số ngày công nhân làm việc thực tế chỉ còn giảm 1820 ngày (3380 - 1560) so với kế hoạch, tức bình quân mỗi người còn giảm 7 ngày (1820/260). Đem số ngày công giảm nhân với năng suất lao động ngày theo kế hoạch của một công nhân sẽ tính ra số thiệt hại đến giá trị tổng sản lượng. - 1,820 x 14.8014 = 26,938.6 ngàn. – Cần đi sâu nghiên cứu đánh giá từng nguyên nhân cụ thể đã làm giảm số ngày công, đặc biệt chú ý đến những khoản ngừng việc, vắng mặt không lý do, các khoản thiệt hại về ngày công do tai nạn lao động và những khoản tổn thất lớn. – Những nguyên nhân làm giảm bớt số thiệt hại về ngày công nói chung là tốt .
  17. Phân tích những nhân tố thuộc lao động ảnh hưởng đến năng suất lao động bình quân giờ của công nhân sản xuất công nghiệp. • Đặc điểm, tính chất của sức lao động của xí nghiệp: – Cơ cấu đội ngũ công nhân sản xuất: • Công nhân được chia làm 2 loại: công nhân chính và công nhân phụ. • Công nhân chính làm việc trên dây chuyền sản xuất trực tiếp làm ra sản phẩm. • Công nhân phụ làm những công việc có tính chất phục vụ như: vận chuyển nguyên vật liệu, bán thành phẩm, quét dọn nơi sản xuất, bảo dưỡng máy móc thiết bị • Như vậy, chỉ có công nhân chính mới trực tiếp sản xuất ra sản phẩm và do đó tăng một cách hợp lý tỉ trọng công nhân chính trong tổng số công nhân là một biện pháp nâng cao năng suất lao động.
  18. – Trình độ thành thạo của công nhân. • Trình độ thành thạo của công nhân cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến năng suất lao động bình quân giờ. • Trình độ thành thạo được thể hiện bằng cấp bậc kỹ thuật (bậc thợ) của công nhân. • Trình độ kỹ thuật cao hay thấp được biểu thị ở cấp bậc lương của công nhân. • Nhà nước đã qui định hệ số thang lương để trả lương cho các cấp bậc khác nhau. • Như vậy, chúng ta có thể áp dụng phương pháp phân tích hệ số cấp bậc bình quân để nghiên cứu trình độ thành thạo của công nhân. • Công thức: XP X = P Trong đó: X: Cấp bậc bình quân của công nhân. X: Các cấp bậc. P: Số công nhân thuộc cấp bậc
  19. Ví dụ: Căn cứ vào tài liệu sau phân tích cơ cấu của công nhân sản xuất. Chỉ tiêu Kế hoạch Thực tế Giá trị tổng sản lượng (1.000). 1,025,000 973,745 Tổng số công nhân sản xuất công nghiệp bình quân (người). 250 260 Trong đó: Công nhân chính. 200 200 Công nhân phụ. 50 60
  20. Theo tài liệu trên ta có: - Năng suất lao động bình quân của một công nhân sản xuất công nghiệp: 1,025,000 Kế hoạch = 4,100 ngàn. 250 973,745 Thực tế = 3,745 ngàn. 260 Tỷ lệ hoàn thành kế hoach về năng suất lao động của CNSX: 3,745 x 100 = 91.35% 4,100 - Năng suất lao động bình quân của một công nhân chính: 1,025,000 Kế hoạch = 5,125 ngàn. 200 973,745 Thực tế = 4,868 ngàn. 200 Tỷ lệ hoàn thành kế hoach về năng suất lao động của CNSX chính: 4,868 x 100 = 94.98% 5,125
  21. Ví dụ: phân tích trình độ thành thạo của công nhân căn cứ vào tài liệu sau. Bậc lương Công nhân chính Công nhân phụ Cộng KH TT KH TT KH TT I 5 4 15 20 20 24 II 50 45 12 16 62 61 III 60 62 8 7 68 65 IV 30 29 5 6 35 35 V 32 35 6 7 38 42 VI 21 23 3 3 24 26 VII 2 2 1 1 3 3 Cộng 200 200 50 60 250 260
  22. Căn cứ theo số liệu trên có thể tính ra cấp bậc bình quân của công nhân chính và phụ: Cấp bậc bq KH của (5x1) + (50x2) + + (21x6) + (2x7) 705 = = = 3.525 công nhân chính 200 200 Cấp bậc bq TT của (4x1) + (45x2) + + (23x6) + (2x7) 723 = = = 3.615 công nhân chính 200 200 Cấp bậc bq KH của (15x1) + (12x2) + + (3x6) + (1x7) 138 = = = 2.76 công nhân phụ 50 50 Cấp bậc bq TT của (20x1) + (16x2) + + (3x6) + (1x7) 157 = = = 2.617 công nhân phụ 60 60
  23. • Những phương hướng cải tiến tổ chức lao động chủ yếu để lập kế hoạch tăng năng suất lao động. – Cải tiến các hình thức chuyên môn hóa và hợp tác hóa lao động trong doanh nghiệp. – Tổ chức một cách hợp lý việc phục vụ nơi làm việc đảm bảo các điều kiện (nguyên liệu, vật tư, công cụ, ) cho người lao động có thể hoàn thành công việc một cách tốt nhất. – Nghiên cứu và phổ biến các biện pháp và phương pháp lao động tiên tiến. – Tạo cho người lao động những điều kiện thuận lợi nhất để làm việc và nghỉ ngơi. – Xây dựng các định mức lao động tiến bộ đối với công nhân (định mức thời gian, định mức sản phẩm, định mức phục vụ).
  24. Bài tập thực hành • Phân tích tình hình quản lý và sử dụng lao động tại doanh nghiệp X căn cứ vào tài liệu sau: Chỉ tiêu KH TT 1. Giá trị sản lượng hang hóa (triệu đồng). 1.000 1.200 2. Tổng tiền lương của công nhân sản xuất (triệu đồng). 44 116 3. Số lượng công nhân sản xuất (người). 100 200 Trong đó: -Công nhân sản xuất chính 70 180 -Công nhân sản xuất phụ. 30 20
  25. Phân tích tình hình sử dụng TSCĐ • Ý nghĩa của việc phân tích tình hình sử dụng TSCĐ: – Xác định hướng đầu tư TSCĐ của doanh nghiệp một cách hợp lý. – Có biện pháp sử dụng triệt để về số lượng, thời gian, công suất của máy móc thiết bị sản xuất và các tài sản khác. • Các bước phân tích: – Phân tích chung tài sản cố định. – Phân tích tình hình trang bị tài sản cố định • Phân tích cơ cấu TSCĐ, • Phân tích tình hình trang bị TSCĐ, • Phân tích tình trạng kỹ thuật của TSCĐ. – Phân tích tình hình sử dụng TSCĐ • Đánh giá chung tình hình sử dụng TSCĐ • Phân tích tình hình sử dụng máy móc thiết bị (số lượng, thời gian, công suất)
  26. Phân tích chung TSCĐ • Là xem xét tổng quát tình hình tăng giảm, đổi mới các loại TSCĐ nói chung. • Chỉ tiêu phân tích: Hệ số tăng Giá trị TSCĐ tăng (giảm) trong kỳ = (giảm) TSCĐ Giá trị TSCĐ bq dùng vào SXKD trong kỳ Ý nghĩa: chỉ tiêu này phản ánh chung sự thay đổi về qui mô TSCĐ. Hệ số đổi Giá trị TSCĐ mới tăng trong kỳ = mới TSCĐ Giá trị TSCĐ có ở cuối kỳ Hệ số loại Giá trị TSCĐ cũ giảm trong kỳ = bỏ TSCĐ Giá trị TSCĐ có ở đầu kỳ Ý nghĩa: hai chỉ tiêu này phản ánh tình hình đổi mới, trình độ tiến bộ về TSCĐ của doanh nghiệp. Phương pháp phân tích: so sánh. Có thể so sánh các chỉ tiêu giữa năm nay với năm trước hoặc thực tế với KH.
  27. Phân tích tình hình trang bị TSCĐ • Phân tích cơ cấu TSCĐ. – Là xem xét sự biến động về tỷ trọng và tốc độ tăng (giảm) của từng loại TSCĐ, qua đó thấy được tính hợp lý trong định hướng đầu tư TSCĐ của doanh nghiệp. – Xu hướng biến động chung là tỷ trọng và tốc độ tăng của TSCĐ dùng trong SXKD (đặc biệt là máy móc thiết bị sản xuất) bao giờ cũng lớn hơn các loại tài sản khác. Đối với TSCĐ dùng ngoài sản xuất thì chiếm tỷ trọng nhỏ và có xu hướng giảm về tỷ trọng. – Phân loại TSCĐ: • TSCĐ đang dùng trong sản xuất gồm: – Nhà cửa, vật kiến trúc, – Thiết bị sản xuất, – Thiết bị động lực, – Hệ thống truyền dẫn, – Dụng cụ đo lường và dụng cụ làm việc, – Phương tiện vận tải, • TSCĐ đang dùng ngoài sản xuất (bán hàng, quản lý, đầu tư, cho thuê) – Phương pháp phân tích: • So sánh giữa TT với KH hoặc giữa cuối năm với đầu năm về mức và tỷ lệ tăng (giảm) của mỗi loại TSCĐ, • xem xét sự biến động về tỷ trọng của từng loại chiếm trong tổng số, • So sánh với đối chiếu với xu hướng trên để đánh giá.
  28. • Phân tích tình hình trang bị TSCĐ. – Là xem xét việc trang bị TSCĐ có đảm bảo phục vụ tốt cho quá trình SXKD hay không, trên cơ sở đó đề ra kế hoạch trang bị TSCĐ để đạt hiệu quả SXKD tăng. – Chỉ tiêu phân tích: Trình độ trang bị chung Nguyên giá TSCĐ = TSCĐ cho công nhân Số công nhân trong ca lớn nhất Trình độ trang bị kỹ Nguyên giá các phương tiện kỹ thuật = thuật cho công nhân Số công nhân trong ca lớn nhất Phương tiện kỹ thuật gồm: máy móc thiết bị sản xuất, thiết bị động lực, truyền dẫn, dụng cụ làm việc, đo lường. Ý nghĩa: hai chỉ tiêu trên biểu hiện mỗi công nhân trong doanh nghiệp được trang bị bao nhiêu đồng TSCĐ, bao nhiêu đồng phương tiện kỹ thuật. Hai chỉ tiêu trên càng cao càng tốt, chứng tỏ dây chuyền sản xuất được hiện đại hóa. - Phương pháp phân tích: so sánh hai chỉ tiêu trên giữa TT với KH hoặc giữa cuối năm so với đầu năm. Xu hướng chung là tốc độ tăng của của chỉ tiêu 2 phải lớn hơn 1 để đảm bảo tăng qui mô, tăng năng suất.
  29. • Phân tích tình trạng kỹ thuật của TSCĐ. – Là đánh giá hệ số hao mòn của TSCĐ để thấy được tình trạng sử dụng TSCĐ là mới hay cũ, thấy được doanh nghiệp có chú trọng đến việc đổi mới TSCĐ hay không, trên cơ sở đó có biện pháp đầu tư TSCĐ. Hệ số hao mòn Tổng mức khấu hao TSCĐ = TSCĐ Nguyên giá TSCĐ -Nếu hệ số trên càng gần 1 chứng tỏ TSCĐ của doanh nghiệp đã cũ và doanh nghiệp phải chú trọng đến việc đổi mới TSCĐ. -Nếu hệ số trên gần 0, chứng tỏ TSCĐ của doanh nghiệp được đổi mới. -Thông qua hệ số hao mòn ta có thể đánh giá được tình trạng kỹ thuật của TSCĐ, tuy nhiên để đánh giá chính xác cần kết hợp với tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và phòng kỹ thuật để xem xét hồ sơ từng loại máy.
  30. Phân tích tình hình sử dụng TSCĐ • Đánh giá chung tình hình sử dụng TSCĐ. – Chỉ tiêu phân tích: Hiệu suất sử dụng Giá trị sản xuất = TSCĐ Nguyên giá bq TSCĐ Ý nghĩa: chỉ tiêu phản ánh một đồng nguyên giá TSCĐ dùng vào SXKD mang lại bao nhiêu đồng giá trị sản xuất. -Phương pháp phân tích: - So sánh chỉ tiêu trên giữa TT với KH hoặc giữa TT năm nay với năm trước. - Xác định nguyên nhân và đề xuất biện pháp khắc phục.
  31. Ví dụ: Căn cứ vào tài liệu sau, đánh giá chung tình hình sử dụng TSCĐ. Chỉ tiêu KH TT Chênh lệch 1. Giá trị sx. 81,000 77,760 -3,240 2. Nguyên giá bq toàn bộ TSCĐ. 60,000 64,800 4,800 3. Nguyên giá bq TSCĐ dùng trong sx. 54,000 54,800 800 4. Nguyên giá bq của những phương tiện 36,000 37,800 1,800 kỹ thuật. 5. Hiệu suất sử dụng của: -Toàn bộ TSCĐ. 1.35 1.2 -0.15 -TSCĐ dùng trong sx. 1.5 1.41 -0.09 -TSCĐ phương tiện kỹ thuật. 2.25 2.05 -0.2 Nhận xét: -Hiệu suất sử dụng cả 3 loại TSCĐ của doanh nghiệp giảm, cho thấy tình hình sử dụng TSCĐ của doanh nghiệp chưa tốt. -Nguyên nhân có thể do việc đầu tư vốn chưa hợp lý, tình trạng kỹ thuật của TSCĐ cũ kỹ.
  32. • Phân tích tình hình sử dụng máy móc thiết bị. – Phân tích tình hình sử dụng số lượng máy móc thiết bị. • Là xem xét mức độ huy động máy móc thiết bị vào sản xuất, sau đó tìm nguyên nhân để có biện pháp huy động, nhanh chóng đưa máy móc thiết bị vào hoạt động càng sớm càng tốt. • Phân loại máy móc thiệt bị: – Máy móc thiết bị hiện có là tất cả những máy móc thiết bị được ghi vào danh mục tài sản cố định của xí nghiệp, không kể tình trang của thiết bị đó. – Máy móc thiết bị đã lắp là những thiết bị đã lắp tại nơi làm việc và có thể sử dụng bất cứ lúc nào, kể cả máy móc thiết bị tháo ra sửa chữa lớn. – Máy móc thiết bị sử dụng là những máy móc thiết bị đã lắp và đã đưa vào sử dụng không kể thời gian dài hay ngắn. • Phương pháp phân tích: so sánh. • Chỉ tiêu phân tích:
  33. Tỷ lệ lắp đặt Số máy đã lắp bq = x 100% thiết bị Số máy hiện có bq Ý nghĩa: chỉ tiêu này giúp đánh giá tính kịp thời của việc lắp đặt thiết bị hiện có của doanh nghiệp Tỷ lệ sử dụng Số máy móc sử dụng bq = x 100% thiết bị hiện có Số máy hiện có bq Ý nghĩa: chỉ tiêu này phản ánh một cách khái quát tình hình sử dụng số lượng máy móc thiết bị hiện có của doanh nghiệp. Tỷ lệ sử dụng Số máy đang sử dụng bq = x 100% thiết bị đã lắp Số máy đã lắp bq Ý nghĩa: chỉ tiêu này cho thấy số lượng thiết bị đã lắp đặt rồi nhưng chưa được sử dụng, qua đó giúp đánh giá mức độ huy động máy móc thiết bị đã lắp đặt vào sản xuất.
  34. – Phân tích tình hình sử dụng máy móc thiết bị về thời gian làm việc. • Phân loại: – Tổng số giờ máy theo lịch (TL) là thời gian tính theo dương lịch. Ví dụ: đối với một máy số gờ máy theo lịch trong năm báo cáo bằng 365 ngày hay (366 ngày nếu là năm nhuận) x 24 giờ = 8,760 giờ. – Tổng số giờ máy nghỉ theo chế độ (TNCĐ) là số giờ máy nghỉ vào ngày lễ, chủ nhật, nghỉ ngoài ca theo qui định. – Tổng số giờ máy theo chế độ (TCĐ) là số giờ mà chế độ qui định cho từng loại máy móc thiết bị phải làm việc (theo điều kiện tổ chức sản xuất và chế độ làm việc của máy). Số giờ máy chế độ bằng số giờ máy theo lịch trừ đi số giờ máy nghỉ theo chế độ. (TCĐ = TL - TNCĐ) . Ví dụ: nếu kế hoạch sản xuất qui định các máy móc làm việc theo chế độ có nghỉ ngày chủ nhật và ngày lễ, làm việc 1 ca/ngày thì số giờ máy chế độ theo kế hoạch trong năm báo cáo sẽ bằng: 305,5 x 01 ca x 8 giờ = 2,444 giờ. – Tổng số giờ máy nghỉ theo kế hoạch (TON) là số giờ máy nghỉ để sửa chữa theo kế hoạch và thời gian ngừng việc có nghi trong kế hoạch. – Tổng số giờ máy làm việc theo kế hoạch (TO) = TCĐ - TON – Tổng số giờ máy nghỉ thực tế (T1N) là tổng số giờ máy nghỉ để SCL thực tế, nghỉ vì lý do cúp điện, thếu nước, thiếu NVL – Tổng số giờ máy làm thêm (TLT) là số giờ máy làm thêm vào ngày lễ, ngày chủ nhật, làm thêm ngoài ra theo qui định. – Tổng số giờ máy làm việc thực tế (T1) = TCĐ + TLT – T1N.
  35. • Chỉ tiêu phân tích: Số gờ máy làm việc của số máy có hoạt động s.xuất T Hệ số sử dụng thời = = gian theo lịch (HL) Số giờ máy theo lịch của số máy có hoạt động s.xuất TL Hệ số sử dụng thời Số gờ máy làm việc của số máy có hoạt động s.xuất T = = gian chế độ (H ) CĐ Số giờ máy theo chế độ của số máy có h.động s.xuất TCĐ Hệ số sử dụng thời Số gờ máy làm việc TT của số máy có hoạt động s.xuất T1 = gian KH (H ) To Số gờ máy làm việc KH của số máy có hoạt động s.x To •Phương pháp phân tích: so sánh các chỉ tiêu trên giữa thực tế với kế hoạch hoặc giữa năm nay so với năm trước để đánh giá tình hình sử dụng thời gian làm việc của máy móc thiết bị.
  36. – Phân tích tình hình sử dụng công suất của máy móc thiết bị • Công suất của máy móc thiết bị phản ánh sản lượng sản phẩm bình quân sản xuất được trong một đơn vị thời gian (giờ, ca, ngày, đêm ) của máy móc thiết bị. Chỉ tiêu này nói rõ trình độ sử dụng máy móc thiết bị một cách tổng hợp. • Chỉ tiêu phân tích: Giá trị sx (sản Giá trị sản xuất = lượng) bq 1 giờ máy Tổng số giờ làm việc của MMTB • Phương pháp phân tích: • So sánh chỉ tiêu trên giữa thực tế so với kế hoạch hoặc giữa TT năm nay so với năm trước, • Xác định nguyên nhân và đề xuất biện pháp để nâng cao trình độ sử dụng công suất của máy móc thiết bị nhằm nâng cao sản lượng, hạ giá thành sản phẩm.
  37. – Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố về sử dụng MMTB đến kết quả sản xuất. • Chỉ tiêu phân tích: QP = M x T x Cg = M x TCĐ x HCĐ x Cg Trong đó : – QP : giá trị sản lượng làm ra tính theo giá cố định (giá trị sản xuất). – M: là số lượng bình quân máy móc thiết bị thực tế có hoạt động sản xuất trong kỳ phân tích. – Cg: sản lượng bình quân mỗi giờ máy theo KH – T: số giờ máy làm việc bình quân một máy . – TCĐ: số giờ máy làm việc theo chế độ bq một máy. – HCĐ: hệ số sử dụng thời gian theo chế độ. • Phương pháp phân tích: sử dụng phương pháp thay thế liên hoàn hoặc phương pháp số chênh lệch để xác định ảnh hưởng của các nhân tố về sử dụng máy móc thiết bị đến chỉ tiêu sản lượng sản phẩm hoặc giá trị sản xuất.
  38. Ví dụ: phân tích ảnh hưởng của các nhân tố về sử dụng MMTB đến kết quả sản xuất căn cứ vào tài liệu sau: Chỉ tiêu Ký hiệu Kế hoạch Thực tế Chênh lệch 1. Giá trị sản xuất. QP 1,025,000 973,745 - 51,255 2. Số lượng máy móc thiết bị bq đang hoạt động M 95 92 - 3 sản xuất (cái). 3. Giá trị sản xuất bq của mỗi máy đang hoạt động CM 10,789.474 10,584.185 sản xuất. 4,829 5,267.5 + 438.5 4. Số giờ máy chế độ bq của 1 máy (giờ). TCĐ 5. Số giờ máy làm việc bq 1 máy (giờ) T 4,056.33 3,898 6. Hệ số sử dụng thời gian chế độ. HCĐ 0.84 0.74 - 0.1 7. Giá trị sản xuất bq của mỗi giờ máy. Cg 2.65991 2.71528 + 0.05537
  39. • Theo kế hoạch : QPo = Mo x TCĐo x HCĐo x Cgo = 95 x 4,829 x 0.84 x 2.66012 = 1,025,000 • Theo thực tế: QP1 = M1 x TCĐ1 x HCĐ1 x Cg1 = 92 x 5,267.5 x 0.74 x 2.71528 = 973,745 • Chênh lệch: 973,745 – 1,025,000 = - 51,255 • Áp dụng phương pháp số chênh lệch tính ra mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố: 1/ Ảnh hưởng của việc số máy móc thiết bị: (92 - 95) x 4829 x 0.84 x 2.65991 = - 32,368 ngàn. 2/ Ảnh hưởng của số giờ chế độ của máy móc thiết bị: 92 x (5,267.5 – 4,829) x 0.84 x 2.65991 = + 90,137 ngàn 3/ Ảnh hưởng của hệ số sử dụng thời gian làm việc theo chế độ (số giờ làm việc có hiệu lực): 92 x 5,267.5 x (0.74 – 0.84) x 2.65991 = - 128,901 ngàn. 4/ Ảnh hưởng của năng suất của máy móc thiết bị: 92 x 5,267.5 x 0.74 x (2.71528 – 2.65991) = 19,871 ngàn.
  40. • Nhận xét: – Việc giảm số lượng máy móc thiết bị đang hoạt động và thời gian làm việc của máy móc thiết bị đã ảnh hưởng làm cho giá trị sản xuất giảm, nguyên nhân có thể do: • Sửa chữa máy. • Giờ máy dự trữ. • Hỏng máy. • Thiếu nguyên vật liệu, phụ tùng. • Thiếu điện. • Thiếu công nhân điều khiển máy. • Chờ đợi lẫn nhau. • Không có nhiệm vụ sản xuất. • Thiên tai. • Nguyên nhân khác. – Năng suất bq giờ máy tăng ảnh hưởng làm cho giá trị sản xuất tăng lên, nguyên nhân có thể do: • Do nâng cao trình độ thành thạo về mặt kỹ thuật của công nhân (trình độ tay nghề của công nhân) nên số lượng phế phẩm giảm, bớt động tác thừa. • Do phương pháp công nghệ tiên tiến. • Do sử dụng nguyên vật liệu tốt. • Do sử dụng máy móc thiết bị mới, năng suất cao.
  41. Phân tích yếu tố nguyên vật liệu • Nguyên vật liệu là yếu tố cơ bản của hoạt động sản xuất, do đó để đảm bảo cho hoạt động sản xuất thì việc cung cấp NVL phải đảm bảo đủ về số lượng, kịp về thời gian, đúng về qui cách phẩm chất. Vì vậy cần phải phân tích tình hình cung cấp, sử dụng và dự trữ NVL để đáp ứng yêu cầu trên. • Phân tích tình hình cung ứng NVL. – Về mặt số lượng, – Về mặt đồng bộ, – Về mặt chất lượng, – Tính kịp thời của việc cung ứng NVL cho sản xuất. • Phân tích tình hình dự trữ NVL. • Phân tích tình hình sử dụng NVL. – Phân tích tình hình sử dụng số lượng NVL vào sxsp. – Phân tích biến động mức tiêu hao NVL cho một đơn vị sp. • Phân tích mối quan hệ giữa cung ứng, dự trữ và sử dụng NVL với kết quả sx.
  42. Phân tích tình hình cung ứng NVL • Phân tích tình hình cung ứng NVL về mặt số lượng – Nhằm đảm bảo đủ về số lượng NVL cho sản xuất. Nếu thừa sẽ gây ứ đọng vốn dẫn đến việc sử dụng vốn kém hiệu quả, ngược lại nếu thiếu sẽ ảnh hưởng đến tính liên tục của hoạt động sản xuất kinh doanh. – Chỉ tiêu phân tích: Tỷ lệ hoàn thành KH Số lượng NVL thực tế nhập trong kỳ = cung ứng NVL Số lượng NVL cần mua trong kỳ theo KH Số lượng NVL cần Định mức hao phí Số lượng sp cần sx = x mua trong kỳ theo KH NVL cho 1 đơn vị sp trong kỳ theo KH - Nguyên nhân không hoàn thành KH cung ứng NVL: - Do khan hiếm NVL trên thị trường, - Do DN giảm hợp đồng sxsp, - Do DN gặp khó khăn về tình hình tài chính, - Do DN dùng NVL thay thế,
  43. • Phân tích tình hình cung ứng NVL về mặt đồng bộ. – Khi sp sx ra cần nhiều loại vật liệu khác nhau theo môt tỷ lệ nhất định thì việc cung cấp vật liệu phải đảm bảo được tính đồng bộ. – Để đảm bảo tính đồng bộ thì việc cung cấp NVL phải hoàn thành KH theo từng loại NVL. – Tỷ lệ NVL sử dụng váo sx gọi là hệ số sử dụng đồng bộ.
  44. - Phân tích tình hình cung ứng NVL về mặt chất lượng. - Chất lượng NVL sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sp, do đó khi nhập NVL phải đối chiếu với các tiêu chuẩn qui định, với các hợp đồng đã ký để đánh giá NVL đã đáp ứng yêu cầu đặt ra hay chưa. - Chỉ tiêu phân tích: Hệ số phẩm cấp bq Số lượng NVL loại I x Đơn giá NVL loại I + . = của NVL cung ứng Tổng số lượng NVL x Đơn giá NVL loại I Đơn giá bq của Số lượng NVL loại I x Đơn giá NVL loại I + . = NVL cung ứng Tổng số lượng NVL - Phương pháp phân tích: so sánh hai chỉ tiêu trên giữa thực tế với kế hoạch để đánh giá tình hình chất lượng NVL cung cấp.
  45. • Phân tích tính kịp thời của việc cung ứng NVL cho sản xuất kinh doanh. – Là việc cung ứng NVL đúng thời gian như KH đã đề ra căn cứ vào nhiệm vụ sxkd và tình hình dự trữ của doanh nghiệp. – Nếu việc cung ứng NVL không kịp thời sẽ dẫn đến việc ngừng sản xuất. – Phương pháp phân tích: phương pháp so sánh, so sánh giữa khả năng cung cấp NVL với nhu cầu sử dụng.
  46. Phân tích tình hình dự trữ NVL • Dự trữ NVL phụ thuộc vào nhiều nhân tố khác nhau: – Lượng NVL tiêu dùng bq trong 1 ngày đêm, – Tình hình tài chính của doanh nghiệp, – Phương tiện vận chuyển, – Tính thời vụ của NVL, của sx – Thuộc tính tự nhiên của NVL, – Nguồn cung cấp NVL, – Mức độ cạnh tranh trên thị trường. • Phân loại dự trữ: – Phân loại dự trữ theo công dụng đối với quá trình sxkd – Phân loại theo giới hạn của dự trữ.
  47. • Phân loại dự trữ theo công dụng đối với quá trình sxkd. – Dự trữ thường xuyên dùng để đảm bảo NVL cho sx được liên tục giữa hai kỳ cung ứng nối tiếp nhau. – Dự trữ bảo hiểm để khắc phục trong các trường hợp sau: • Mức tiêu dùng vật tư bq 1 ngày đêm thực tế cao hơn so với kế hoạch, • Lượng vật tư nhập giữa hai kỳ cung ứng nối tiếp nhau thực tế ít hơn kế hoạch trong khi mức tiêu dùng và lượng vật tư cung ứng như cũ, • Chu kỳ cung ứng giữa hai kỳ nối tiếp nhau thực tế dài hơn kế hoạch. – Dự trữ theo thời vụ do thuộc tính tự nhiên của một số loại NVL mang tính thời vụ như thuốc lá, mía, trà – Phương pháp phân tích: so sánh lượng NVL dự trữ thực tế với kế hoạch, đảm bảo sxkd diễn ra thường xuyên đều đặn, đồng thời sử dung tiết kiệm vốn.
  48. • Phân loại theo giới hạn dự trữ. – Dự trữ tối đa là mức dự trữ NVL lớn nhất. Nếu vượt quá mức này sẽ dẫn đến hiện tượng ứ đọng vốn, sử dụng vốn kém hiệu quả. – Dự trữ tối thiểu là mức dự trữ NVL thấp nhất để đảm bảo tính liên tục của sxkd. Nếu dự trữ thấp hơn mức này sẽ dẫn đến khả năng hoạt động sx bị ngừng trệ, dn không hoàn thành kế hoạch sxkd. – Dự trữ bình quân là mức dự trữ NVL bq của dn trong một kỳ kinh doanh.
  49. Phân tích tình hình sử dụng NVL vào sản xuất sản phẩm. • Được tiến hành thường xuyên, định kỳ trên các mặt: khối lượng NVL và định mức tiêu hao NVL cho 1 đơn vị sp. • Phân tích tình hình sử dụng số lượng NVL vào sxsp. • Phân tích biến động mức tiêu hao NVL cho một đơn vị sp.
  50. • Phân tích tình hình sử dụng số lượng NVL vào sxsp. – Chỉ tiêu phân tích: Lượng NVL Lượng NVL Lượng NVL còn lại = - dùng sxsp xuất cho sxsp chưa/không dùng đến. Hệ số đảm bảo Lượng NVL tồn đầu kỳ + Lượng NVL nhập trong kỳ = NVL cho sx Lượng NVL dùng cho sx trong kỳ - Các chỉ tiêu trên cần được tính và phân tích cho từng loại NVL.
  51. • Phân tích biến động mức tiêu hao NVL cho một đơn vị sp. – Chỉ tiêu phân tích: • m = k + f + h • Trong đó: – m: mức tiêu hao NVL cho một đơn vị sp. – k: trọng lượng NVL tạo thành 1 đơn vị sp (trọng lượng tinh). – f: lượng NVL hao hụt bq của 1 đơn vị sp hoàn thành. – h: mức hao phí NVL bq cho 1 đơn vị sp hỏng. • Mức tiết kiệm NVL cho sx 1 sp = m1 – mo • Đối với những sp được sx từ nhiều loại NVL khác nhau, mức hao phí NVL để sx 1 đơn vị sp được xác định bằng công thức sau: •  mp =  (k + f + h) p • Trong đó p là đơn giá của từng loại NVL. • Mức tiết kiệm NVL cho sx 1 sp =  m1p1 –  mopo
  52. Phân tích mối quan hệ giữa cung ứng, dự trữ và sử dụng NVL với kết quả sản xuất Công thức thể hiện mối quan hệ giữa tình hình cung cấp, dự trữ và sử dụng vật liệu đến kết quả sản xuất: Lượng vật liệu Lượng vật Lượng vật liệu tồn + liệu - tồn Số lượng sản kho đầu kỳ nhập trong kỳ kho cuối kỳ phẩm sản = Mức tiêu hao vật liệu cho một đơn vị sản phẩm xuất Phương pháp phân tích: sử dụng phương pháp thay thế liên hoàn để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự biến động của khối lượng sp sản xuất giữa thực tế so với kế hoạch.
  53. Ví dụ: phân tích tình hình cung cấp và sử dụng vật liệu A cho sản xuất sản phẩm B căn cứ vào tài liệu sau. Chỉ tiêu Kế hoạch Thực tế Chênh lệch Sản lượng sản phẩm. 4,000 4,100 + 100 Số vật liệu tiêu hao cho đơn vị sp (tấn). 0.05 0.04 - 0.01 Vật liệu dùng trong kỳ (tấn). 200 164 - 36 Số vật liệu thu mua trong kỳ (tấn). 195 166 - 29 Số vật liệu dự trữ đầu kỳ (tấn). 20 16 - 4 Số vật liệu dự trữ cuối kỳ. 15 18 + 3
  54. 20 + 195 - 15 - Theo KH: = 4,000 sản phẩm 0,05 16 + 166 - 18 - Theo TT: = 4,100 sản phẩm 0,04 - Chênh lệch = 4,100 – 4,000 = 100 sản phẩm - Áp dụng phương pháp thay thế liên hoàn xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến sản lượng sản phẩm. 1. Mức độ ảnh hưởng của khối lượng NVL tồn kho đầu kỳ: 16 - 20 = - 80 sản phẩm 0.05 2. Mức độ ảnh hưởng của khối lượng NVL nhập trong kỳ: 166 - 195 = - 580 sản phẩm 0.05 3. Mức độ ảnh hưởng của khối lượng NVL dự trữ cuối kỳ: - (18 – 15) = - 60 sản phẩm 0.05 4. Mức độ ảnh hưởng của định mức tiêu hao NVL: 1 1 164 ( - ) = + 820 sản phẩm 0.04 0.05