Bài tập hấp thụ

Nội dung text: Bài tập hấp thụ

1. Bài tập hấp thụ 
2. HẤP THỤ Bài 1. Hãy biểu diễn thành phần hỗn hợp lỏng gồm các cấu tử sau theo phần khối lượng, phần mol, phần thể tích. 3 # Cấu tử Mi (kg/kmol) ρi (kg/m ) Mi(kg) 1 Metanol 32 792 160 2 Propanol 60 804 225 3 Butanol 74 810 400 4 Octanol 130 130 70 Bài giải m m Mi ρi Mi i i 3 ni = (kmol) Vi = (m ) 3 # Cấu tử (kg/kmol) (kg/m ) (kg) Mi ρi 1 Metanol 32 792 160 5,000 0,202 2 Propanol 60 804 225 3,750 0,280 3 Butanol 74 810 400 5,405 0,494 4 Octanol 130 130 70 0,538 0,538 Hỗn hợp có: GX = ∑mi = 160+225+400+70=855 kg nX = ∑ni = 5+3,750+5,405+0,538=14,693 kmol 3 Vx = ∑Vi = 0,202+0,280+0,494+0,538=1,514 m Thành phần khối lượng của hỗn hợp: m1 160 x 1 = = = 0,187 kg kg GX 855 m2 225 x 2 = = = 0,263 kg kg GX 855 m3 400 x 3 = = = 0,468 kg kg GX 855 m4 70 x 4 = = = 0,082 kg kg GX 855 Thành phần mol của hỗn hợp: ~ 1 ~
3. n1 5 x1 = = = 0,340 kmol/kmol nX 14.693 n2 53,75 x2 = = = 0,255kmol/kmol nX 14,693 n3 5.405 x3 = = = 0,368kmol/kmol nX 14.693 n4 0,538 x4 = = = 0,037kmol/kmol nX 14,693 Thành phần thể tích của hỗn hợp: V1 0,202 3 3 v1 = = = 0,133 m /m VX 1,514 V2 0,280 3 3 v2 = = = 0,185 m /m VX 1,514 V3 0,494 3 3 v3 = = = 0,326 m /m VX 1,514 V4 0,538 3 3 v4 = = = 0,355 m /m VX 1,514 Bài 2. Một hỗn hợp khí có thành phần như sau: # Cấu tử Mi (kg/kmol) yi(% mol) 1 Metan 16 30 2 Etan 30 47 3 Pentan 72 23 Xác định phần khối lượng của hỗn hợp khí trên, thể tích của từng cấu tử trong 100 kmol hỗn hợp khí ở điều kiện chuẩn và ở điều kiện p = 10 at, t = 80oC. Bài giải ′ ′ ′ # Cấu tử Mi yi(% mol) ni = yi. nY(kmol) mi = ni. Mi(kg) (kg/kmol) 1 Metan 16 30 30 480 2 Etan 30 47 47 1410 3 Pentan 72 23 23 1656 ~ 2 ~
4. Ta có: ny = ∑ni=100 kmol mY = ∑mi = 480+1410+1656=3546 kg Vo = 100.22,4 = 2240 m3 n RT 100.0,082.353 V = Y = = 2894,6 m3 p 1 Phần khối lượng của hỗn hợp khí: ′ m1 480 y 1 = = = 0,135 kg/kg mY 3546 ′ m2 1410 y 2 = = = 0,398 kg/kg mY 3546 y 3 = 1 − y 1 + y 2 = 1 − 0,135 + 0,398 = 0,467kg/kg Thể tích của từng cấu tử ở điều kiện chuẩn: o o 3 V1 = y1V = 0,3.2240 = 672 m o o 3 V2 = y2V = 0,47.2240 = 1052,8 m o o 3 V3 = y3V = 0,23.2240 = 515,2 m Thể tích của từng cấu tử ở điều kiện p = 1at, t=80oC: 3 V1 = y1V = 0,3.2894,6 = 868,38 m 3 V2 = y2V = 0,47.2894,6 = 1360,462 m 3 V3 = y3V = 0,23.2894,6 = 665,758 m Bài 3. Hãy xác định hệ số khuếch tán của SO2, H2S, CO2 trong môi trường không khí và nước ở điều kiện p=1 at, t= 40oC. Bài giải a. Hệ số khuếch tán của SO2, H2S, CO2 trong không khí được tính theo công thức sau: 3 0,0043. 10−4. T2 1 1 1 D = ( + )2, m2/s A 1 1 M M 3 3 A kk p vA + vkk ~ 3 ~
5. Trong đó: A ≡ SO2, H2S hoặc CO2; MA , Mkk − khối lượng mol của A và không khí, kg/kmol; 3 vA , vkk − thể tích mol của A và không khí, cm /mol; 3 A MA , kg/kmol vA , cm /mol Mkk = 29,9 kg/kmol 3 SO2 64 44,8 vkk = 29,9 cm /mol H2S 34 32,9 CO2 44 34 T = 313K; p = 1 at. Ta được: 3 0,0043. 10−4. 3132 1 1 1 D = ( + )2 = 1,2. 10−5 m2/s SO 2 1 1 64 29 1. 44,83 + 29,93 3 0,0043. 10−4. 3132 1 1 1 D = ( + )2 = 1,5126. 10−5 m2/s H2S 1 1 34 29 1. 32,93 + 29,93 3 0,0043. 10−4. 3132 1 1 1 D = ( + )2 = 1,4154. 10−5 m2/s SO 2 1 1 44 29 1. 343 + 29,93 b. o Hệ số khuếch tán của SO2, H2S, CO2 trong nước ở 20 C được tính theo công thức sau: 1 1 1 10−6( + )2 MA MH O Do = 2 , m2/s A,H2O 1 1 1 abμ2 (v3 + v3 )2 H2O,20 A H2O Trong đó: A ≡ SO2, H2S hoặc CO2; a là hệ số hiệu chỉnh của A; ~ 4 ~
6. b là hệ số hiệu chỉnh của H2O; MA , MH2O − khối lượng mol của A và H2O, kg/kmol; 3 vA , vH2O − thể tích mol của A và H2O, cm /mol; o μ − độ nhớt động lực học của H2O ở 20 C, cP; H2O,20 3 A MA , kg/kmol vA , cm /mol a = 1, b = 4,7 SO2 64 44,8 MH2O = 18kg/kmol 34 32,9 H2S vH2O = 18,9cm3/mol CO2 44 34 μ = 1,005cP H2O,20 Ta được: 1 1 1 10−6( + )2 Do = 64 18 = 1,4658.10−9 m2/s SO 2,H2O 1 1 1 1.4,7.1,0052. (44, 82 + 18, 92)2 1 1 1 10−6( + )2 Do = 34 18 = 1,7967.10−9 m2/s H2S,H2O 1 1 1 1.4,7.1,0052. (32, 92 + 18, 92)2 1 1 1 10−6( + )2 Do = 44 18 = 1,7040.10−9 m2/s CO 2,H2O 1 1 1 1.4,7.1,0052. (342 + 18, 92)2 o Hệ số khuếch tán của SO2, H2S, CO2 trong nước ở 40 C được tính theo công thức sau: D = Do 1 + β t − 20 , m2/s A,H2O A,H2O với: 1 1 0,2μ2 H2O ,20 0,2.1,0052 β = 1 = 1 = 0,02 ρ3 9983 H2O ,20 3 o ρ = 998kg/m − khối lượng riêng của H2O ở 20 C H2O,20 Do đó: −9 −9 2 DSO 2,H2O = 1,4658. 10 . 1 + 0,02 40 − 20 = 2,0521. 10 m /s −9 −9 2 DH2S,H2O = 1,7967.10 . 1 + 0,02 40 − 20 = 2,5154. 10 m /s ~ 5 ~
7. −9 −9 2 DCO 2,H2O = 1,7040.10 . 1 + 0,02 40 − 20 = 2,3856. 10 m /s Bài 4. Tính hệ số chuyển khối của quá trình hấp thụ CO2 từ hỗn hợp khói thải. Biết: Quá trình được tiến hành trong tháp đệm có tổng bề mặt tiếp xúc pha F = 4500 m2; 3 Hỗn hợp khí đi vào tháp có lưu lượng Gy = 5000N m /h; 3 Dung môi được sử dụng là nước Gx = 650 m /h; Nồng độ CO2 trong khói thải đi vào tháp yđ = 28,4% thể tích; Hiệu suất của quá trình hấp thụ ζ=98%; Tháp làm việc ở điều kiện p = 16,5 at, t = 15oC. Bài giải Lưu lượng hỗn hợp khí: yc Gx,xđ 5000 G = = 223,21 kmol/h y 22,4 Lưu lượng nước: 650.1000 G = = 36111,11 kmol/h x 18 Nồng độ đầu của CO2 trong pha khí: yđ = 0,284 kmol CO2 kmol pha khí Nồng độ cuối của CO2 trong pha khí: Gy, yđ xc GCO tho át ra Gy yđ 1 − ζ y = 2 = c GCO2tho át ra + Gtrơ Gy yđ 1 − ζ + Gy 1 − yđ yđ(1 − ζ) 0,284(1 − 0,98) = = = 0,008 kmol CO2 kmol pha khí 1 − yđζ 1 − 0,284.0,98 Lượng CO2 được hấp thụ: G = Gy yđζ = 223,21.0,284.0,98 = 62,12 kmol CO2/h Nồng độ đầu của CO2 trong pha lỏng: xđ = 0 Nồng độ cuối của CO2 trong pha lỏng: ~ 6 ~
8. G 62,12 xc = = = 0,0017 kmolCO2 kmol pha lỏng G + Gx 62,12 + 36111,11 Phương trình đường cân bằng: ψ y∗ = mx = x p ở 15oC có ψ = 0,93. 106torr, p=16,5 at = 12540 torr 0,93. 106 ⇒ m = = 74,16 12540 ⟹ y∗ = 74,16x Ta được: ∗ yđ = 74,16xđ = 74,16.0 = 0 0.30 0.2840 0.25 0.20 0.15 đường làm việc 0.1261 0.10 đường cân bằng 0.05 0.0080 0.00 0.0000 0.0000 0.0005 0.0010 0.0015 0.0020 Đồ thị biểu diễn động lực của quá trình chuyển khối ∗ yc = 74,16.0,0017 = 0,1261 kmol CO2 kmol pha khí Động lực chuyển khối ở đỉnh tháp đệm: ∗ ∆y1 = yc − yđ = 0,008 − 0 = 0,008 kmol CO2 kmol pha khí Động lực chuyển khối ở đáy tháp đệm: ∗ ∆y2 = yđ − yc = 0,284 − 0,1261 = 0,1579 kmol CO2 kmol pha khí Động lực trung bình của quá trình chuyển khối: ∆y − ∆y 0,1579 − 0,008 ∆y = 2 1 = = 0,0503 kmolCO kmol pha khí tb ∆y 0,1579 2 ln 2 ln ∆y1 0,008 Hệ số chuyển khối: ~ 7 ~
9. G 62,12 2 ky = = = 0,2744 kmolCO2 m . h . ∆ytb = 1 F. ∆ytb 4500.0,0503 Bài 5. Xác định số đơn vị chuyển khối my của quá trình hấp thụ NH3 bằng nước ở điều kiện p = 1 at, t = 25oC với Yđ = 0,03 kmol NH3/ kmol khí trơ, Yc = 0,003 kmol NH3/kmol khí trơ Xđ = 0 kmol NH3/ kmol H2O, Xc = 0,02 kmol NH3/kmol H2O X, kmol NH3/ kmol 0 0,005 0,010 0,0125 0,015 0,020 0,023 H2O * Y , kmol NH3/ kmol 0 0,0045 0,0102 0,0138 0,0183 0,0273 0,0327 khí trơ Bài giải Phương trình đường làm việc: Y= AX+B Ta có: Y = AX + B 0,03 = A. 0,02 + B A = 1,35 đ c ⟺ ⟺ Yc = AXđ + B 0,003 = A. 0 + B B = 0,003 ⟹ Y = 1,35X + 0,003 Số đơn vị chuyển khối được tính theo công thức: Yđ 1 m = dY y Y − Y∗ Yc Ta tính số đơn vị chuyển khối theo đồ thị tích phân. Bảng số liệu cho đồ thị tích phân X 0.0000 0.0050 0.0100 0.0125 0.0150 0.0200 ∗ Y 0.0000 0.0045 0.0102 0.0138 0.0183 0.0273 Y 0.0030 0.0098 0.0165 0.0199 0.0233 0.0300 1 333.3333 190.4762 158.7302 164.6091 202.0202 370.3704 Y − Y∗ ~ 8 ~
10. Đồ thị tích phân Số đơn vị chuyển khối = diện tích hình thang cong= S = 5,8134 ~ 9 ~
11. TRÍCH LY Bài 1. Hệ 3 cấu tử nước (A) – Axeton (B) – Tricloetan(C) có số liệu đường cân bằng như sau (tính theo % khối lượng): Lớp nước ( ) Lớp Tricloetan ( ) Lớp nước ( ) Lớp Tricloetan ( ) A B S A B S A B S A B S 93,52 5,86 0,52 0,31 8,75 90,93 62,65 35,75 1,60 4,26 48,21 47,53 85,35 13,97 0,68 0,90 20,78 78,32 50,20 46,05 3,75 8,90 57,40 33,70 80,16 19,03 0,79 1,33 27,66 71,01 41,70 51,78 6,52 13,40 60,34 26,26 73,00 26,00 1,00 2,09 37,06 60,85 M=100 kg, B=40 kg a. Xây dựng đường liên hợp khi thành phần pha Raphinat: x A,R = 63,95%, x B,R = 29,54%, x S,R = 1,11%. b. R,E? Bài giải Thành phần pha trích: y A,E = 2,66%, y B,E = 41,11%, y S,E = 56,23%. Các phương trình cân bằng vật liệu: M = R + E = 100 B = Rx B,R + Ey B,E = 0,2954R + 0.4111E = 40 R = 90,41 kg ⟹ E = 9,59 kg ~ 10 ~
12. Bài 2. Dùng CS2 trích ly I2trong nước thải. Hàm lượng I2 trong nước là 1 g/l Hệ số phân bố của I2trong CS2 và nước k=588,24 Coi CS2 và nước không tan lẫn vào nhau F=1000 l, hàm lượng I2 trong nước thải = 1g/l a. Trích ly 1 bậc đơn giản b. Trích ly 5 bậc chéo dòng với S1=S2= =S5=S=10 l Tính lượng I2 tách được trong các trường hợp và nhận xét? ~ 11 ~
13. Bài giải a. Phương trình cân bằng vât liệu viết cho I2: AX o = SY + AX Quan hệ cân bằng : Y = kX X 1 ⟹ X = o = = 0,033 g/푙 S 50 1 + k 1 + 588,24. A 1000 Lượng I2 tách ra: mI2 = 1000 1 − 0,033 = 967g b. Các phương trình cân bằng vâtl liệu viết cho I2: X AX = S Y + AX ⟹ X = o o 1 1 1 1 S 1 + k A X AX = S Y + AX ⟹ X = o 1 2 2 2 2 S (1 + k )2 A . X AX = S Y + AX ⟹ X = o 4 5 5 5 5 S (1 + k )5 A 1 ⟹ X = = 6,476. 10−5 g/l 5 10 (1 + 588,24. )5 1000 −5 Lượng I2 tách ra: mI2 = 1000 1 − 6,476. 10 = 999,935g Nhận xét: Với cùng một lượng dung môi thứ, phương pháp trích ly nhiều bậc hiệu quả hơn phương pháp trích ly một bậc đơn giản. ~ 12 ~
14. Bài 3. Dùng MIK(Metylizoketon) trích ly 1 bậc đơn giản Axeton trong nước thải. F = 100 kg, 75% khối lượng nước và 25% khối lượng Axeton S=100 kg Số liệu cân bằng của hệ 3 cấu tử Nước (A) – Axton (B) – MIK (S) (tính theo % khối lượng): Lớp nước ( ) Lớp MIK ( ) A B S A B S 97,5 0 2,5 3,3 0 96,7 75 20 5 5 30 65 65 30 5 14 46 40 a. Smax, Smin ? b. R,E? Bài giải a. Lượng MIK tối thiểu ứng với điểm N’’: FN " 4,4 S = F. = 100. = 5,13 kg min SN " 85,7 Lượng MIK tối đa ứng với điểm N’: FN ′ 86,2 S = F. = 100. = 2155 kg max SN ′ 4,0 b. Điểm N là hỗn hợp giữa nước thải và MIK được xác định là trung điểm của 푆 100 SF ( = = 1), tương ứng với đường liên hợp RE. 퐹 100 Thành phần pha Raphinat: x A,R = 85,6%, x B,R = 10,1%, x S,R = 4,3%. Thành phần pha trích: y A,E = 3,4%, y B,E = 14,2%, y S,E = 82,4%. Ta có các phương trình: F + S = N = R + E = 100 + 100 = 200 R NE 33,3 = = E NR 47,1 R = 82,84 kg ⟹ E = 117,16 kg ~ 13 ~
15. ~ 14 ~
16. Độ trích ly: E. y 117,16.0,142 φ = B,E = = 66,55% B 25 Bài 4. Dùng Tricloetan trích ly nhiều bậc ngược chiều Axeton trong nước thải. F=100 kg/h, 50% khối lượng Axeton và 50% khối lượng nước. S=30kg/h, t=25oC x B,R = 10% khối lượng Tính số bậc trích ly? Bài giải Điểm F ứng với nước thải là trung điểm của đoạn AB Điểm N ứng với hỗn hợp của nước thải với Tricloetan nằm trên SF và xác định bởi: 퐹 푆 30 3 = = = 푆 퐹 100 10 N=S+F=Rn+E1⟹E1là giao điểm của RnN với đường cân bằng Điểm cực P là giao điểm của E1F và SRn. Vẽ các đường liên hợp, mỗi đường liên hợp ứng với một bậc trích ly ngược chiều. Số bậc trích ly = số đường liên hợp = 5. ~ 15 ~
17. ~ 16 ~
18. CHƯNG LUYỆN Bài 1. Chưng luyện liên tục hỗn hợp metanol – nước p= 1 at xF = 31,5% mol, xP = 97,5% mol, xW = 1,1% mol. R = 1,77Rmin Hỗn hợp F ở nhiệt độ sôi Tính: Số bậc thay đổi nồng độ? Bài giải Bảng số liệu cân bằng lỏng hơi metanol – nước: X % khối lượng Y* % khối lượng x % mol y* % mol 1 7.3 0.0056 0.0424 4 23.5 0.0229 0.1473 6 31.5 0.0347 0.2055 10 43.4 0.0588 0.3013 20 61 0.1233 0.4680 30 70.5 0.1942 0.5734 40 76.7 0.2727 0.6493 50 81.2 0.3600 0.7084 60 84.8 0.4576 0.7583 70 88.3 0.5676 0.8093 80 92.1 0.6923 0.8677 90 96 0.8351 0.9310 ∗ Nội suy từ bảng số liệu cân bằng lỏng hơi metanol – nước ta có 퐹 = 0,6804. Chỉ số hồi lưu tối thiểu: ∗ 푃 − 퐹 0.975 − 0.6804 푅 푖푛 = ∗ = = 0.8062 퐹 − 퐹 0.6804 − 0.315 Chỉ số hồi lưu thực tế: 푅 = 1,77푅 푖푛 = 1,77.0,8062 = 1,4270 Phương trình đường làm việc đoạn luyện: 푅 = + 푃 푅 + 1 푅 + 1 ~ 17 ~
19. 1,4270 0,975 = + 1,4270 + 1 1,4270 + 1 = 0,5880 + 0,4017 Từ đây ta vẽ được đồ thị y – x để xác định số bậc thay đổi nồng độ Số bậc thay đổi nồng độ = 11 Bài 2. Chưng luyện liên tục hỗn hợp Benzen – Xylen Áp suất làm việc p = 2 at F = 5000 kg/h, xF = 45 % mol, xP = 98 % mol, xW = 1,5 % mol Hỗn hợp F ở nhiệt độ sôi Tính: Chỉ số hồi lưu thích hợp Ropt và số đĩa lý thuyết Nlt tương ứng? Lượng sản phẩm đỉnh P và lượng sản phẩm đáy W? Bài giải Bảng số liệu cân bằng lỏng hơi Benzen – Xylen: x (% mol) 0 0.03 0.05 0.10 0.20 0.30 0.45 0.60 0.90 1 ~ 18 ~
20. y (% mol) 0 0.103 0.159 0.272 0.447 0.572 0.727 0.838 0.972 1 Chỉ số hồi lưu tối thiểu: ∗ 푃 − 퐹 0.98 − 0.727 푅 푖푛 = ∗ = = 0.9134 퐹 − 퐹 0.727 − 0.45 Ta xác định Ropt theo điều kiện tháp chưng luyện có kích thước bé nhất nhưng có chế độ làm việc tốt nhất. Điểm cực tiểu của đồ thị quan hệ Nlt(R+1) = f(R) cho ta Ropt. Ta lần lượt cho R=βRmin (β=1,1; 1,2; ) rồi vẽ đồ thị y – x xác định Nlt tương ứng, sau đó, vẽ và tìm điểm cực tiểu của đồ thị quan hệ Nlt(R+1) = f(R). ~ 19 ~
21. ~ 20 ~
22. Bảng kết quả tính toán: # β R Nlt Nlt(R+1) 1 1 Rmin = 0.9134 ∞ ∞ 2 1,1 1.0047 17 34.0799 3 1,2 1.0961 15 31.4415 4 1,3 1.1874 14 30.6236 5 1,4 1.2788 13 29.6244 6 1,5 1.3701 12 28.4412 7 1,6 1.4614 12 29.5368 8 ∞ ∞ Nlt min = 7 ∞ 푅표 푡 = 1.5245푅 푖푛 = 1,3925 23,3708 23,3708 푙푡 = = = 9,7684 ≅ 10 푅표 푡 + 1 1,3925 + 1 Lượng hỗn hợp đầu: F = 5000 kg/h, xF = 45 % mol 0,45.5000 1 − 0,45 . 5000 ⟹ F = + = 54,7896 kmol/h 78 106 Lượng sản phẩm đỉnh: x − x 0,45 − 0,015 P = F F W = 54,7896 = 24,6979 kmol Benzen/h xP − xW 0,98 − 0,015 Lượng sản phẩm đáy: W = F – P =54,7896 – 24,6979 = 30, 0917 kmol Xylen/h Bài 3. Chưng đơn giản (gián đoạn) hỗn hợp rượu etylic – nước F = 1000 kg, xF = 60 % khối lượng, xW = 5 % khối lượng Tính: Lượng sản phẩm đáy và lượng sản phẩm đỉnh? Bài giải Hỗn hợp đầu: ~ 21 ~
23. F = 1000 kg, xF = 60 % khối lượng 600 400 ⟹ F = + = 35,2657 kmol 46 18 Bảng số liệu cân bằng lỏng hơi rượu etylic – nước: X (% khối lượng) Y* (% khối lượng) X (% mol) y* (% mol) 1/(y*-x*) 2.5 25 0.0099 0.1154 9.483092 5 36 0.0202 0.1804 6.2414 10 51.6 0.0417 0.2944 3.9572 15 60 0.0646 0.3699 3.2758 20 65.5 0.0891 0.4262 2.9661 25 69 0.1154 0.4655 2.8561 30 71 0.1436 0.4893 2.8930 35 72.8 0.1740 0.5116 2.9628 40 74 0.2069 0.5269 3.1250 45 75.4 0.2425 0.5453 3.3024 50 76.7 0.2813 0.5630 3.5498 55 77.8 0.3235 0.5783 3.9252 60 78.9 0.3699 0.5940 4.4610 65 80 0.4209 0.6102 5.282448 70 81 0.4773 0.6252 6.75942 75 83.5 0.5400 0.6645 8.034953 80 85.5 0.6102 0.6976 11.43206 ~ 22 ~
24. Lượng sản phẩm đáy: F xF dx 푙푛 = = S W y − x xW 35,2657 ⟹ 푙푛 = 1,2071 W 35,2657 ⟹ W = = 10,5467 kmol nước e1,2071 Lượng sản phẩm đỉnh: P = F − W = 35,2657 − 10,5467 = 24,7190 kmol rượu etylic ~ 23 ~