Đánh giá chất lượng chương trình đào tạo giáo dục tiểu học trình độ cao đẳng tại trường Đại học Quảng Nam

Nội dung text: Đánh giá chất lượng chương trình đào tạo giáo dục tiểu học trình độ cao đẳng tại trường Đại học Quảng Nam

1. ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG NAM VŨ THỊ HỒNG PHÚC Học viên Cao học khóa 2008 - 2010 Trƣờng Đại Học Sƣ Phạm Kỹ Thuật Tp.HCM TÓM TẮT Giáo dục đại học hiện nay không ngừng đƣợc đổi mới và phát triển nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng đội ngũ nhân lực phù hợp với yêu cầu của thời đại mới. Công việc đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo trở thành yêu cầu cấp thiết để giúp nhà quản lý có cái nhìn thực tế về chất lƣợng nguồn lực đào tạo, từ đó đƣa ra những biện pháp cải tiến, thay đổi phù hợp với nhu cầu của xã hội. ABSTRACT Today, higher education continuously innovate and develop in order to achieve the objective of building human resources in accordance with the requirements of the new age. The assessment of the quality of training becomes an urgent request for help managers have a realistic view of human resources quality, thereby offering improved methods, appropriate changes to the needs of society opportunity. 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Giáo dục Việt Nam trong những năm đầu thế kỉ XXI đang đứng trƣớc nhiều cơ hội và thách thức lớn. Đó là sự phát triển vƣợt bậc của khoa học kỹ thuật, sự giao lƣu và hội nhập quốc tế trên nhiều lĩnh vực. Các hiện tƣợng giáo dục xuyên biên giới và huy động lực lƣợng lao động xuyên biên giới đã và đang ảnh hƣởng rất lớn đến triết lý giáo dục, cơ chế quản lý và công tác điều hành các cơ sở giáo dục của Việt Nam nói riêng, và các nƣớc trên thế giới, nói chung. Nhu cầu học tập trong nƣớc tăng nhanh, thị trƣờng lao động ngày càng khắt khe đòi hỏi giáo dục Việt Nam phải tăng qui mô, đồng thời nâng cao chất lƣợng đào tạo; phải vƣơn lên tầm cao mới để đáp ứng yêu cầu sử dụng nhân lực của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Công việc đánh giá chất lƣợng đào tạo trở nên yêu cầu cấp thiết và giúp nhà quản lý có cái nhìn thực tế về chất lƣợng đang đƣợc đào tạo, từ đó đƣa ra những biện pháp cải tiến thay đổi phù hợp nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo đội ngũ nguồn lao động có đủ phẩm chất và trình độ trong thời đại mới. 1
2. Nhận thấy vai trò quan trọng của công tác đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo, ngƣời nghiên cứu thiết nghĩ cần phải đánh giá một chƣơng trình đào tạo tại địa phƣơng mà trƣờng Đại học Quảng Nam đang đào tạo (ngành Giáo dục Tiểu học trình độ cao đẳng) để nhà trƣờng: - Đánh giá đƣợc mức độ mà chƣơng trình đào tạo đáp ứng yêu cầu của sứ mạng và các mục tiêu của nhà trƣờng; - Thấy đƣợc những điểm mạnh, những tồn tại trong việc thực hiện chƣơng trình đào tạo và do đó đề ra đƣợc những giải pháp phát huy những điểm mạnh và khắc phục những điểm tồn tại; - Thực hiện tốt trách nhiệm giải trình với xã hội về những vấn đề liên quan tới ngành đào tạo Cao đẳng Giáo dục Tiểu học của mình. 2. NỘI DUNG 2.1. Một số thuật ngữ liên quan . Chƣơng trình đào tạo là một văn bản đƣợc thiết kế chi tiết cho một hoạt động đào tạo (một ngành đào tạo hay chuyên ngành đào tạo) bao gồm mục tiêu, nội dung, kế hoạch chƣơng trình đào tạo, hình thức và phƣơng pháp dạy học, hình thức và nội dung đánh giá học sinh, chuẩn đầu ra, thời gian để hoàn thành khóa học, trình độ đào tạo, loại hình đào tạo. . Chất lƣợng chƣơng trình đào tạo là sự đáp ứng mục tiêu và chuẩn đầu ra của chƣơng trình đào tạo ở trình độ cụ thể, đáp ứng các yêu cầu theo quy định của Luật giáo dục đại học, phù hợp với nhu cầu sử dụng nhân lực của địa phƣơng, của ngành. . Đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo là việc thu thập, xử lý thông tin, đƣa ra những kết quả dựa trên các tiêu chuẩn đánh giá đối với toàn bộ các hoạt động liên quan đến chƣơng trình đào tạo trong cơ sở giáo dục đại học. Khi đánh giá chất lƣợng một chƣơng trình đào tạo, cái cần quan tâm nhiều là xem nhà trƣờng đặt ra những mục tiêu gì, mong muốn ngƣời tốt nghiệp đạt đƣợc những gì về kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết cho ngành nghề mà họ theo học và thực tế họ đã đạt đƣợc những gì. Sự thỏa mãn của sinh viên, của các cơ quan quản lý nhà nƣớc liên quan đến ngành đào tạo, của ngƣời sử dụng sinh viên tốt nghiệp ngành đào tạo là những chỉ số quan trọng giúp đánh giá chất lƣợng một chƣơng trình đào tạo và cuối cùng là cải tiến chƣơng trình và các dịch vụ cung cấp cho chƣơng trình. 2.2. Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá chƣơng trình đào tạo 2
3. Một chƣơng trình đào tạo đƣợc thực hiện ở một đơn vị đào tạo (khoa, bộ môn) trực thuộc một trƣờng đại học. Do đó, khi đánh giá chất lƣợng một chƣơng trình đào tạo ngành Cao đẳng Giáo dục Tiểu học cần xây dựng bộ tiêu chuẩn, tiêu chí dựa trên bộ tiêu chuẩn – tiêu chí đánh giá của Bộ GD & ĐT để làm công cụ đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo bằng phƣơng pháp lấy ý kiến, thu thập thông tin, dữ liệu qua bảng hỏi và thống kê toán học để đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo. . Tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo các trình độ giáo dục đại học là mức độ yêu cầu về những nội dung và điều kiện mà chƣơng trình đào tạo phải đáp ứng để đƣợc công nhận đạt tiêu chuẩn chất lƣợng giáo dục. . Tiêu chí đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học là mức độ yêu cầu và điều kiện cần đạt đƣợc ở một khía cạnh cụ thể của mỗi tiêu chuẩn. Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận về đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo, tham khảo quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng giáo dục trƣờng đại học và bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng chƣơng trình giáo dục ngành Giáo dục Tiểu học trình độ cao đẳng của Bộ GD&ĐT, ngƣời nghiên cứu đã xây dựng bộ tiêu chuẩn tiêu chí để làm công cụ tiến hành đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo chuyên ngành Giáo dục Tiểu học trình độ cao đẳng tại trƣờng Đại học Quảng Nam. Bảng 1: Bảng các tiêu chuẩn – tiêu chí sử dụng để đánh giá chƣơng trình chuyên ngành Giáo dục Tiểu học trình độ cao đẳng tại trƣờng Đại học Quảng Nam Tiêu Tiêu Nội dung tiêu chí chuẩn chí 6. Mục tiêu TC.1.1 Đánh giá về mục tiêu và chuẩn đầu ra của chƣơng trình và chuẩn đào tạo. đầu ra TC.1.2 Đánh giá mức độ phù hợp của mục tiêu chƣơng trình đào tạo với nhu cầu nguồn nhân lực của cơ quan sử dụng lao động. TC.1.3 Đánh giá mức độ hài lòng của sinh viên sau tốt nghiệp đối với chƣơng trình chuyên ngành GDTH trình độ cao đẳng. 7. Chƣơng TC.2.1 Đánh giá nội dung và cấu trúc các môn học của chƣơng trình đào trình đào tạo. tạo TC.2.2 Đánh giá ý kiến của giảng viên đối với môn học đang phụ 3
4. trách. TC.2.3 Đánh giá mức độ đáp ứng của nội dung chƣơng trình đào tạo với mục tiêu và chuẩn đầu ra từ ý kiến của các cơ quan tiếp nhận sinh viên thực tập hay làm việc. TC.2.4 Đánh giá về số lƣợng các môn học của cựu sinh viên và sinh viên đang theo học. TC.2.5 Đánh giá về mức độ hỗ trợ giữa các học phần lý thuyết và học phần thực hành thực tập của sinh viên ra trƣờng và sinh viên đang theo học. 8. Các TC.3.1 Đánh giá mức độ tổ chức đào tạo tại nhà trƣờng của giảng hoạt động viên, sinh viên và cựu sinh viên. đào tạo TC.3.2 Đánh giá mức độ phổ biến cho sinh viên biết và hiểu các nội dung của nhà trƣờng, khoa/bộ môn. TC.3.3 Đánh giá của giảng viên về mức độ sử dụng các phƣơng pháp đánh giá kết quả học tập của ngƣời học 9. Đội ngũ TC.4.1 Đánh giá về việc phân công giảng dạy cho giảng viên của giảng viên nhà trƣờng và bộ môn TC.4.2 Đánh giá của giảng viên về phƣơng pháp giảng dạy TC.4.3 Đánh giá của giảng viên đối với quá trình quản lý đội ngủ giảng viên tại trƣờng Đại học Quảng Nam 10. Ngƣờ TC.5.1 Đánh giá những khả năng, năng lực của sinh viên đang i học theo học ngành CĐGDTH tại trƣờng Đại học Quảng Nam. TC.5.2 Đánh giá những khả năng, kiến thức của sinh viên sau khi ra trƣờng đáp ứng yêu cầu công việc tại cơ quan, đơn vị. TC.5.3 Đánh giá những khả năng nghiệp vụ sƣ phạm của sinh viên sau khi ra trƣờng đáp ứng yêu cầu giảng dạy tại các đơn vị giảng dạy. 6. Cơ sở TC.6.1 Đánh giá chất lƣợng của cơ sở vật chất phục vụ cho giảng vật chất dạy – học tập. Tổng số tiêu chuẩn – tiêu chí sử dụng là 6 tiêu chuẩn và 18 tiêu chí. 2.3. Đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tào ngành Giáo dục Tiểu học . Chọn mẫu điều tra 4
5. Các đối tƣợng tham gia cho ý kiến đánh giá chƣơng trình đào tạo chuyên ngành CĐGDTH đƣợc chọn bao gồm: Giảng viên - CB quản lý, sinh viên đang theo học, sinh viên đã tốt nghiệp, cơ quan sử dụng lao động và tiếp nhận sinh viên thực tập. . Xây dựng các thang điểm đánh giá: Đối với thang điểm 4 (đối với các trƣờng hợp có 4 lựa chọn): Mức độ Điểm trung bình chung Mức độ đạt được 1 Từ 3,5 đến 4 Tốt 2 Từ 3,0 đến 3,4 Khá 3 Từ 2,0 đến 2,9 Đạt 4 Từ 1,9 trở xuống Chƣa đạt Đối với thang điểm 5 (đối với các trƣờng hợp có 5 lựa chọn): Mức độ Điểm trung bình chung Mức độ đạt được 1 Từ 4,3 đến 5 Tốt 2 Từ 3,5 đến 4,2 Khá 3 Từ 2,8 đến 3,4 Đạt 4 Từ 2,7 trở xuống Chƣa đạt Bằng phƣơng pháp lấy ý kiến, thu thập thông tin, dữ liệu qua bảng hỏi và xử lý dữ liệu, thống kê toán học, kết quả đánh giá của 6 tiêu chuẩn và 18 tiêu chí đoa là: có 11/18 tiêu chí đạt ở mức độ Khá, 7/18 tiêu chí đạt mức độ Đạt. . Đề xuất giải pháp Qua phân tích và đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo chuyên ngành Cao đẳng Giáo dục Tiểu học, ngƣời nghiên cứu xin đề nghị một số giải pháp nâng cao chất lƣợng chƣơng trình đào tạo nhƣ sau: Những đề xuất để cải tiến chương trình đào tạo Chƣơng trình đào tạo chuyên ngành Cao đẳng Giáo dục Tiểu học đã đƣợc xây dựng mục tiêu và chuẩn đầu ra khoa học, phù hợp với thực tiễn đào tạo, với sứ mạng, mục tiêu giáo dục của một trƣờng đại học địa phƣơng. Tuy nhiên đối với nhà trƣờng và ngƣời quản lý chƣơng trình cần đƣa ra các kế hoạch lấy ý kiến của các đối tƣợng liên quan định kỳ. Từ đó có thể giúp ngƣời quản lý có cái nhìn chính xác nhu cầu thực tế, chuẩn đầu ra của chƣơng trình sẽ luôn đƣợc cập nhật mới tiến bộ và chi tiết phù hợp với nhu cầu lao động thực tế của xã hội. 5
6. Đối với nội dung của chƣơng trình, nhà quản lý cần đƣa ra hƣớng đề xuất giảm bớt giờ lý thuyết, nâng cao chất lƣợng và tăng cƣờng cho các giờ thực hành, thực tập. Ban giám hiệu, bộ môn phụ trách quản lý chƣơng trình chuyên ngành cần quan tâm và đầu tƣ nhiều hơn nữa mối liên hệ giữa nhà trƣờng và các cơ quan – đơn vị trƣờng tiểu học trong tỉnh, vì các đơn vị này chính là nơi kiến tập, thực tập, tham quan và làm việc sau khi tốt nghiệp; đây là nơi cung cấp các ý kiến đánh giá tốt nhất chất lƣợng chƣơng trình đào tạo của nhà trƣờng. Bên cạnh rèn luyện kiến thức chuyên môn, các buổi thực hành tại lớp, kiến tập, thực tập tại các trƣờng, đơn vị cần rèn luyện các kỹ năng mềm (kỹ năng giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm),tác phong lao động năng động sáng tạo, tác phong sƣ phạm cho sinh viên. Tạo điều kiện và khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học với các thể loại đề tài về giáo dục, hoặc lĩnh vực chuyên ngành phục vụ cho nội dung giảng dạy nhằm mục đích rèn luyện khả năng sáng tạo cho sinh viên. Tăng cƣờng các nội dung thực hành giảng dạy để sinh viên rèn luyện các kỹ năng nghiệp vụ sƣ phạm, đặc biệt là khả năng sử dụng và thiết kế phƣơng tiện dạy học của sinh viên. Phương pháp giảng dạy Đẩy mạnh công tác đổi mới phƣơng pháp giảng dạy, tăng cƣờng sử dụng nhóm các phƣơng pháp dạy học tích cực, lấy ngƣời học làm trung tâm. Bằng cách giảng viên cần phát huy những mặt mạnh đã đƣợc đánh giá nhƣ sử dụng tốt thƣờng xuyên các phƣơng tiện dạy học hiện đại, chuyển tải kiến thức tốt. Sự thành công trong dạy học không chỉ là khối lƣợng kiến thức đƣợc truyền đạt mà quan trọng hơn là những khả năng vận dụng kiến thức của sinh viên; giảng viên cần phải dạy cho sinh viên học cách phát huy tính chủ động của ngƣời học đồng thời phải biết cách áp dụng những kiến thức đó vào thực tế. Giảng viên nên tạo ra các tình huống và sinh viên phải luôn làm bài tập nhóm, thực hành giải quyết vấn đề. Tùy theo yêu cầu của nội dung môn học và điều kiện có thể, giảng viên nên sử dụng đa dạng các nhóm phƣơng pháp giảng dạy Phương pháp và quy trình kiểm tra đánh giá Giảng viên cần chủ động xây dựng và sử dụng các hình thức kiểm tra đánh giá một cách đa dạng phù hợp các mục môn học đề ra. Bên cạnh các hình thức kiểm tra đánh giá, nhà trƣờng đang khuyến khích các khoa, bộ môn giảng viên xây dựng ngân hàng câu hỏi 6
7. thi – kiểm tra. Có ngân hàng đề thi sẽ đảm bảo giảng viên giảng dạy đầy đủ nội dung môn học. Đầu tư phát triển đội ngũ cán bộ - giảng viên Để nâng cao chất lƣợng của chƣơng trình đào tạo và nguồn nhân lực kế thừa có chuyên môn, nhà trƣờng và đơn vị cần khuyến khích và tạo điều kiện cho giảng viên học tập nâng cao trình độ sau đại học, nghiên cứu sinh, đảm bảo theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, giảng viên trƣờng đại học phải có trình độ từ thạc sĩ trở lên.  Cơ sở vật chất (phòng thực hành, thí nghiệm phục vụ cho dạy, học và nghiên cứu khoa học) Hệ thống các phòng thí nghiệm phục vụ cho chuyên ngành Cao đẳng GDTH đáp ứng đƣợc với yêu cầu đào tạo trong những năm vừa qua. Tuy nhiên, với xu hƣớng tăng số lƣợng sinh viên qua mỗi năm nên nhà trƣờng cần quan tâm bảo trì đúng hạn, tăng cƣờng phòng thực hành và cần nâng cấp máy móc hiện đại phù hợp với công nghệ mới.  Trong quản lý đào tạo Với phần mềm đăng ký môn học đang áp dụng cho việc đăng ký vào đầu mỗi học kỳ đang quá tải với số lƣợng đăng ký ngày một đông. Hiện nay nhà trƣờng đang có những thay đổi nâng cấp cấu hình máy chủ cùng hợp đồng xây dựng nâng cấp chƣơng trình đăng ký môn học. Bộ môn và các đơn vị khác nhƣ: phòng Đào tạo, phòng Công tác sinh viên, phòng Kế hoạch tài chính và các khoa có liên quan để thực hiện tốt các quy trình kiểm định chất lƣợng, có sự phân công cụ thể chức năng nhiệm vụ và trách nhiệm của các bộ phận, thống nhất các biểu mẫu liên quan đến sinh viên. Thư viện Hiện tại thƣ viện của nhà trƣờng luôn đƣợc quan tâm và đầu tƣ nguồn tài liệu tham khảo phục vụ nhu cầu tìm kiếm tài liệu cho sinh viên của tất cả các chuyên ngành đào tạo tại trƣờng. Trƣớc bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, thì thƣ viện nhà trƣờng cần phải tăng cƣờng hơn nữa xây dựng kho tài nguyên học tập bao gồm: giáo trình, tài liệu tham khảo, đề cƣơng chi tiết học phần, bài giảng điện tử, thƣ viện điện tử, internet và các liên kết các website Khuyến khích sinh viên đến thƣ viện, tạo cho sinh viên thói quen đến thƣ viện học tập.  Hoạt động trong sinh viên Nhà trƣờng và khoa chuyên môn cần quan tâm hỗ trợ các hoạt động xã hội cho sinh viên tham gia, các cuộc thi chuyên môn, nghiệp vụ sƣ phạm hay nghệ thuật. Các sân chơi, các hoạt động xã hội không chỉ là môi trƣờng giải trí cho sinh viên mà là nơi sinh 7
8. viên học tập, rèn luyện năng lực, khả năng giao tiếp của mình. Qua đó, ngƣời học sẽ rèn luyện bản thân để hoàn thiện đạo đức, nhân cách, bản sắc cá nhân. 3. KẾT LUẬN Đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo là việc làm rất cần thiết, và cần thực hiện có định kỳ từ việc đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng chƣơng trình đào tạo để đƣa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khả thi của chƣơng trình đào tạo, đáp ứng đƣợc sự phát triển của chuyên ngành Cao đẳng Giáo dục Tiểu học. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Tài liệu bồi dƣỡng nghiệp vụ sƣ phạm cho giảng viên trong cơ sở Giáo dục Đại học. Đánh giá trong Giáo dục Đại học. Trƣờng Đại học Sƣ phạm Huế, 2013. Thông tin liên hệ tác giả chính (ngƣời chịu trách nhiệm bài viết) Họ và tên: Vũ Thị Hồn Phúc Đơn vị: Trƣờng Đại học Quảng Nam Điện thoại: 0935.616.837 Email: hongphucdx@gmail.com Tp. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 05 năm 2016. Tác giả Vũ Thị Hồng Phúc XÁC NHẬN CỦA GVHD 8
9. BÀI BÁO KHOA HỌC THỰC HIỆN CÔNG BỐ THEO QUY CHẾ ĐÀO TẠO THẠC SỸ Bài báo khoa học của học viên có xác nhận và đề xuất cho đăng của Giảng viên hướng dẫn Bản tiếng Việt ©, TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH và TÁC GIẢ Bản quyền tác phẩm đã được bảo hộ bởi Luật xuất bản và Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam. Nghiêm cấm mọi hình thức xuất bản, sao chụp, phát tán nội dung khi chưa có sự đồng ý của tác giả và Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. ĐỂ CÓ BÀI BÁO KHOA HỌC TỐT, CẦN CHUNG TAY BẢO VỆ TÁC QUYỀN! Thực hiện theo MTCL & KHTHMTCL Năm học 2017-2018 của Thư viện Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh.