Bài giảng Mô và phôi - Chương 3: Mô cơ (Muscle Tissue)

Nội dung text: Bài giảng Mô và phôi - Chương 3: Mô cơ (Muscle Tissue)

1. Chương 3: MÔ CƠ (Muscle Tissue) Mô cơ là mộttổ chức chuyên hoá thích ứng vớisự vận động của cơ thể nhờ khả năng co dãn của chúng. Trong cơ thể có ba loạicơ: Cơ trơn: co dãn chậm, đều, ít mệtmỏi. Cơ vân: co dãn nhanh, mạnh, nhưng chóng mệtmỏi. Cơ tim: co dãn mạnh, liên tụcnhưng không mệtmỏi. Nghiên cứuchi tiếtvề cấutạotừng loạicơ sẽ cho thấysự sai khác giữa chúng và điều đógiảithíchsự khác nhau trong tính chấtvận động củamỗiloại.
2. 1. CƠ TRƠN (Smooth tissue) Cơ trơn hay còn gọilàcơ nội vì nó tạonênphầnlớn các cơ quan nội tạng ởđộng vật. Đơnvị cấutạocơ bảncủacơ trơn là các tế bào cơ hình thoi, dài 20- 250 micron, đường kính từ 2 - 20 micron. A - Nhìn mặt ngoài; B - Thiết đồ ngang; 1 - Tế bào biểu mô; 2 - Tế bào chế tiết.
3. CẤU TẠO CƠ TRƠN 1 - Tế bào cơ trơn; 2 - Nhân tế bào; 3 - Tổ chức liên kết Nhân nằmgiữahìnhbầudục, chứa nhiềuhạt nhiễmsắcvàmộtvàihạch nhân. Nguyên sinh chấtcủatế bào cơ có nhiềutơ cơ xếpdọctheochiềudàicủa tế bào. Giữacáctế bào cơđượcnốivới nhau bởimàngliênkết. Sự sắpxếpcủatế bào trong cơ trơn theo kiểu đầucủatế bào nọ gốilên bụng củatế bào kia.
4. 2. CƠ VÂN / THỊT (Skeletal tissue) Cơ vân là các loạicơ bắptay, bắp chân, cơđùi, cơ mông, v.v Mỗimộtbắpcơ gồm nhiềusợicơ hợp thành. Mỗimộtsợicơ là mộtthể hợp bào, có chiềudàitừ 1 - 45 cm, đường kính 100 micron.
5. CƠ VÂN (tt) Cấutạosợicơ vân: Màng cơ: Màng cơ mỏng, gồmhailớp: lớpchínhnằm ở Ti thể phỉatrongtương đương với màng tế bào, lớpngoàilàmàng Vùng tối liên kếtgồm các sợisinhkeoxếp thành dây. Hai màng này cách 0 nhau mộtkhoảng từ 140 - 240 A . Màng Cơ tương: Cũng giống như nguyên sinh chấtcủacáctế bào khác. Nhưng vì chứcnăng củacơ Vùng bị tổn là co rút nên trong cơ tương có thương chứanhiềutithể và tơ cơ. Nhân: Mỗisợicơ vâncónhiềunhân nằm ở ngoạivi khốicơ tương, dướimàngbàotương.
6. CƠ VÂN (TT) Tơ cơ bao gồmhailoạisợi, sợi actin nhỏ, mảnh và sợi myosin to, dày hơn. Hai loạisợinàyxếpvới nhau theo kiểu cài răng lược vao nhau và tạonêncácvânsáng-tối luân phiên theo mộtqui tắcnhất định, vì vậy chúng có tên là cơ vân. Sợicơ co rút đượcnhờ sựđâm sâu của các sợi actin vào vùng cài răng lược.
7. CẤU TẠO SIÊU VI SỢI CƠ VÂN 1 - Túi tận cùng; 2 - Túi H; 3 - Ống nội; 4 - Ty thể; 5 - T. vi quảnT ống ngang; 6 - Màng sợicơ; 7 - Màng đáy; 8 - Sợi võng; 9 - Tơ cơ.
8. TƠ CƠ VÂN a - Cấutạo vi thể tơ cơ vân; b - Cấutạo siêu vi tơ cơ vân; c - Khi cơ giản; d - Khi cơ co; e - Mặtcắt ngang đĩaI. f - Mặtcắt ngang vạch H. g - Mặtcắt ngang mặtM. 1 - Mặtcắt ngang đĩaA. 2 - Sơi actin. 3 - Sơ myozin.
9. 3. CƠ TIM (cardiac tissue) Cơ tim là tổ chức đặcbiệt, mang các đặc tính củacả cơ vân và cơ trơn. Cơ tim là thành phầntạo nên thành củaquả tim ở động vật. Cơ tim giống cơ vân ở chổ nó bao gồm Mặtcắt nhiềunhânvàgiống cơ trơn ở chổ là nhân dọc nằm ở giữatế bào. Nhân Về cấutạo, cơ tim khác cơ vân ở chỗ từng sợicơ của nó không phảilàthể hợpbàomà gồm nhiềutế bào riêng lẻ, có vách ngăn. Giữacácsợicơ có cầunối liên tiếpvới nhau.
10. CƠ TIM (tt) Trong thành phầncủa tim, ngoài sợicơ, tim còn có mộtcấutrúc đặcbiệt, đólàsợi Purking. Sợicơ tim giúp tim co bóp còn sợi Purking giúp cho hoạt động của tim tựđộng và phốihợpnhịp nhàng, ănkhớpgiữatâmnhĩ và tâm thất. Sợi Purking từ các trung tâm phân nhánh vào các lớpcơ tim để điềuhoàsự hoạt động của tim. Vạch bậc thang trong cơ tim A - Cấutạovi thể B - Cấutạosiêuvi 1- Phần ngang; 2 - Phầndọc C -1-Xơ actin và myosin; 2 - Ty thể; 3 - Túi lướinộibào; 4 - Vi quảnT; 5 -Nơixơ actin bám vào sợicơ tim.