Chủ đề Sinh lý tiết sữa

Nội dung text: Chủ đề Sinh lý tiết sữa

1. Trường Đại Học Thành Tây Khoa Sinh Học Nông Thực Phẩm Chủ đề SINH LÝ TIẾT SỮA Nhóm: WE ARE ONE Cùng nhau bứt phá Thành viên: 1. Nguyễn Thị Thu 2. Nguyễn thị Thương 3. Nguyễn thị Trang 4. Lê Thị Thu Trang 5. Đào Phương Thúy 6. Bùi Thị Yến 7. Nguyễn Văn Thuyết Hà Nội: ngay thang nam 1
2. Nội dung bài I. Mở đầu II. Cấu tạo và sự sinh trưởng phát dục của tuyến vú III. Sữa và sự sinh sữa IV. Sự thải sữa Hà Nội: ngay thang nam 2
3. I. Mở đầu: • Ngay sau khi đẻ, cơ thể của động vật có vú bước vào một thời kỳ hoạt động sinh lý đặc biệt là tiết sữa nuôi con. Chức năng này do tuyến vú đảm nhận, nó bao gồm hai quá trình cơ bản là sinh sữa và thải sữa. • Tuyến vú có nguồn gốc từ tuyến mồ hôi, tất cả các động vật có vú, không kể đực, cái đều có tuyến vú. Song chỉ ở con cái cùng với sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể, dưới ảnh hưởng điều hòa của các hoocmon sinh sản mới phát dục và hoàn thiện trước khi đẻ lần đầu tiên Hà Nội: ngay thang nam 3
4. II. Cấu tạo và sự sinh trưởng, phát dục của tuyến vú Hà Nội: ngay thang nam 4
5. 2.1. Cấu tạo của tuyến vú: Ở mỗi loài khác nhau thì hình dạng, số lượng và vị trí của vú là khác nhau. Loài Vị trí Số núm vú Bò Bẹn 4 Dê cừu Bẹn 2 Mèo Ngực- bụng 8 Người Ngực 2 Ngựa Bẹn 2 Thỏ Ngực- bụng 10 Bảng 2.1. số vú và vị trí của vú ở vài loài Hà Nội: ngay thang nam 5
6. Cấu tạo : Bao tuyến - Da và cơ đầu vú Thuỳ tuyến - Cơ vòng sphineter Tiểu thuỳ tuyến - Lỗ tiết đầu vú - Mô mỡ ống dẫn sữa - Tuyến vú: ▪ bao tuyến (nang) ▪ tiểu thuỳ tuyến Bể sữa ▪ thuỳ tuyến ▪ ống dẫn sữa Da và cơ đầu vú ▪ bể sữa Cơ vòng Sphineter Lỗ tiết đầu vú Hình 2.1: cấu tạo tuyến sữa Hà Nội: ngay thang nam 6
7. Cấu tạo tuyến vú ở một số loài Ở người: Hình 2.2 : Cấu tạo của vú người Hà Nội: ngay thang nam 7
8. * Ở bò: Hình 2.3: Cấu tạo tuyến vú của bò Hà Nội: ngay thang nam 8
9. Ở lợn : cấu tạo tuyến vú không có bể sữa Hà Nội: ngay thang nam 9
10. 2.2. Sự sinh trưởng và phát dục của tuyến vú Sinh trưởng và phát dục của tuyến vú theo giai đoạn , có liên quan tới sự phát triển và trạng thái, chức năng của nó trong hoạt động tiết sữa. Hà Nội: ngay thang nam 10
11. Các giai đoạn phát triển của tuyến vú : Giai đoạn còn non Giai đoạn bắt đầu sinh trưởng, Phát dục tới khi thành thục về tính Giai đoạn Giai đoạn Giai đoạn thành thục mang tiết thai sữa Giai đoạn cạn Hà Nội: ngay thang nam sữa 11
12. Hình 2.4. các giai đoạn phát triển của vú Hà Nội: ngay thang nam 12
13. Hình 2.5: Sự phát triển của tuyến vú từ thành thục đến sản xuất sữa Hà Nội: ngay thang nam 13
14. 2.3. Nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát dục của tuyến vú ● Nhân tố bên trong: - Yếu tố thần kinh : khi kích thích xoa bóp vào bầu vú làm hưng phấn thụ quan cảm giác ở da bầu vú, xung động thần kinh được truyền tới vùng dưới đồi và trung khu điều hoà sinh dục ở vỏ não. Thông qua hệ nội tiết sinh sản tiết các hormone thúc đẩy sự phát dục của tuyến vú. - Yếu tố thể dịch: các hormone ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát dục của tuyến vú là: oestrogen, progesteron, STH, TSH, FSH, LH. Cuối thời kỳ chửa và thời kỳ tiết sữa nuôi con thì tuyến yên tiết prolactin, hormone này có vai trò kích thích bao tuyến phát triển và tiết sữa Hà Nội: ngay thang nam 14
15. Vùng dưới đồi Tuyến yên (thùy trước) Prolactin FSH; LH Bao tuyến Buồng trứng Nhau thai Tủy sống Estrogen progesterone Tiết sữa Phát triển hệ thống ống dẫn sữa và bao tuyến Kích thích Hà Nội: ngay thang nam 15
16. ● Nhân tố bên ngoài - Chế độ dinh dưỡng, chăm sóc - Điều kiện khí hậu - Sự hưng phấn khi gặp đực giống . Hà Nội: ngay thang nam 16
17. III.sữa và sự sinh sữa Hà Nội: ngay thang nam 17
18. 3.1.Sữa: Là sản phẩm tiết ra từ tuyến vú, có giá trị dinh dưỡng cao. 3.1.1. Thành phần của sữa: - Nước - Vật chất khô: ∙ Protein ∙Đường sữa ∙ Mỡ sữa ∙ Enzyme ∙ Kháng thể Hà Nội: ngay thang nam 18
19. Xét về giá trị dinh dưỡng thì phân ra làm hai loại là sữa đầu và sữa thường. Hà Nội: ngay thang nam 19
20. 3.1.2. sữa đầu và sữa thường Bảng 3.1: thành phần sữa đầu và sữa thường Hà Nội: ngay thang nam 20
21. 3.2. Sự sinh sữa 3.2.1Sự sinh tổng hợp các thành phần trong sữa Sự hình thành sữa là một quá trình sinh lý phức tạp xảy ra trong tế bào bao tuyến. Các tế bào này thu nhận các chất nhất định trong máu để tổng hợp thành sữa và thải vào xoang bao tuyến. Tuy nhiên, không phải thành phần vật chất nào của sữa cũng được thẩm thấu trực tiếp từ maú mà phải qua quá trình biến đổi mới có thể tạo ra sữa Hà Nội: ngay thang nam 21
22. Hình 3.1 . Sơ đồ sự hình thành sữa ở bò Hà Nội: ngay thang nam 22
23. 3.2.2. Điều tiết sinh sữa Nhân tố thần kinh Nhân tố thể dịch Sinh sữa Hà Nội: ngay thang nam 23
24. ● Nhân tố thần kinh: • Kích thích: hoạt động bú hoặc vắt sữa làm hưng phấn các thụ quan cảm giác ở bầu vu, xung động thần kinh được truyền vào tuỷ sống đến vùng dưới dồi và theo thần kinh dao cảm tới tuyến vú làm tăng lượng máu tới tuyến vú để cung cấp nguyên liệu cho quá trình sinh sữa • Hạn chế: Nếu ta ngưng hoạt động bú hoặc vắt sữa thì sau một thời gian sữa không tiết ra nữa. Hinh:3.2: hệ thống mạch máu và phản xạ tiết sữa Hà Nội: ngay thang nam 24
25. ● Nhân tố thể dịch: Hình 2.6các hormone điều hòa sự tiết sữa Hà Nội: ngay thang nam 25
26. 3.2.3: Nhân tố ảnh hưởng đến sản lượng và chất lượng sữa. Hà Nội: ngay thang nam 26
27. • Giống và di truyền: Các loài khác nhau thì sản lượng và chất lượng sữa khác nhau. Loài Nước Chất Casei Protein Lactos ASH Năng (%) béo (%) n (%) (%) e (%) (%) lượng ( kcal/100g) Người 87.1 4.5 0.4 0.5 7.1 0.2 72 Chuột 79.0 10.3 6.4 2.0 2.6 1.3 137 Chó 76.4 10.7 5.1 2.3 3.3 1.2 139 Ngựa 88.8 1.9 1.3 1.2 6.2 0.5 52 Bò sữa 87.3 3.9 2.6 0.6 4.6 0.7 66 Hình 3.5: Thành phần sữa giữa các loài Hà Nội: ngay thang nam 27
28. • Điều kiện nuôi dưỡng: khẩu phần ăn theo từng chu kỳ • Thời tiết : nhiệt dộ, độ ẩm, khí hậu • Chu kì tiết sữa • Nhu cầu của con • Bệnh về vú: viêm vú, tác ống dẫn sữa, dãn ống dẫn sữa Hà Nội: ngay thang nam 28
29. IV. Sự thải sữa Hà Nội: ngay thang nam 29
30. 4.1. Sự thải sữa: Sữa sinh ra ở bao tuyến và được tích vào xoang bao tuyến. Khi bú hoặc vắt sữa làm thay đổi áp lực ở trong xoang và sức căng của bầu vú → sữa từ xoang bao tuyến chảy vào ống dẫn rồi vào bể sữa. Khi áp lực trong bể sữa lớn hơn sức căng của cơ vòng đầu vú thì cơ vòng giãn ra và sữa được thải ra ngoài. Hà Nội: ngay thang nam 30
31. 4.2. Điều tiết thải sữa: Thải sữa là một động t¸c phản xạ xảy theo 2 pha: -Pha thÇn kinh -Pha thÇn kinh – thÓ dÞch Hà Nội: ngay thang nam 31
32. Vỏ não Vùng dưới đồi Tuyến yên (thùy sau) Tủy sống oxytoxin Tủy sống Cơ vòng đầu vú Cơ trơn ống dẫn sữa Cơ bểu mô Kích thích Thải sữa Hà Nội: ngay thang nam 32
33. Hinh 4.1:S¬ ®å cung ph¶n x¹ tiÕt sa Hà Nội: ngay thang nam 33
34. • Sữa là một thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa hấp thu, rất cần thiết cho gia súc non đang bú và là loại thực phẩm có giá trị đối với con người. • Do nhu cầu về sữa của con người ngày càng cao. Dựa vào sự hiểu biết về các hoạt động sinh lý tiết sữa đã có chế độ chăm sóc thích hợp, làm tăng sản lượng và chất lượng sữa. Hà Nội: ngay thang nam 34
35. Hà Nội: ngay thang nam 35