Giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh khối 8 tại trường Trung học Cơ sở Colette

Nội dung text: Giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh khối 8 tại trường Trung học Cơ sở Colette

1. GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM CHO HỌC SINH KHỐI 8 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ COLETTE EDUCATING SOFT SKILLS FOR STUDENTS AT COLETTE JUNIOR HIGH SCHOOL-GRADE 8 PGS.TS. Nguyễn Văn Tuấn Ngô Thúy Bảo Trân - Học viên cao học Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM TÓM TẮT Giáo dục Việt Nam hiện nay đang có những chuyển biến rõ rệt về mục đích cũng như phương pháp giáo dục. Nếu như trước đây việc giảng dạy chỉ cần cung cấp cho các em đầy đủ kiến thức, người thầy với vai trò trung tâm, là người giảng giải, đúc kết bài học cho các em ghi chép thì ngày nay với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật , cách nhìn nhận về giáo dục đã có một bước tiến triển mới. Với vai trò của mình là người định hướng, người thầy ngày nay không còn là trung tâm của hoạt động giáo dục nữa mà là người khơi gợi cho các em tư duy, sáng tạo, các em chính là trung tâm của mọi hoạt động giáo dục. Để làm được điều đó bên cạnh những kiến thức xây dựng cho các em qua các bài học, người thầy phải có biện pháp giáo dục các kỹ năng mềm cho học sinh của mình giúp các em chủ động đón nhận những kiến thức mới Từ khóa: Giáo dục, kỹ năng, kỹ năng mềm, tích cực. ABSTRACT The goal of the application of active teaching techniques is now promoting a positive, proactive, creative learners. For brainstorming, mind map, modeling, art galleries are active teaching techniques, to create passion, interest in learning for learners. The paper presents the application of the techniques mentioned above active teaching in technical fabric designer at the HCMC University of Technology and Education. Keywords: Education, skill, soft skill, positive 1. Mở đầu 1
2. Với xu hướng chung mà Bộ giáo dục chúng ta đang hướng tới, đó là thay dần phương pháp giảng dạy truyền thống bằng các phương pháp dạy học tích cực như: dạy học theo dự án, dạy học tích hợp, xây dựng sơ đồ tư duy trong giảng dạy Tất cả những phương pháp trên chúng ta đều dễ dàng thấy được có chung một điểm là tích cực hóa người học, rèn luyện các kỹ năng cho người học, giúp người học biết ứng dụng kiến thức đã học một cách sâu và rộng chứ không phải theo thói quen hay học vẹt. Nước ta trong những năm gần đây việc giáo dục kỹ năng cho trẻ rất được quan tâm. Rất nhiều cuốn sách viết về giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng mềm, kỹ năng tự lập, kỹ năng giao tiếp được xuất bản. Tuy nhiên việc sản xuất đại trà như thế vẫn chưa thu được kết quả khả quan theo mong muốn của những người làm công tác giáo dục. Vì sách mang nhiều yếu tố không thực tế, những tình huống được đưa ra không mang tính sư phạm. Theo vnexpress.net, Ngày 26/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo gửi công văn yêu cầu Nhà xuất bản Giáo dục thu hồi cuốn sách “Thực hành kỹ năng sống dành cho học sinh lớp 1” . Từ những vấn đề trên, ta nhận thấy việc giáo dục kỹ năng cho học sinh là một việc hết sức cấp thiết nhưng không dễ dàng và không được nóng vội. Giáo viên là một trong những nhân tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước. Với một vấn đề được đưa ra, người giáo viên cần phải đặt mình vào lăng kính của học sinh, vào suy nghĩ và cảm nhận của học sinh để tránh nhận được kết quả không như mong đợi. Qua thực tế giảng dạy tại trường THCS Colette hơn 10 năm, người nghiên cứu nhận thấy trường THCS Colette nói riêng và các trường THCS trên địa bàn quận 3 nói chung vẫn chú trọng việc giáo dục con chữ cho học sinh, chú trọng việc dạy như thế nào cho HS của trường năm nào cũng thi đạt HSG cấp thành phố hay cấp toàn quốc, tỷ lệ tốt nghiệp như thế nào Trong khi đó sự thành công trong tương lai của thế hệ học sinh không chỉ ở kiến thức mà là ở sự tự tin, chủ động, khả năng tư duy cao, phản ứng nhanh nhạy bén trong tất cả các tình huống. Dưới đây, chúng tôi khái lược kết quả nghiên cứu: “Giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh khối 8 tại trường THCS Colette Quận 3 Thành phố Hồ Chí Minh”. 2. Khái quát chung về kỹ năng 2.1. Kỹ năng Kỹ năng là khả năng thực hiện đúng hành động, hoạt động phù hợp với những mục tiêu vàđiều kiện cụ thể tiến hành hoạt động ấy cho dù đó là hành động cụ thể hay hành động trí tuệ” [2,tr220]. 2
3. 2.2. Kỹ năng mềm 2.2.1. Khái niệm Kỹ năng mềm là một thuật ngữ xã hội học chỉ những kỹ năng có liên quan đến việc sử dụng ngôn ngữ, khả năng hòa nhập xã hội, thái độ và hành vi ứng xử áp dụng vào việc giao tiếp giữa người với người [5]. 2.2.2. Phân loại kỹ năng mềm Kỹ năng mềm không phải là kỹ năng sống mà nó chỉ là một phần trong kỹ năng sống, nhất là với từng lứa tuổi khác nhau, các em cần trang bị những kỹ năng khác nhau. Thống nhất với quan điểm trên, qua tìm hiểu người nghiên cứu nhận thấy 10 kỹ năng mềm sau đây là những kỹ năng cần thiết cho học sinh trung học cơ sở 1. Kỹ năng học và tự học 2. Kỹ năng xác định mục tiêu phù hợp 3. Kỹ năng tư duy sáng tạo 4. Kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc 5. Kỹ năng lắng nghe 6. Kỹ năng thuyết trình 7. Kỹ năng giao tiếp 8. Kỹ năng giải quyết vấn đề 9. Kỹ năng làm việc nhóm 10. Kỹ năng đàm phán và thuyết phục. 2.2.3. Phương pháp giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh trung học cơ sở Nhiệm vụ của người giáo viên là phải lựa chọn những phương pháp phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, khả năng tư duy sáng tạo của từng em chứ không thể rập khuôn theo một phương pháp nào đó. Chúng tôi nhận thấy những phương pháp sau đây thích hợp sử dụng cho HS cấp THCS + Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề + Quy trình: Theo giáo sư Nguyễn Bá Kim quy trình dạy học của phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề [3] gồm 4 bước : * Phát hiện hoặc thâm nhập vấn đề: Từ tình huống thực tế, HS phát hiện, suy nghĩ, tìm tòi để tìm ra được một cách chính xác vấn đề các em đang gặp phải. * Tìm giải pháp: theo sơ đồ như sau 3
4. * Trình bày giải pháp: Khi đã tìm được giải pháp để giải quyết vấn đề, HS phải tìm hiểu, thu thập thông tin để tiến hành trình bày giải pháp của mình đưa ra. * Nghiên cứu sâu giải pháp: Tìm hiểu những khả năng ứng dụng kết quả. Đề xuất những vấn đề mới có liên quan nhờ xét tương tự, khái quát hóa, lật ngược vấn đề và giải quyết nếu có thể. + Phương pháp đóng vai Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học trò thực hành một số cách xử sự nào đó trong một cảnh huống giả định. * Cách tiến hành có xác xuất như sau : - Giáo viên chia nhóm , tình huống đóng vai cho từng nhóm và quy định rõ thời gian chuẩn mực, thời gian đóng vai - Các nhóm bàn bạc chuẩn bị đóng vai - Các nhóm lên đóng vai - Thầy giáo kết luận về cách ứng xử trong tình huống. + Phương pháp làm việc theo nhóm Làm việc theo nhóm là một trong những phương pháp dạy học được áp dụng trong đổi mới phương pháp dạy học: phát huy tính tích cực của người học, dạy học hướng về người học + Quy trình: * Bước 1 : Làm việc chung cả lớp * Bước 2: Làm việc theo nhóm * Bước 3: Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp + Phương pháp dạy học theo dự án Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu. [4] + Quy trình [1, tr 165] Bước 1: Xác định mục tiêu Bước 2: Xây dựng kế hoạch Bước 3: Thực hiện dự án Bước 4: Trình bày sản phẩm Bước 5: Đánh giá dự án + Phương pháp tham quan 4
5. Tham quan là một hình thức tổ chức dạy học. Khi không phân biệt giữa hình thức và phương pháp, người ta cũng gọi là phương pháp tham quan [1, tr156] + Quy trình * Bước 1: Chuẩn bị tham quan (Xác định mục tiêu cần đạt được cái gì? Cái gì cần quan sát và tìm hiểu?) * Bước 2: Tiến hành tham quan (Tìm hiểu các vấn đề đã đặt ra, thu thập thông tin ) * Bước 3: Đánh giá tham quan (Tổng kết lại cả quá trình tham quan, trình bày kết quả) 2.3 Kết quả sau khi thực nghiệm Lựa chọn của HS Các kỹ năng đạt được trong quá trình tham gia vào bài học Số lượng Tỉ lệ Kỹ năng giao tiếp 97.9 97.9 Kỹ năng làm việc nhóm 100 100 Kỹ năng tư duy sáng tạo 75 75 Kỹ năng lắng nghe 37 77.1 Kỹ năng giải quyết vấn đề 27 56.3 Kỹ năng xác định mục tiêu phù hợp 29 60.4 Kỹ năng học và tự học 64.6 64.6 Kỹ năng thuyết trình 60.4 60.4 Kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc 62.5 62.5 5
6. Kỹ năng đàm phán và thuyết phục 60.4 60.4 3. Kết luận Đổi mới phương pháp dạy luôn là điểm hướng tới của giáo viên khắp nước trên thế giới nói chung và giáo viên Việt Nam nói riêng. Thế nhưng đổi mới như thế nào để vừa bắt kịp thời đại, vừa thích ứng với tư duy của học sinh Việt Nam. Đó là công việc của những người làm giáo dục như chúng ta. Phần lớn đa số trẻ em ở Việt Nam còn rụt rè, sợ sệt, dù có năng lực, biết rõ đáp án câu trả lời, thế nhưng các em vẫn không thích trả lời vì nhát, vì mắc cỡ với bạn Vì vậy qua nghiên cứu “Giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh khối 8 tại trường THCS Colette quận 3 thành phố Hồ Chí Minh” đã phần nào khơi dậy tính tích cực, độc lập sáng tạo của người học sẽ giúp người giáo viên biến đổi những bài học vốn khô khan, “khó nuốt” đối với học sinh trở nên là một công việc vui vẻ, mang tính giải trí. Từ đó trẻ hình thành được tính tích cực trong học tập. Tính tích cực ở người học biểu hiện qua 3 khía cạnh: cảm xúc, nhận thức và ý chí. Vì vậy công tác cơ bản và đầu tiên nhất của nguiời giáo viên là tạo được sự hào hứng cho trẻ. Để khơi dậy tính tích cực của mỗi học sinh, mỗi bộ môn đều có thế mạnh riêng và phù hợp với đặc trưng của bộ môn đó. Đối với môn công nghệ tôi thực hiện dạy lồng ghép-liên môn, giao cho trẻ xây dựng những dự án, nghiên cứu những vấn đề mang tính thời sự để tạo sự hứng khởi trong công việc học tập của trẻ, việc nghiên cứu giảng dạy theo hướng tích cực đã đem lại hiệu quả cao về chất lượng giảng dạy. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Nguyễn Văn Cường – Bernd Meier (2012), Lý luận dạy học hiện đại – Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học, Postdam – Hà Nội – Thành Phố Hồ Chí Minh. [2]Bùi Hiền, Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh, Vũ Văn Tảo, Từ điển giáo dục học, Nhà xuất bản Từ Điển Bách Khoa, 2002, 518 trang. [3] Nguyễn Bá Kim, Phương pháp dạy đại cương môn Toán, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. [4] Lê Thị Thùy Trang, Áp dụng dạy học theo dự án mô - đun điện dân dụng lớp 8 tại Trung Tâm Kỹ Thuật Tổng Hợp – Hướng Nghiệp Quận Gò Vấp, Luận văn Thạc sĩ, Đại học Sư phạm Kỹ thuật, năm 2013. 6
7. [5] Ngô Thúy Bảo Trân (2016), Giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh khối 8 tại trường THCS Colette quận 3 thành phố Hồ Chí Minh. Thông tin liên hệ tác giả chính (người chịu trách nhiệm bài viết): Họ tên: Ngô Thúy Bảo Trân Đơn vị: THCS Colette Điện thoại: 0908299809 Email: ngothuybaotran@yahoo.com.vn Xác nhận của giáo viên hướng dẫn 7
8. BÀI BÁO KHOA HỌC THỰC HIỆN CÔNG BỐ THEO QUY CHẾ ĐÀO TẠO THẠC SỸ Bài báo khoa học của học viên có xác nhận và đề xuất cho đăng của Giảng viên hướng dẫn Bản tiếng Việt ©, TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH và TÁC GIẢ Bản quyền tác phẩm đã được bảo hộ bởi Luật xuất bản và Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam. Nghiêm cấm mọi hình thức xuất bản, sao chụp, phát tán nội dung khi chưa có sự đồng ý của tác giả và Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. ĐỂ CÓ BÀI BÁO KHOA HỌC TỐT, CẦN CHUNG TAY BẢO VỆ TÁC QUYỀN! Thực hiện theo MTCL & KHTHMTCL Năm học 2017-2018 của Thư viện Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh.