Hình thái và cấu tạo tế bào các vi sinh vật nhân nguyên thủy

Nội dung text: Hình thái và cấu tạo tế bào các vi sinh vật nhân nguyên thủy

1. Hình thái và cấu tạo tế bào các vi sinh vật nhân nguyên thủy
2. CHÖÔNG I: HÌNHHÌNH THATHAÙÙII VAVAØØ CACAÁUÁU TATAÏÏOO TETEÁÁ BABAØØOO CACAÙCÙC VIVI SINHSINH VAVAÄÄTT NHAÂNNHAÂN NGUYEÂNNGUYEÂN THUTHUÛYÛY (PROKARYOTES)(PROKARYOTES) I. Vi khuaån (Bacteria) II. Xaï khuaån (Actinomycetes) III. Vi khuaån lam (Cyanobacteria) IV. Micoplatma (Mycoplasma) V. Ricketxi (Ricketsia) VI. Clamydia (Chlamydia)
3. I. VI KHUAÅN 1. Hình daïng - kích thöôùc 2. Caáu taïo teá baøo vi khuaån 3. Sinh saûn cuûa vi khuaån 4. Vai troø cuûa vi khuaån
4. 1. Hình daïng vaø kích thöôùc - Caùc daïng chuû yeáu: HÌNH CAÀU HÌNH QUE HÌNH PHAÅY HÌNH XOAÉN
5. - Kích thöôùc: ÑK = 0,2 - 2μm, l = 2,0 – 8,0 μm So saùnh kích thöôùc vi khuaån vôùi ñaàu muõi kim
6. Caùc khuaån laïc VK treân MT ñaëc
7. 1.1.1.1. CaCaààuu khuakhuaåånn ((CoccusCoccus)) Laø nhöõng VK coù hình caàu hoaëc daïng hình caàu, kích thöôùc töø 0.5–1μm. Goàm caùc gioáng
8. Neisseria gonorrhoeae Streptococcus
9. Tetracoccus Sarcina Staphylococcus aureus
10. 1.2. Tröïc khuaån Taát caû caùc VK coù hình que, hình gaäy. Kích thöôùc töø 0,5–1 x 1-4 μm. Caùc gioáng ñieån hình: +GioángBacillus (Bac.) +GioángBacterium (Bact.) +GioángClostridium (Cl.)
11. +GioángBacillus (Bac.): tröïc khuaån G+, soáng yeám khí tuøy tieän, baøo töû nhoû hôn kích thöôùc tb, ví duï: Bac. subtilis. Bac.subtilis
12. Spore Stain of Bacillus subtilis
13. Bacillus anthracis
14. Bacillus thuringiensis
15. ++ GioGioángáng BacteriumBacterium ((BactBact.):.): hhììnhnh babaàuàu duduïcïc dadaøiøi GG-,, hiehieáuáu khkhíí tutuøyøy titiệệnn,, khoângkhoâng cocoùù babaøoøo ttöûöû vavaøø ththööôôøngøng cocoùù loângloâng quanhquanh thaânthaân,, Vd:Vd: SalmonellaSalmonella,, E.coliE.coli Salmonella E.coli
16. ++ GioGioángáng ClostridiumClostridium ((ClCl.):.): lalaøø trtröïöïcc khuakhuaånån GG+ sosoángáng kòkò khkhíí,, ktkt 0,40,4 –– 11 xx 33 –– 88 μμm,m, chiechieàuàu ngangngang cucuûaûa babaøoøo ttöûöû lôlôùnùn hônhôn chiechieàuàu ngangngang cucuûaVKûaVK,, Vd:Vd: Cl.Cl. tetanitetani,, ClCl perfrigensperfrigens Clostridium tetani Clostridium perfrigens
17. Clostridium botulinum Clostridium botulinum 300 x 342 - 53k - jpg www.sanger.ac.uk
18. 1.3. Xoaén khuaån (Spirillum) GoGoàmàm cacaùcùc VKVK cocoùù ttöøöø haihai vovoøngøng xoaxoaénén trôtrôûû leân,leân, GG+,, didi ññooängäng KtKt ttöøöø 0.50.5 ––0.30.3 xx 55 –– 4040 μμm,m, ññaa sosoáá sosoángáng hoahoaïiïi sinhsinh VVíí duduï:ï: SpirillumSpirillum minus minus Spirillum rubrum Spirillum minus
19. 1.4. Phaåy khuaån (Vibrio) LaLaøø nhonhoùmùm VKVK cocoùù dadaïngïng uouoánán congcong nhnhöö dadaáuáu phaphaåyåy hayhay llööôõiôõi lielieàmàm PhaPhaànàn lôlôùnùn sosoángáng hoahoaïiïi sinh,sinh, momoätät sosoáá gaâygaây bebeänhänh Vibrio parahaemolyticus Vibrio cholerae
20. 2. Caáu taïo cuûa teá baøo vi khuaån Goàm caùc thaønh phaàn : + Voû nhaày (capsule) + Thaønh teá baøo (cell wall) + Maøng teá baøo chaát (cell membrane) + Teá baøo chaát: ribosom, mesosom, khoâng baøo, caùc haït döï tröõ + Theå nhaân (nuclear body) + Tieân mao, nhung mao (flagella, pili) + Baøo töû (spore).
21. 3. Sinh saûn cuûa vi khuaån + Sinh saûn voâ tính baèng caùch nhaân ñoâi
22. + Sinh saûn höõu tính baèng caùch tieáp hôïp
23. Sô ñoà söï tieáp hôïp ôû Vi khuaån
24. 4.4. VaiVai trotroøø cucuûûaa vivi khuakhuaånån - Tham gia kheùp kín caùc voøng tuaàn hoaøn vaät chaát trong töï nhieân. - Chuyeån hoùa caùc chaát trong ñaát cung caáp dd cho caây troàng, laøm saïch moâi tröôøng, laøm giaøu nitô cho ñaát. - Duøng trong caùc quy trình sx cheá phaåm, thöïc phaåm - Moät soá duøng trong KTDT -Moät soá gaây haïi cho ngöôøi vaø gia suùc.
25. II. XAÏ KHUAÅN (Actinomycetes) 1. Ñaëc ñieåm 2. Đặc điểm của khuẩn ty 3. Caáu taïo 4. Vai troø
26. Khuẩn lạc xạ khuẩn Khuẩn ty xạ khuẩn
27. 1. Ñaëc ñieåm - Kích thöôùc töông ñöông vôùi VK, nhöng daøi hôn - Nhaân nguyeân thuûy - Vaùch tb khoâng chöùa cellulose hay kitin - Söï phaân chia tb theo kieåu cuûa vk -Khoâng coù giôùi tính - Hoaïi sinh vaø kyù sinh, phaân boá roäng raõi trong töï nhieân - XK gioáng naám : coù caáu taïo daïng sôïi goïi laø sôïi khuaån ty
28. 2.2. ĐĐặặcc đđiiểểmm ccủủaa khukhuẩẩnn tyty Kty khoâng vaùch ngaên, khoâng töï ñöùt ñoaïn, G+, khoâng coù nha baøo Coù daïng hình chuøy, daïng phaân nhaùnh hay daïng sôïi daøi Khuaån ty xaï khuaån vaø baøo töû
29. Chi Nocardia-Khuẩn lạc và khuẩn ty đứt đoạn
30. Khi phaùt trieån treân MT ñaëc, XK phaân hoùa thaønh: + Khuaån ty cô chaát + Khuaån ty khí sinh Caùc loaïi khuaån ty xaï khuaån
31. Khuaån laïc xaï khuaån: Thöôøng chaéc, xuø xì vaø coù daïng nhaên, daïng voâi, daïng nhung tô hay daïng maøng deûo, nhieàu maøu saéc : traéng, ñoû, vaøng, naâu, tím . Khuaån laïc xaï khuaån
32. Khuaån laïc xaï khuaån treân moâi tröôøng thaïch
33. 3.3. CaCaáuáu tataïïoo teteáá babaøøoo a. Vaùch teá baøo xaï khuaån Daøy vaø khaù vöõng chaéc. Caáu taïo: protein, lipit, mucopolisaccarit, hôïp chaát photpho vaø axit teictioic, nhieàu enzym tham gia vaøo quaù trình trao ñoåi chaát cuûa teá baøo.
34. Chöùc naêng: - Cho caùc chaát khaùng sinh, a.a, enzym, protein ñi qua moät caùch deã daøng. - Thaåm thaáu coù choïn loïc.
35. b. Maøng nguyeân sinh chaát Daøy khoaûng 7,5 – 10nm, coù caáu taïo töông töï nhö CM cuûa VK. Chöùc naêng: ñieàu hoøa haáp thu caùc chaát dinh döôõng vaøo tb vaø tham gia vaøo quaù trình hình thaønh baøo töû.
36. c. Nguyeân sinh chaát vaø nhaân - Theå nhaân - Ribosom - Mesosom - Caùc vaät theå khaùc: caùc haït poliphotphat, caùc haït polisaccharit.
37. d. Baøo töû vaø söï hình thaønh baøo töû Ñöôïc hình thaønh treân caùc nhaùnh cuûa kty khí sinh, goïi laø cuoáng sinh bt, coù caùc daïng: thaúng, löôïn soùng, xoaén, moïc voøng Bt traàn coù hình troøn, hình baàu duïc, Cuoáng baøo töû vaø baøo töû coù vai troø quan troïng trong phaân loaïi.
38. Một số loài Streptomyces
39. Baøo töû ñöôïc hình thaønh theo 2 caùch: + Vaùch ngaên ñöôïc hình thaønh töø phía trong cuûa maøng NSC. + Vaùch teá baøo vaø maøng NSC ñoàng thôøi xuaát hieän vaùch ngaên tieán daàn vaøo phía trong.
40. Quaù trình hình thaønh baøo töû ôû xaï khuaån
41. Chi Actinoplanes
42. 4. Vai troø cuûa xaï khuaån - Tham gia phaân giaûi maïnh caùc hôïp chaát höõu cô -Toång hôïp caùc khaùng sinh quan troïng -Toång hôïp vitamin nhoùm B, axit höõu cô, axit amin, caùc chaát KTST TV -Duøng trong coâng nghieäp leân men -Moät soá gaây haïi cho caây troàng, ngöôøi vaø gia suùc.
43. IV.IV. ViVi khuakhuaånån lamlam ((CyanobacteriaCyanobacteria)) Laø moät nhoùm VSV nhaân nguyeân thuûy coù khaû naêng töï döôõng quang naêng nhôø chöùa saéc toá quang hôïp laø chaát dieäp luïc a, caroten β vaø caùc saéc toá phuï Spirulina Anabaena
44. Ñaëc ñieåm: Ñôn baøo hoaëc ña baøo daïng sôïi. Teá baøo coù hình caàu, hình elip, hình quaû leâ, hình tröùng, ÑK 1μm Boä phaän thöïc hieän qtqh trong tbvk lam ñöôïc goïi laø tilacoit, soá löôïng raát nhieàu.
45. Thaønh Tb khaù daøy: taàng ngoaøi laø LPS, taàng trong laø PG. Moät soá coù bao nhaày caáu taïo bôûi polysaccharit. Cyanobacteria cells
46. Phaân loaïi: Bergey (1994) vi khuaån lam coù 5 boä - Boä Chrococcales: hình que, hình caàu, ñôn baøo, hay daïng keát khoái; phaân ñoâi hoaëc naûy choài, khoâng coù dò tb, haàu heát khoâng di ñoäng, goàm caùc chi: Glooeothece Chamaesiphon Gleocapsa
47. - Boä Pleurocapsales: hình que hoaëc hình caàu ñôn baøo, coù theå keát thaønh daïng khoái, khoâng coù dò tb, coù theå taïo thaønh daïng sôïi, thöôøng coù daïng taûn, Goàm caùc chi: Pleurocapsa, Dermocarpa Pleurocapsa Dermocapsa Chroococcidiopsi
48. - Boä Oscillatoriales: ña baøo, daïng sôïi, khoâng coù caùc tb dò hình, thöôøng di ñoäng, goàm caùc chi: Spirulina, Arthrospira, Oscillatoria, Lyngbya Lyngbya Oscillatoria Spirulina
49. - Boä Nostocales: ña baøo, daïng sôïi, coù caùc tb dò hình, goàm caùc chi Nostoc, Anabaena, Aphanizomenon Nostoc Anabaena Scytonema Calothrix
50. - Boä Stigonematales: ña baøo, daïng sôïi phaân nhaùnh thöïc hay phaân nhaùnh löôõng phaân, goàm caùc chi Fischerella, Chlorogloeopsis Fischerella Geitlerinema Fischerella
51. Vi khuaån lam coù nhöõng thaønh phaàn ñaëc tröng: + Teá baøo dò hình coù thaønh daøy, maøu nhaït, khoâng chöùa saéc toá quang hôïp, khoâng chöùa caùc haït döï tröõ, hình thaønh töø tb dd treân caùc vò trí khaùc nhau cuûa sôïi. Laø nôi coá ñònh niô Anabaena
52. + Baøo töû nghæ laø loaïi tb naèm ôû ñaàu hoaëc giöõa sôïi, coù thaønh daøy, maøu thaãm vaø coù taùc duïng choáng chòu cao ñoái vôùi caùc ñk baát lôïi cuûa MT soáng. Cylindrospermum Nostoc
53. + Taûo ñoaïn laø chuoãi caùc tb ngaén ñöôïc ñöùt ra töø sôïi vk lam. Ñoù laø kieåu sinh soâi naûy nôû ñaëc tröng cuûa moät soá chi vk lam. Lyngbya + Haït sinh saûn laø moät tb coù maøng nhaày ñöôïc taùch ra töø sôïi vk lam vaø lam chöùc naêng sinh saûn.
54. Vai troø cuûa vi khuaån lam - Goùp phaàn boå sung nguoàn ñaïm vaøo thöùc aên cho ngöôøi, gia suùc vaø thuûy saûn. - Coù vai troø trong vieäc saûn xuaát caùc cheá phaåm duøng laøm phaân boùn cho thöïc vaät.
55. IV. MICOPLATMA 1898, E.Nocard vaø Roux (Phaùp), phaân laäp Micoplatma töø boø bò beänh vieâm phoåi. Hình daïng: hình haït nhoû rieâng leû, keát thaønh ñoâi hay chuoãi ngaén, hình ovan kích thöôùc: 0.1μ Caáu taïo: chöa coù thaønh tb, coù maøng NSC, ribosom vaø sôïi nhaân.
56. Mycoplasma colonies Mycoplasma on agar plate Mycoplasma pneumoniae
57. Ñaëc ñieåm cuûa Micoplatma: - Gram aâm, taïo nhöõng KL raát nhoû treân MT thaïch. - Sinh saûn töông töï nhö naûy choài hoaëc phaân caét- - Hieáu khí hoaëc hieáu khí tuøy tieän, thích hôïp ôû 370Cvaø pH 7 – 8. - Phaùt trieån toát ôû MT phoâi gaø vaø MT nhaân taïo. - Bò tieâu dieät ôû 45 – 550 C/15 phuùt. - Gaây beänh cho ngöôøi, ñoäng vaät, thöïc vaät.
58. IV. RICKETXI 1909, do H.T. Ricketts (1871-1910) laàn ñaàu tieân phaùt hieän ra maàm beänh soát thöông haøn phaùt ban. Ricketxi laø loaïi VSV nhaân nguyeân thuûy, kyù sinh baét buoäc. Hình daïng: hình que ngaén, que daøi, hình caàu, hình sôïi. Caáu taïo: coù thaønh teá baøo, maøng NSC, tb chaát vaø nhaân.
59. Rickettsia rickettsii Rickettsia
60. Moät soá ñaëc ñieåm cô baûn cuûa Ricketxi + Kyù sinh tuyeät ñoái + Teá baøo khoâng di ñoäng + G-, khoù baét maøu khi nhuoäm + Sinh saûn baèng pp phaân caét gioáng VK + Bò tieâu dieät ôû 800C/sau 1 phuùt. Maãn caûm vôùi ñieàu kieän khoâ vaø chaát saùt truøng. + Gaây neân moät soá beänh ôû ngöôøi, gia suùc, thöïc vaät
61. V . CLAMIDIA Phaùt hieän 1907 trong teá baøo keát maïc cuûa caùc beänh nhaân bò maét hoät. Laø VK raát nhoû, qua loïc, G-, kyù sinh baét buoäc. Caáu taïo: coù thaønh tb, coù maøng NSC, tb chaát, ribosom vaø nhaân. Chlamydia
62. Chu kyø soáng: coù hai daïng caù theå -Nguyeân theålaø daïng caù theå coù khaû naêng xaâm nhieãm vaøo tb chuû, coù hình caàu coù theå chuyeån ñoäng, ÑK: 0,2 – 0,5 μm. -Thuûy theåcoøn goïi laø theå daïng löôùi, laø loaïi tb hình caàu moûng, R = 0,8 - 1,5 μm; do nguyeân theå bieán ñoåi thaønh.
63. Chu kyø soáng cuûa Chlamydia