Bài giảng Kinh tế công cộng - TS Nguyễn Thị Hoa

124 trang phuongnguyen 90

Download

Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Kinh tế công cộng - TS Nguyễn Thị Hoa", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

bai_giang_kinh_te_cong_cong_ts_nguyen_thi_hoa.ppt

Nội dung text: Bài giảng Kinh tế công cộng - TS Nguyễn Thị Hoa

MÔN HỌC KINH TẾ CÔNG CỘNG Người biên soạn: TS Nguyễn Thị Hoa Giảng viên khoa Kế hoạch và Phát triển Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Bài giảng Kinh tế công cộng 1
THÔNG TIN CƠ BẢN ▪ Tên học phần: Kinh tế Công cộng ▪ Phân bổ thời gian: ➢ Giảng trên lớp: 30tiết ➢ Thảo luận/làm bài tập: 14 tiết ➢ Kiểm tra: 1 tiết ➢ Tổng cộng: 45 tiết ▪ Điều kiện tiên quyết: Đã học xong môn Kinh tế vi mô Bài giảng Kinh tế công cộng 2
Mục tiêu học phần (1) ▪ Trang bị cho người học lý thuyết cơ bản để luận giải cho sự can thiệp của chính phủ trong nền kinh tế thị trường ▪ Giúp trả lời câu hỏi chính phủ nên làm gì hoặc không nên làm gì khi chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường. Bài giảng Kinh tế công cộng 3
Mục tiêu học phần (2) ▪ Doanh nghiệp hoạt động trong thị trường sẽ chịu tác động như thế nào dưới sự can thiệp của chính phủ ▪ Doanh nghiệp có thể tham gia được vào hoạt động nào trong nền kinh tế để giải quyết khiếm khuyết của thị trường, qua đó nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Bài giảng Kinh tế công cộng 4
Mục tiêu học phần (3) ▪ Doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp các thông tin phản hồi để tránh được sự can thiệp mang tính duy ý chí hoặc can thiệp quá sâu của chính phủ vào vận hành của cơ chế thị trường. Bài giảng Kinh tế công cộng 5
Mục tiêu học phần: cụ thể ▪ Lý giải về vai trò và phạm vi can thiệp của chính phủ trong nền kinh tế thị trường ▪ Giới thiệu các công cụ chính sách chính phủ can thiệp vào nền kinh tế thị trường. Bài giảng Kinh tế công cộng 6
Ba câu hỏi chính của môn học 1. Tại sao chính phủ cần can thiệp vào nền kinh tế thị trường? 2. Chính phủ nên can thiệp vào những lĩnh vực nào của nền kinh tế? 3. Chính phủ can thiệp bằng cách nào vào nền kinh tế? Bài giảng Kinh tế công cộng 7
Nội dung cụ thể (1) ▪ Chương 1: Vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường và đối tượng nghiên cứu của môn học KTCC ▪ Mục đich: lý giải vì sao chính phủ phải có vai trò chủ động, tích cực can thiệp vào nền kinh tế thị trường. ▪ Trả lời câu hỏi thứ nhất của môn học Bài giảng Kinh tế công cộng 8
Nội dung cụ thể (2) ▪ Chương 2: “Chính phủ với vai trò phân bổ nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế”, Chương 3: “Chính phủ với vai trò phân phối lại thu nhập và đảm bảo công bằng xã hội” , ▪ Mục đích: hai chương này lần lượt đi sâu phân tích và đánh giá các vai trò cơ bản của chính phủ, có liên hệ đến thực tiễn của Việt Nam. ▪ Trả lời câu hỏi thứ hai của môn học Bài giảng Kinh tế công cộng 9
Nội dung cụ thể (3) ▪ Chương 4: “Các công cụ can thiệp chính sách can thiệp chủ yếu của chính phủ trong nền kinh tế thị trường” ▪ Mục đích: Hệ thống hoá các công cụ chính sách chính phủ sử dụng can thiệp vào nền kinh tế thị trường: ưu nhược điểm của từng công cụ chính sách đó. ▪ Trả lời câu hỏi thứ ba của môn học Bài giảng Kinh tế công cộng 10
Tài liệu học tập ▪ Bài giảng trên lớp ▪ Các bài đọc được biên soạn cho từng tiết giảng ▪ Bài tập và tình huống ▪ Giáo trình Kinh tế Công cộng - Khoa Kế hoạch và Phát triển, ĐH KTQD Bài giảng Kinh tế công cộng 11
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA MÔN HỌC KINH TẾ CÔNG CỘNG Bài giảng Kinh tế công cộng 12
NỘI DUNG CHÍNH 1. Chính phủ trong nền kinh tế thị trường 2. Cơ sở khách quan cho sự can thiệp của chính phủ nền kinh tế 3. Chức năng, nguyên tắc và những hạn chế trong can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế thị trường 4. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu môn học Bài giảng Kinh tế công cộng 13
Khái niệm Chính Phủ Chính phủ là một tổ chức được thiết lập để thực thi những quyền lực nhất định, điều tiết hành vi của các cá nhân sống trong xã hội nhằm phục vụ cho lợi ích chung của xã hội đó và tài trợ cho việc cung cấp những hàng hóa, dịch vụ thiết yếu mà xã hội đó có nhu cầu. Bài giảng Kinh tế công cộng 14
Quá trình phát triển nhận thức về vai trò của Chính Phủ ➢ Lý thuyết Bàn tay vô hình của Adam Smith → nền KTTT thuần túy ➢ Quan điểm của Karl Marx, Anghen, Lenin → nền KT kế hoạch hóa tập trung ➢ Cải cách kinh tế (trong đó có VN) → nền KT hỗn hợp Bài giảng Kinh tế công cộng 15
Sự thay đổi vai trò CP trong thực tiễn • Thập kỷ 50-70: Chính phủ đóng vai trò quan trọng • Thập kỷ 80: thu hẹp sự can thiệp của Chính phủ • Thập kỷ 90: kết hợp với KVTN trong quá trình phát triển Bài giảng Kinh tế công cộng 16
ChÝnh phñ trong vßng tuÇn hoµn kinh tÕ Mua s¾m vµ tiªu dïng ThÞ trêng hµng ho¸ Hµng ho¸ vµ dÞch vô cuèi cïng C¸c hé gia ®×nh ChÝnh phñ C¸c h·ng DÞch vô c¸c yÕu tè ®Çu vµo cho s¶n xuÊt ThÞ trêng yÕu tè s¶n xuÊt TiÒn l¬ng, tiÒn thuª, lîi tøc Bài giảng Kinh tế công cộng 17
Đặc điểm chung của KVCC ❖ Khái niệm: KVCC là một bộ phận của nền kinh tế có thể và được phân bổ nguồn lực theo cơ chế phi thị trường ❖ Các lĩnh vực cơ bản của KVCC: ▪ Hệ thống các cơ quan quyền lực của NN ▪ Hệ thống quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn XH ▪ Hệ thống KCHT kỹ thuật và xã hội ▪ Các lực lượng kinh tế của Chính phủ ▪ Hệ thống an sinh xã hội ❖ Quy mô của KVCC: Lớn hay nhỏ tùy thuộc vào quan hệ tương tác giữa KVCC và KVTN Bài giảng Kinh tế công cộng 18
Khu vực công cộng ở Việt Nam ❖Trước năm 1986 ▪ KVCC giữ vai trò chủ đạo ▪ KVTN nhỏ bé, bị bóp nghẹt ❖Sau năm 1986 ▪ Nghị quyết ĐH Đảng lần thứ VI: chuyển nền KT sang vận hành theo cơ chế TT ▪ KVCC có chuyển biến sâu sắc ▪ KVCC bộc lộ những yếu kém chưa theo kịp yêu cầu đổi mới ▪ Nguyên nhân những yếu kém của KVCC Bài giảng Kinh tế công cộng 19
Cơ sở khách quan cho sự can thiệp của chính phủ ▪ Tiêu chuẩn về hiệu quả sử dụng nguồn lực ▪ Định lý cơ bản của Kinh tế học Phúc lợi ▪ Thất bại của thị trường – cơ sở để Chính phủ can thiệp vào nền kinh tế Bài giảng Kinh tế công cộng 20
Tiêu chuẩn hiệu quả Pareto • Hiệu quả Pareto: Sự phân bổ nguồn lực mà muốn cho người này được lợi hơn thì chỉ có cách làm thiệt hại cho người khác Ví dụ: Chia 20 quả cam thành 12 và 8 • Hoàn thiện Pareto: Xuất hiện khi còn có cách tăng lợi ích cho người này mà không cần giảm lợi ích của người kia Ví dụ: Chia 20 quả cam thành 10 và 8 Bài giảng Kinh tế công cộng 21
Tiªu chuÈn biªn vÒ hiÖu qu¶ • Lîi Ých biªn (MB): Lîi MB, MC Ých thu ®îc thªm khi s¶n MC xuÊt thªm mét ®¬n vÞ s¶n phÈm • Chi phÝ biªn (MC): Chi phÝ t¨ng thªm ®Ó s¶n xuÊt thªm mét ®¬n vÞ s¶n MB phÈm • Tiªu chuÈn HiÖu qu¶: S¶n xuÊt ®Õn khi lîi Ých 0 Q1 Q0 Q2 Q biªn b»ng chi phÝ biªn MB = MC Bài giảng Kinh tế công cộng 22
Néi dung c¬ b¶n cña KTH phóc lîi • Néi dung: NÕu nÒn kinh tÕ c¹nh tranh hoµn h¶o, vµ trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, th× nÒn kinh tÕ sÏ tÊt yÕu ®¹t hiÖu qu¶ Pareto • H¹n chÕ: + Kh«ng cã c¹nh tranh hoµn h¶o + Kh«ng quan t©m ®Õn sù bÊt b×nh ®¼ng + ChØ ®óng trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ æn ®Þnh ==> Khi c¸c ®iÒu kiÖn trªn kh«ng tho¶ m·n, thÞ trêng kh«ng ch¾c ®· hiÖu qu¶ vµ cÇn chÝnh phñ can thiÖp. Bài giảng Kinh tế công cộng 23
Khi nµo kh«ng cã c¹nh hoµn h¶o? ThÊt b¹i cña thÞ trêng: • §éc quyÒn • Ngo¹i øng • Hµng ho¸ c«ng céng • Th«ng tin kh«ng hoµn h¶o ==> C¬ së cho sù can thiÖp nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ph©n bæ nguån lùc Bài giảng Kinh tế công cộng 24
Khi nµo cã sù bÊt b×nh ®¼ng? • Khi cña c¶i trong x· héi tËp trung qu¸ nhiÒu trong tay mét sè Ýt ngêi • §a sè ngêi d©n l¹i cã qu¸ Ýt cña c¶i, thËm chÝ mét sè kh«ng ®ñ møc tèi thiÓu ==> C¬ së cho sù can thiÖp cña chÝnh phñ ®Ó ph©n phèi l¹i thu nhËp Bài giảng Kinh tế công cộng 25
T¹i sao nÒn kinh tÕ kh«ng æn ®Þnh ? • Ho¹t ®éng kinh tÕ diÔn ra cã tÝnh chÊt chu kú: Chu kú kinh tÕ thÞnh vîng - suy tho¸i - ®×nh trÖ - phôc håi - ThÞnh vîng S¶n lîng thùc ph¸t triÓn ==> C¬ së cho sù can S¶n lîng thiÖp cña chÝnh phñ ®Ó gi¶ thuyÕt æn ®Þnh ho¸ nÒn kinh tÕ §×nh trÖ Bài giảng Kinh tế công cộng 26
Vai trß cña chÝnh phñ Chøc n¨ng can thiÖp • N©ng cao hiÖu qu¶ ph©n bæ nguån lùc • Ph©n phèi l¹i thu nhËp • æn ®Þnh ho¸ nÒn kinh tÕ vÜ m« C«ng cô can thiÖp chÝnh • §¸nh thuÕ • Chi tiªu • §iÒu tiÕt Bài giảng Kinh tế công cộng 27
Nguyên tắc cơ bản cho sự can thiệp của CP vào nền KTTT Nguyên tắc hỗ trợ Là cơ sở để xác đinh CP có nên can thiệp vào nền KT hay ko? Can thiệp vào những trường hợp nào? Nguyên tắc tương hợp Là cơ sở để xác định CP nên can thiệp vào nền KT như thế nào? Bài giảng Kinh tế công cộng 28
Những hạn chế của Chính phủ khi can thiệp ➢ Hạn chế do thiếu thông tin ➢Hạn chế do thiếu khả năng kiểm soát phản ứng của các cá nhân ➢Hạn chế do thiếu khả năng kiểm soát bộ máy hành chính ➢Hạn chế do quá trình ra quyết định công cộng Bài giảng Kinh tế công cộng 29
ĐỐI TƯỢNG MÔN HỌC ➢Sản xuất cái gì? ➢Sản xuất như thế nào? ➢Sản xuất cho ai? ➢Các quyết định công cộng được đưa ra như thế nào? Bài giảng Kinh tế công cộng 30
NỘI DUNG MÔN HỌC ➢ Làm rõ chức năng, vai trò của CP để thấy rằng nền KTTT có cần CP can thiệp ko? ➢ Làm rõ thất bại của TT để khẳng định vai trò của CP. ➢ Tìm hiểu xem KVCC tham gia hoạt động kinh tế nào và chúng được tổ chức ra sao? ➢ Tìm hiểu và dự đoán trước tác động mà một chính sách của CP có thể gây ra. ➢ Đánh giá các phương án chính sách như chính sách thuế, trợ cấp Bài giảng Kinh tế công cộng 31
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ➢ Phương pháp phân tích thực chứng là một phương pháp phân tích khoa học nhằm tìm ra mối quan hệ nhân quả giữa các biến số kinh tế ➢ Phương pháp phân tích chuẩn tắc là phương pháp phân tích dựa trên những nhận định chủ quan cơ bản về điều gì đáng có hoặc cần làm để đạt được những kết quả mong muốn Bài giảng Kinh tế công cộng 32
H·y b×nh luËn quan ®iÓm sau: “Mét chÝnh phñ tèt lµ mét chÝnh phñ can thiÖp Ýt nhÊt” Bài giảng Kinh tế công cộng 33
Chương 2 Chính phủ với vai trò phân bổ nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế Bài giảng Kinh tế công cộng 34
Néi dung cña ch¬ng ▪ §éc quyÒn - §éc quyÒn tù nhiªn ▪ Ngo¹i øng ▪ Hµng ho¸ c«ng céng ▪ Th«ng tin kh«ng ®èi xøng Bài giảng Kinh tế công cộng 35
Tæn thÊt phóc lîi do §éc quyÒn P C©n b»ng ®éc quyÒn: P1 Q1 MC C©n b»ng c¹nh G P1 tranh: P0 Q0 P0 F Tæn thÊt phóc lîi: E GEF D = MB 0 Q Q Bài giảng Kinh tế công cộngQ1 0 36 MR
Độc quyền • Độc quyền thường: Bài giảng Kinh tế công cộng 37
Có ý kiến cho rằng: “Độc quyền gây ra tổn thất phúc lợi xã hội nên chính phủ cấm không cho các tổ chức cá nhân hoạt động dưới hình thức độc quyền” Hãy bình luận về ý kiến trên? Bài giảng Kinh tế công cộng 38
Nguyên nhân xuất hiện độc quyền ◼ Độc quyền xuất hiện là kết quả của quá trình cạnh tranh ◼ Do được CP nhượng quyền khai thác thị trường ◼ Do sở hữu được một nguồn lực đặc biệt ◼ Do chế độ bản quyền đối với phát minh, sáng chế và sở hữu trí tuệ ◼ Do có khả năng giảm giá thành khi mở rộng sản xuất → độc quyền tự nhiên Bài giảng Kinh tế công cộng 39
Can thiÖp cña chÝnh phñ 1. KiÓm so¸t gi¸: P ®Æt gi¸ trÇn = P0 2. §¸nh thuÕ MC 3. Chèng ®éc quyÒn G P1 4. KiÓm so¸t b»ng c¸c qui ®Þnh PtrÇn P0 F 5. KhuyÕn khÝch c¹nh tranh E D = MB 6. §éc quyÒn nhµ níc 0 Q Q Bài giảng Kinh tế công cộngQ1 0 40 MR
• E.mail: hoa73_neu@yahoo.com • Dt: 0988.0912.56 Bài giảng Kinh tế công cộng 41
§éc quyÒn tù nhiªn • Kh¸i niÖm: H·ng cã thÓ liªn tôc gi¶m chi phÝ khi më réng s¶n xuÊt => cã mét h·ng hiÖu qu¶ h¬n cã nhiÒu h·ng • VÝ dô: ®êng s¾t, cÊp ®iÖn níc, ®iÖn tho¹i cè ®Þnh Bài giảng Kinh tế công cộng 42
§éc quyÒn tù nhiªn: Gi¶i ph¸p P 1. P = MC 2. P = AC 3. §Þnh gi¸ hai phÇn P1 P2 AC D P0 MC 0 Q Q1 Q2 Q0 Bài giảng Kinh tế công cộng 43 MR
2. Ngo¹i øng • Kh¸i niÖm: Hµnh ®éng g©y ¶nh hëng ®Õn ®èi tîng thø 3 mµ ¶nh hëng ®ã kh«ng ®îc ph¶n ¸nh trong gi¸ thÞ trêng • Ph©n lo¹i: + Ngo¹i øng tiªu cùc: « nhiÔm, hót thuèc + Ngo¹i øng tÝch cùc: tiªm chñng, nghiªn cøu Bài giảng Kinh tế công cộng 44
Ngo¹i øng tiªu cùc: Tæn thÊt phóc lîi MB, MC MSC MPC C B MEC A D= MB 0 Bài giảng Kinh tế công cộng 45 Q0 Q1 Q
Ngo¹i øng tiªu cùc: §¸nh thuÕ MB, MC MSC MPC + t MPC C B MEC A D= MB 0 Bài giảng Kinh tế công cộng 46 Q0 Q1 Q
Ngo¹i øng tiªu cùc: Gi¶i ph¸p kh¸c • Gi¶i ph¸p t nh©n: + S¸p nhËp + Dïng d luËn x· héi • Gi¶i ph¸p cña chÝnh phñ + Trî cÊp + H×nh thµnh thÞ trêng vÒ « nhiÔm + Qui ®Þnh quyÒn së h÷u tµi s¶n + KiÓm so¸t møc Bàith¶i giảng Kinhtrùc tế công tiÕp cộng 47
Ngo¹i øng tÝch cùc: Tæn thÊt vµ gi¶i ph¸p trî cÊp MB, MC MSB MC C MPB B MEB A MPB + s Bài giảng Kinh tế công cộng 48 0 Q Q1 Q0
Hµng ho¸ c«ng céng • Kh¸i niÖm: Lµ nh÷ng hµng ho¸ kh«ng cã tÝnh c¹nh tranh trong tiªu dïng: ngêi nµy dïng kh«ng lµm gi¶m lîi Ých tiªu dïng cña ngêi kh¸c • VÝ dô: Quèc phßng, ®Ìn h¶i ®¨ng Bài giảng Kinh tế công cộng 49
Thuéc tÝnh cña hµng ho¸ c«ng céng • Kh«ng cã tÝnh lo¹i trõ: Kh«ng thÓ ng¨n c¶n nh÷ng ngêi kh«ng tr¶ tiÒn khái viÖc tiªu dïng hµng ho¸ => Ph¸t sinh vÊn ®Ò ‘kÎ ¨n kh«ng’ • Kh«ng cã tÝnh c¹nh tranh: Thªm mét ngêi sö dông kh«ng lµm gi¶m lîi Ých tiªu dïng cña ngêi kh¸c => Kh«ng cã hiÖn tîng t¾c nghÏn Bài giảng Kinh tế công cộng 50
Ph©n biÖt HHCC vµ HHCN Quèc phßng G¹o • Kh«ng cã tÝnh lo¹i trõ: • Cã tÝnh lo¹i trõ: Ai Mäi ngêi ®îc hëng an kh«ng tr¶ tiÒn th× ninh nh nhau, bÊt kÓ kh«ng mua ®îc g¹o cã tr¶ tiÒn hay kh«ng • Kh«ng cã tÝnh c¹nh • Cã tÝnh c¹nh tranh: Sè tranh: Thªm hay bít ngêi mua g¹o t¨ng lªn mét ngêi th× chÊt lîng th× lîng g¹o dµnh cho dÞch vô an ninh kh«ng mçi ngêi sÏ gi¶m ®æi Bài giảng Kinh tế công cộng 51
Ph©n biÖt hµng ho¸ c«ng céng vµ hµng ho¸ c¸ nh©n (tiÕp) HHCC cã thÓ t¾c nghÏn HHCN thuÇn tóy ng dÇn ng V¶i CÇu G¹o ¨ §êng phè Vên TruyÒn h×nh Quèc phßng H¶i ®¨ng c¸p TÝnh c¹nh tranh t tranh c¹nh TÝnh quèc gia HHCC thuÇn tuý HHCC cã thÓ lo¹i trõ 0 Bài giảng Kinh tế công cộng 52 TÝnh lo¹i trõ t¨ng dÇn
V× sao chÝnh phñ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ HHCC? • VÊn ®Ò kÎ ¨n kh«ng: T nh©n kh«ng thu ®îc tiÒn • VÊn ®Ò hiÖu qu¶ sö dông: Hµng ho¸ kh«ng cã tÝnh c¹nh tranh th× nªn cung cÊp miÔn phÝ => ChÝnh phñ cã tr¸ch nhiÖm ®èi víi HHCC Bài giảng Kinh tế công cộng 53
Th«ng tin kh«ng ®èi xøng • Kh¸i niÖm: T×nh tr¹ng mét trong hai bªn (ngêi mua hoÆc ngêi b¸n) cã ®Çy ®ñ th«ng tin vÒ s¶n phÈm h¬n bªn kia • VÝ dô: ThÞ trêng b¶o hiÓm, thÞ trêng rau Bài giảng Kinh tế công cộng 54
Tính phi hiệu quả của TT do thông tin không đối xứng Ví dụ 1: TT ko đối xứng về phía người P S mua C Dt ABC là tổn thất PLXH do việc tiêu P B dùng dưới mức hiệu quả (do người mua 0 P nhận được thông tin ko đối xứng bằng 1 A người bán) D0 D1 Do đó, nếu người SX có thể cung cấp 0 Q1 Q0 Q thông tin về chất lượng đích thực của sản Thông tin không đối xứng về phía phẩm cho người TD với chi phí nhỏ hơn người mua làm thị trường cung cấp phần mất trắng thì nên xúc tiến việc cung dưới mức hiệu quả cấp thông tin đó. Bài giảng Kinh tế công cộng 55
Tính phi hiệu quả của TT do thông tin không đối xứng (tiếp) Ví dụ 2: TT ko đối xứng về phía người bán Thị trường bảo hiểm. Thông tin không đối xứng làm thị trường cung cấp nhiều hơn mức tối ưu xã hội (người bán nhận được thông tin không đối xứng bằng người mua) Bài giảng Kinh tế công cộng 56
TÝnh phi hiÖu qu¶ cña th«ng tin kh«ng ®èi xøng: ThÞ trêng b¶o hiÓm Gi¶ ®Þnh: 1. Nhãm A rñi ro thÊp (0,002); nhãm B rñi ro cao (0,006) =>rñi ro trung b×nh 0,004 2. Møc ®Òn bï: 100.000 ®«la => PA = 200; PB = 600 Nhãm A P P Nhãm B SB SA’ 600 S A SB’ 400 200 DB DA Bài giảng Kinh tế công cộng 57 0 5 10 Q 0 10 15 Q
Nguyên nhân gây ra hiện tượng thông tin không đối xứng Nếu mọi thứ khác như nhau thì chi phí này sẽ phụ thuộc vào các nhân tố chủ yếu sau: ◼ Chi phí thẩm định hàng hoá ◼ Tính đồng nhất trong mối quan hệ giữa giá cả và chất lượng hàng hoá ◼ Mức độ thường xuyên mua sắm hàng hoá của người tiêu dùng. Bài giảng Kinh tế công cộng 58
Giải pháp khắc phục thông tin không đối xứng ◼ Các giải pháp của tư nhân ✓ Xây dựng thương hiệu và quảng cáo ✓ Bảo hành sản phẩm ✓ Chứng nhận của các tổ chức độc lập, các hiệp hội nghề nghiệp ✓ Cung cấp thông tin Bài giảng Kinh tế công cộng 59
Giải pháp khắc phục thông tin không đối xứng (tiếp) ◼ Các giải pháp của Chính Phủ ✓ Xây dựng các khuôn khổ pháp lý ✓ Chính phủ đứng ra làm cơ quan cấp chứng nhận, chứng chỉ ✓ Hỗ trợ việc cung cấp thông tin Bài giảng Kinh tế công cộng 60
Chương 3 Chính phủ với vai trò phân phối lại thu nhập và đảm bảo công bằng xã hội Bài giảng Kinh tế công cộng 61
Néi dung bµi • C¸c kh¸i niÖm vÒ c«ng b»ng • Nguån gèc vµ thíc ®o sù bÊt b×nh ®¼ng • C¸c quan ®iÓm vÒ ph©n phèi l¹i • Mèi quan hÖ gi÷a c«ng b»ng vµ hiÖu qu¶ • Thíc ®o ®ãi nghÌo • ChÝnh s¸ch xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo Bài giảng Kinh tế công cộng 62
C¸c kh¸i niÖm vÒ c«ng b»ng • C«ng b»ng ngang: Sù ®èi xö nh nhau ®èi víi nh÷ng ngêi cã vị trÝ nh nhau + Nguyªn t¾c: Hai ngêi cã t×nh tr¹ng kinh tÕ nh nhau tríc khi cã chÝnh s¸ch th× vÉn ph¶i cã vÞ trÝ nh nhau sau khi cã chÝnh s¸ch • C«ng b»ng däc: Sù ®èi xö cã ph©n biÖt gi÷a nh÷ng ngêi cã vÞ trÝ kh¸c nhau nh»m gi¶m bít kh¸c biÖt s½n cã + Nguyªn t¾c: Gi¶m bít chªnh lÖch phóc lîi Bài giảng Kinh tế công cộng 63
H¹n chÕ cña kh¸i niÖm c«ng b»ng • Kh«ng x¸c ®Þnh râ thÕ nµo lµ cã vÞ trÝ nh nhau • VÝ dô: A vµ B cã kh¶ n¨ng kiÕm 100.000/ngµy, A lµm viÖc 20 ngµy, B lµm viÖc 24 ngµy/th¸ng + Theo thu nhËp th¸ng: A c«ng b»ng däc + Theo thu nhËp ngµy: A = B => c«ng b»ng ngang + NÕu B hoµn c¶nh khã kh¨n h¬n A => c«ng b»ng däc ==> ChÝnh s¸ch ph©n phèi l¹i lu«n g©y bÊt ®ång Bài giảng Kinh tế công cộng 64
Nguån gèc sù bÊt b×nh ®¼ng • BÊt b×nh ®¼ng thu nhËp do lao ®éng: + Kh¸c biÖt vÒ kh¶ n¨ng vµ kü n¨ng lao ®éng + Kh¸c biÖt vÒ cêng ®é lµm viÖc + Kh¸c biÖt vÒ nghÒ nghiÖp • BÊt b×nh ®¼ng thu nhËp tõ tµi s¶n + Kh¸c biÖt vÒ h×nh th¸i tÝch lòy cña c¶i + Kh¸c biÖt vÒ kinh doanh + Kh¸c biÖt vÒ thõa kÕ tµi s¶n Bài giảng Kinh tế công cộng 65
Thước đo mức độ bất bình đẳng • Đường Lorenz • Hệ số Gini • Chỉ số Theil L • Các chỉ số khác: Tỉ số Kuznets, tỷ trọng thu nhập/tiêu dùng của x% dân số nghèo nhất Bài giảng Kinh tế công cộng 66
Đường cong Lorenz • Khái niệm: là đường phản ánh tỷ lệ phân trăm của tổng thu nhập quốc dân cộng dồn được phân phối tương ứng với tỷ lệ phần trăm cộng dồn của các nhóm dân số đã biết Bài giảng Kinh tế công cộng 67
Cách xây dựng đường cong Lorenz • Đường cong lorenz được biểu thị trong một hình vuông mà cạnh bên là tỷ lệ % thu nhập cộng dồn, cạnh đáy là tỷ lệ % dân số cộng dồn được sắp xếp theo thứ tự mức thu nhập tăng dần Bài giảng Kinh tế công cộng 68
Cách xây dựng đường cong Lorenz • Bước 1: Sắp Xếp thu nhập của dân cư theo thứ tự tăng dần • Bước 2: Chia dân số thành các nhóm có số dân bằng nhau. Mỗi nhóm được gọi là một phân vị • Bước 3: Xếp các phân vị dân cư này theo cạnh đáy và phân trăm thu nhập tương ứng của các nhóm đó vào cạnh bên của hình vuông Lorenz Bài giảng Kinh tế công cộng 69
Thíc ®o sù bÊt b×nh ®¼ng (tiÕp) % céng dån 100 thu nhËp 50 A 30 B 15 5 % céng dån Bài giảng Kinh tế công cộng d©n sè 70 0 20 40 60 80 100
Hệ số Gini • G = A / (A+B) = 2A Trong đó G: Hệ số Gini A: Diện tích tạo bởi đường cong Lorenz bất kỳ với đường phân giác B: Diện tích nằm bên dưới đường cong Lorenz bất kỳ Bài giảng Kinh tế công cộng 71
Hệ số Gini • 0 ≤ G ≤ 1 • Nếu G = 0 phân phối tuyệt đối công bằng • Nếu G = 1 phân phối tuyệt đối bất bình đẳng Bài giảng Kinh tế công cộng 72
C¸c quan ®iÓm vÒ ph©n phèi Ph©n phèi theo sù së h÷u c¸c nguån lùc: + C¸ nh©n ph¶i ®îc hëng nh÷ng g× hä kiÕm ®îc trªn thÞ trêng c¹nh tranh + C¸ nh©n ®îc hëng ®óng nh nh÷ng g× mµ søc lao ®éng cña hä s¸ng t¹o ra + C¸ nh©n ph¶i ®îc hëng ®óng nh møc thï lao trªn thÞ trêng c¹nh tranh, víi ®iÒu kiÖn xuÊt ph¸t ®iÓm ban ®Çu nh nhau Bài giảng Kinh tế công cộng 73
C¸c quan ®iÓm vÒ ph©n phèi (tiÕp) ThuyÕt vÞ lîi: * Phóc lîi x· héi lµ MUA MUB tæng ®¹i sè lîi Ých cña c¸c thµnh viªn IB * W = U1 + U2 + + Un E * Môc tiªu ph©n IA phèi l¹i lµ max W MUB MUA * §iÒu kiÖn: 0 J I 0’ MUA = MUB Bài giảng Kinh tế công cộng 74 T.nhËp A T.nhËp B
C¸c quan ®iÓm vÒ ph©n phèi (tiÕp) Chñ nghÜa b×nh qu©n + Cµo b»ng (b×nh qu©n ®ång ®Òu): U1 = U2 = = Un + Cùc ®¹i thÊp nhÊt: Phóc lîi x· héi ®îc ®¹i diÖn b»ng lîi Ých cña ngêi thÊp nhÊt trong x· héi W = min (U1, U2, , Un) => x· héi ph¶i n©ng ®ì nh÷ng ngêi nghÌo nhÊt Quan ®iÓm c«ng b»ng trong hëng thô c¸c hµng ho¸ thiÕt yÕu Bài giảng Kinh tế công cộng 75
V× sao chÝnh phñ ph¶i quan t©m ®Õn ®¶m b¶o c«ng b»ng • T nh©n kh«ng quan t©m ®Õn c«ng b»ng x· héi • ChÝnh phñ ph¶i ch¨m lo cho lîi Ých cña tÊt c¶ c¸c c«ng d©n • Gi¶m sù bÊt c«ng lµ mét ngo¹i øng tÝch cùc • §¶m b¶o sù æn ®Þnh chÝnh trÞ Bài giảng Kinh tế công cộng 76
5. C«ng b»ng cã m©u thuÉn víi hiÖu qu¶ hay kh«ng? • Quan ®iÓm 1: Cã • M« h×nh ‘chiÕc x« thñng’ cña Okun B×nh ®¼ng tuyÖt ®èi §êng ph©n phèi thùc tÕ E Nhãm thu nhËp cao nhËp thu Nhãm §êng kh¶ n¨ng thu nhËp C B A ả ế ộ 0 Bài gi ng Kinh t công c ng Nhãm thu nhËp thÊp77
C«ng b»ng cã m©u thuÉn víi hiÖu qu¶ hay kh«ng? (tiÕp) • Quan ®iÓm 2: Kh«ng nhÊt thiÕt • Lý do: + TiÕt kiÖm cña ngêi giµu kh«ng ch¾c ®· ®îc ®Çu t vµo s¶n xuÊt mµ vµo hµng xa xØ + NghÌo ®ãi => dinh dìng, häc vÊn thÊp => n¨ng suÊt thÊp => hiÖu qu¶ thÊp + NghÌo ®ãi lµm gi¶m cÇu => kh«ng kÝch thÝch s¶n xuÊt + C«ng b»ng cã t¸c ®éng ngo¹i øng tÝch cùc Bài giảng Kinh tế công cộng 78
Quan niệm đói nghèo • Trường phái phúc lợi: có mức thu nhập thấp hơn mức tối thiểu • Trường phái nhu cầu cơ bản: không có khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản như giáo dục, y tế • Trường phái năng lực: không có cơ hội để thể hiện năng lực của mình Bài giảng Kinh tế công cộng 79
Các khía cạnh đói nghèo • Đói nghèo về vật chất • Thiếu thốn về giáo dục và y tế • Nguy cơ dễ bị tổn thương và dễ gặp rủi ro • Không có tiếng nói và quyền lực Bài giảng Kinh tế công cộng 80
Thước đo đói nghèo • Xác định các chỉ số phúc lợi: khía cạnh tiền tệ và phi tiền tệ • Lựa chọn và ước tính ngưỡng nghèo • Thước đo đói nghèo Bài giảng Kinh tế công cộng 81
Ngưỡng nghèo • Ngưỡng nghèo tuyệt đối: là chuẩn tuyệt đối về mức sống được coi là tối thiểu để cá nhân hoặc hộ gia đình có thể tồn tại khỏe mạnh • Ngưỡng nghèo tương đối: phản ánh tình trạng của một bộ phận dân cư sống dưới mức trung bình của cộng đồng Bài giảng Kinh tế công cộng 82
Chỉ số đếm đầu người • IP = số dân sống dưới mức tối thiểu / tổng dân số Bài giảng Kinh tế công cộng 83
Kho¶ng nghÌo • Tæng møc thu nhËp cÇn trî cÊp ®Ó ®a ngêi nghÌo lªn ngang b»ng ngìng nghÌo => cho biÕt ngêi nghÌo c¸ch ngìng nghÌo bao xa Níc X Níc Y m m ¨ ¨ Ngìng nghÌo Ngìng nghÌo Thu nhËp hµng n hµng nhËpThu Thu nhËp hµng n hµng nhËpThu Bài giảng Kinh tế công cộng 84 0 50 % d©n sè 0 50 % d©n sè
Thước đo đói nghèo • Tỷ lệ đói nghèo (chỉ số đếm đầu người): Qui mô (diện) đói nghèo của một quốc gia • Khoảng nghèo: Mức độ sâu của nghèo đói • Bình phương khoảng nghèo: mức độ nghiêm trọng của đói nghèo Bài giảng Kinh tế công cộng 85
Gi¶i ph¸p xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo • Thay ®æi ph©n phèi thu nhËp theo chøc n¨ng b»ng c¸c chÝnh s¸ch thay ®æi gi¸ t¬ng ®èi cña yÕu tè s¶n xuÊt C¸c níc ®ang ph¸t triÓn thêng qui ®Þnh gi¸ vèn thÊp vµ tiÒn l¬ng cao h¬n gi¸ thÞ trêng => khuyÕn khÝch sö dông vèn => thÊt nghiÖp • Thay ®æi ph©n phèi thu nhËp theo qui m« b»ng c¸ch ph©n phèi l¹i quyÒn së h÷u tµi s¶n Gi¶m tËp trung tµi s¶n, t¹o c¬ héi b×nh ®¼ng Bài giảng Kinh tế công cộng 86
Gi¶i ph¸p xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo (tiÕp) • §iÒu chØnh ph©n phèi thu nhËp theo qui m« ë tÇng líp trªn §¸nh thuÕ lòy tiÕn • §iÒu chØnh ph©n phèi thu nhËp theo qui m« ë tÇng líp díi Trî cÊp, trî gi¸ • §¶m b¶o sù b×nh ®¼ng vÒ tiÕng nãi, sù ®¹i diÖn trong c¸c tæ chøc x· héi Bài giảng Kinh tế công cộng 87
Chương 4: Các công cụ chính sách can thiệp chủ yếu của chính phủ trong nền kinh tế thị trường Bài giảng Kinh tế công cộng 88
Tóm tắt các công cụ Qui định Cơ chế thúc Đòn bẩy Sử dụng BH và giảm nguy pháp lý đẩy kinh tế KVNN cơ tổn thương T.trường Qui định khung Tự do hóa Sản xuất C. cấp trực Bảo hiểm + Nới lỏng + Thuế tiếp + Bảo hiểm bắt buộc + Hợp thức hóa + Trợ cấp + Cơ quan hành + Trợ cấp bảo hiểm ự ệ + Đa dạng hóa chính s nghi p + Qua DNNN K.soát trực tiếp Hỗ trợ Tiêu dùng C.cấp gián tiếp Giảm NCTT + Qui định giá + Xác lập quyền + Thuế + Thuê ngoài + Dự trữ quốc gia + Qui định lượng tài sản + Trợ cấp trực tiếp + Đền bù tạm thời + Cung cấp T.tin + Tạo thị + Thuê ngoài + Trợ cấp khó khăn trường gián tiếp Mô phỏng Bài giảng Kinh tế công cộng 89
Nhóm công cụ về qui định pháp lý • Qui định khung: tạo điều kiện thuận lợi cho phép cá nhân được lựa chọn các phương án ứng xử phù hợp trên thị trường • Các qui định kiểm soát trực tiếp: tìm cách thay đổi những lựa chọn mà người sản xuất và người tiêu dùng có thể đưa ra trong thị trường Bài giảng Kinh tế công cộng 90
Qui định về giá - giá trần ▪ Khái niệm: Giá trần là mức giá tối đa được qui định. ▪ Tác dụng: Giá trần được qui định thấp hơn giá cân bằng trên thị trường nhằm “bảo vệ” người tiêu dùng ▪ Hạn chế: ▪ Qui định giá trần gây ra tính phi hiệu quả ▪ Tác động về tính công bằng do qui định giá trần là chưa rõ Bài giảng Kinh tế công cộng 91
Tác động của giá trần P S PX C A P0 E Pc Gi¸ trÇn B D Q 0 Q1 Q0 Q2 Bài giảng Kinh tế công cộng 92
Qui định về giá - giá sàn ▪ Khái niệm: Giá sàn là mức giá tối thiểu đã được qui định. ▪ Tác dụng: Giá sàn được qui định cao hơn giá cân bằng thị trường nhằm bảo vệ người sản xuất ▪ Hạn chế: ▪ Qui định giá sàn gây ra tính phi hiệu quả ▪ Tác động về tính công bằng do qui định giá sàn là chưa rõ Bài giảng Kinh tế công cộng 93
Tác động của giá sàn P S Gi¸ sµn C E Pf M A P0 B F D Q 0 Q1 Q0 Q2 Bài giảng Kinh tế công cộng 94
Qui định về lượng • Các trường hợp áp dụng qui định về lượng – Kết hợp với chính sách giá sàn – Khắc phục ngoại ứng tiêu cực • Qui định về lượng gây ra tính phi hiệu quả Bài giảng Kinh tế công cộng 95
Tác động của qui định về lượng Sq P S C Pq M A P0 B D Q 0 Qq Q0 Bài giảng Kinh tế công cộng 96
Qui định về cung cấp thông tin • Mục đích nhằm khắc phục thất bại thông tin không đối xứng • Cung cấp thông tin trực tiếp hoặc gián tiếp – Cung cấp thông tin trực tiếp thông qua qui định người sản xuất phải cung cấp đầy đủ các thông tin về sản phẩm – Cung cấp thông tin gián tiếp thông qua việc cấp giấy phép hành nghề hoặc chứng chỉ nghề ệ nghi p Bài giảng Kinh tế công cộng 97
Nhóm cơ chế và thúc đẩy thị trường • Tự do hóa – Nới lỏng • Giảm bớt các qui định quá chặt chẽ không cần thiết. • Nới lỏng không có nghĩa là bãi bỏ đồng loạt các qui định trong ngành – Hợp thức hóa: • Công nhận các thị trường đã và đang tồn tại một cách khách quan – Đa dạng hóa: • Chuyển từ cung cấp miễn phí sang thu phí • Xã hội hóa • Bán khoán, cho thuê, cổ phần hóa DNNN • Hạ thấp rào cảnBài gia giả ngnh Kinhập t ếthcôngị tr cộường ng 98
Nhóm cơ chế và thúc đẩy thị trường • Hỗ trợ sự hình thành thị trường – Xác lập quyền sở hữu tài sản đối với những hàng hóa hiện có – Tạo ra những hàng hóa mới có thể trao đổi trên thị trường • Mô phỏng thị trường – Vận dụng cơ chế thị trường vào cung cấp các hàng hóa dịch vụ không có thị trường: đấu thầu, đấu giá Bài giảng Kinh tế công cộng 99
Nhóm sử dụng khu vực nhà nước • Cung cấp trực tiếp – Cơ quan hành chính sự nghiệp • Phân biệt cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp? • Cơ chế tài chính dành cho cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp? – Qua DNNN (kinh doanh, công ích) • DNNN kinh doanh khác công ích ở chỗ nào? • Cơ chế tài chính cho 2 loại hình trên? Bài giảng Kinh tế công cộng 100
Nhóm sử dụng khu vực nhà nước • Cung cấp gián tiếp – Thuê ngoài trực tiếp • Thuê khu vực tư nhân: Hình thức hợp tác công –tư (BOT, BTO, BO ) • Nhà nước tổ chức + tư nhân cung cấp – Thuê ngoài gián tiếp • Sử dụng khu vực phi lợi nhuận • Khu vực phi lợi nhuận là gì? • Vì sao sử dụng khu vực này mà không phải KVTN? Bài giảng Kinh tế công cộng 101
Nhóm đòn bẩy kinh tế • Sản xuất – Thuế (đầu ra, thuế quan) – Trợ cấp (bù lỗ, trợ thuế) • Tiêu dùng – Thuế (hàng hóa, phí sử dụng) – Trợ cấp (hiện vật, tem phiếu, trợ thuế) Bài giảng Kinh tế công cộng 102
Thuế: các khái niệm (1) • Thuế là khoản đóng góp bắt buộc của các cá nhân và doanh nghiệp cho NSNN để trang trải chi phí cung cấp HHCC hoặc hạn chế lượng cung hàng hóa trên thị trường Bài giảng Kinh tế công cộng 103
Thuế đánh vào bên cung ▪ Thuế đầu ra: là thuế đánh vào sản lượng do các doanh nghiệp sản xuất ▪ Thuế quan: là loại thuế đánh vào hàng hóa nhập khẩu Bài giảng Kinh tế công cộng 104
Thuế đánh vào bên cầu ▪ Thuế tiêu dùng: là loại thuế đánh vào việc tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ ▪ Phí sử dụng: là mức giá mà người sử dụng các hàng hóa và dịch vụ công cộng do chính phủ cung cấp phải trả Bài giảng Kinh tế công cộng 105
Tác động của thuế • Bên cầu: thuế làm giá của người tiêu dùng phải trả cao hơn trước thuế • Bên cung: thuế làm giá của người sản xuất nhận được thấp hơn trước thuế Bài giảng Kinh tế công cộng 106
Thuế đơn vị đánh vào bên P cung St S E1 Pm G P0 E0 P b E2 D o Q1 Q0 Q Bài giảng Kinh tế công cộng 107
Thuế đơn vị đánh vào bên cầu P E2 Pm S P E 0 G 0 Pb E1 D0 D1 o Q1 Q0 Q Bài giảng Kinh tế công cộng 108
Kết luận • Thuế đánh vào bên cung hay bên cầu tác động của thuế là như nhau • Thuế đánh vào cung hay cầu chỉ cho biết sự dịch chuyển của đường cung hay đường cầu • Xác định người chịu gánh nặng của thuế căn cứ vào độ co giãn của đường cung hoặc cầu • Thuế gây ra tính phi hiệu quả Bài giảng Kinh tế công cộng 109
Trợ cấp: các khái niêm (1) • Trợ cấp là chuyển giao của chính phủ tạo ra một khoản đệm giữa giá mà người tiêu dùng trả và chi phí sản xuất khiến cho giá thấp hơn chi phí Bài giảng Kinh tế công cộng 110
Cách thức trợ cấp • Trợ cấp bên cung ➢ Trợ giá hay bù lỗ ➢ Trợ thuế sản xuất • Trợ cấp bên cầu ➢ Trợ cấp bằng hiện vật ➢ Tem phiếu ➢ Trợ thuế tiêu dùng Bài giảng Kinh tế công cộng 111
Tác động của trợ cấp • Bên cầu: giá của người tiêu dùng phải trả thấp hơn trước khi có trợ cấp • Bên cung: giá của người sản xuất nhận được cao hơn trước trợ cấp Bài giảng Kinh tế công cộng 112
Trợ cấp đơn vị vào bên cung P S C P Ss b A P0 Pm B D O Q Q Q0 1 Bài giảng Kinh tế công cộng 113
Trợ cấp đơn vị vào bên cầu P S C P b A P0 B Pm Ds D O Q Q Q0 1 Bài giảng Kinh tế công cộng 114
Kết luận • Trợ cấp đánh vào bên cung hay bên cầu tác động của trợ cấp là như nhau • Trợ cấp đánh vào cung hay cầu chỉ cho biết sự dịch chuyển của đường cung hay đường cầu • Ai hưởng lợi ích từ trợ cấp căn cứ vào độ co giãn của đường cung hoặc cầu • Trợ cấp gây ra Bàitính giảng Kinh phi tế công hi cộệngu quả 115
Nhóm bảo hiểm và giảm nguy cơ tổn thương • Bảo hiểm: nhằm giảm thiểu rủi ro bằng cách phân tán rủi ro cho một số đông người • Giảm nguy cơ tổn thương: nhằm đối phó với các cú sốc thông qua cơ chế tập trung Bài giảng Kinh tế công cộng 116
Hạn chế của thị trường bảo hiểm tư nhân • Lựa chọn ngược: là hiện tượng xảy ra khi người gặp rủi ro nhiều nhất lại là người tích cực tham gia bảo hiểm nhiều nhất • Lợi dụng bảo lãnh cố ý làm liều: là hiện tượng cá nhân thay đổi hành vi sau khi được bảo hiểm đã làm tăng nguy cơ tổn thất và xác suất bồi thường Bài giảng Kinh tế công cộng 117
Bảo hiểm bắt buộc • Cách thức: bắt buộc đối tượng nào đó phải tham gia bảo hiểm • Lý do: – Hạn chế hiện tượng lựa chọn ngược – Bảo hiểm là hàng hoá khuyến dụng – Đa dạng hoá các đối tượng tham gia cung cấp bảo hiểm • Ví dụ: Bài giảng Kinh tế công cộng 118
Trợ cấp bảo hiểm • Cách thức: cung cấp bảo hiểm với mức phí đã được trợ cấp cho người dân • Lý do: thực hiện CBXH • Ví dụ: Thẻ BHYT cho người nghèo Bài giảng Kinh tế công cộng 119
Công cụ giảm nhẹ nguy cơ tổn thương • Dự trữ quốc gia • Đền bù tạm thời • Trợ cấp khó khăn Bài giảng Kinh tế công cộng 120
Dự trữ quốc gia • Mục đích: – hạn chế tác động có hại của những biến động bất thường đối với nền kinh tế – Giảm bớt sự phụ thuộc của quốc gia vào nguồn cung về hàng hoá nào đó trên thế giới • Hình thức: – Các sản phẩm vật chất – Các nguồn lực tài chính • Hạn chế: tốn chi phí để duy trì các kho dự trữ Bài giảng Kinh tế công cộng 121
Đền bù tạm thời • Mục đích: giảm bớt sự chống đối của đối tượng chịu thiệt từ tác động của chính sách • Hình thức: tiền tệ hoặc phi tiền tệ • Hạn chế: khó xác định chính xác mức thiệt hại cũng như đối tượng bị thiệt Bài giảng Kinh tế công cộng 122
Yêu cầu kiểm tra • Chính sách cử tuyển ở bậc đại học nhằm thực hiện công bằng gì? Việc thực hiện chính sách này có mẫu thuẫn giữa công bằng và hiệu quả hay không? • Một số thông tin về chính sách: Toàn bộ chi phí đào tạo do ngân sách nhà nước chi trả. Đối tượng của chính sách là đồng bào dân tộc thiểu số, người kinh sống lâu năm ở vùng có điều kiện kinh tế khó khăn. Yêu cầu đối với người học sau khi học xong phải quay về làm việc tại địa phương. Bài giảng Kinh tế công cộng 123
Trợ cấp khó khăn • Mục đích: giúp cá nhân giảm nhẹ những tác động bất lợi mà họ phải gánh chịu trước những cú sốc kinh tế • Hình thức: Trợ cấp bằng tiền • Hạn chế: thay đổi động cơ làm việc Bài giảng Kinh tế công cộng 124