›
›

Bài giảng Chuyển hóa Glucid - Đỗ Như Hiền

pdf 96 trang phuongnguyen 60
Download
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Chuyển hóa Glucid - Đỗ Như Hiền", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • pdfbai_giang_chuyen_hoa_glucid_do_nhu_hien.pdf

Nội dung text: Bài giảng Chuyển hóa Glucid - Đỗ Như Hiền

  1. Th BS Ñoã Nhö Hieàn PCN BM Sinh Hoùa –ÑHYK Phaïm Ngoïc Thaïch 1
  2. Mục tiêu 1. Mô tả quá trình đường phân. 2. Mô tả quá trình tân tạo glucose. 3. Hiểu chu trình HMP và ý nghĩa của nó . 4. Mô tả quá trình tổng hợp và phân ly Glycogen. 5. Nắm vững điều hòa chuyển hóa glucide thông qua các quá trình trên, ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 2
  3. y Glucose laø trung taâm cuûa chuyeån hoùa Glucid y Caùc loaïi ñöôøng khaùc ñöôïc bieán ñoåi thaønh glucose taïi gan. y Teá baøo coù theå döï tröõ Glucose döôùi daïng Glycogen vaø Döï tröõ nhanh choùng cung caáp naêng löôïng khi nhòn ñoùi. GLUCOSE y Chuyeån hoùa cuûa Glucose coù Oxy hoùa- theo theå theo 2 höôùng HIEÁU KHÍ ñöôøng Pentose-P Oxy hoùa-Ly giaûi vaø YEÁM KHÍ ( t cung caáp glucose naêng löôïng cho nhöõng moâ ít hay khoâng coù ty theå nhö hoàng caàu hay trong tình traïng moâ thieáu oxy). ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 3
  4. Moät soá thuaät ngöõ 1. Söï leân men: thoaùi hoùa glucid theo ñöôøng yeám khí .Saûn phaåm söï leân men coù theå laø y Acol ethylic (söï leân men röôïu) :ôû vi sinh vaät nhö naám men. y Acid lactic : söï leân men lactic 2. Ñöôøng phaân (Glycolysis) : thoaùi hoùa glucose ñeán pyruvat. 3. Söï thoaùi hoùa glucid trong ñieàu kieän hieáu khí : Söï hoâ haáp (HDP =Hexose Di Phosphate) 4. Glycogen phaân (Glycogenolysis) :phaân giaûi glycogen thaønh glucose , glucose thoaùi hoùa tieáp thaønh CO 2 , H2O. 5. Toång hôïp Glycogen (Glycogenesis) : toång hôïp glycogen töø glucose vaø caùc MS khaùc. 6. Taân taïo glucid (Gluconeogenesis) : toång hôïp glucose vaø glycogen töø nhöõng chaát khoâng phaûi laø glucid (pyruvat,lactat, acid amin, glycerol) vaø nhöõng chaát trung gian coù theå chuyeån hoùa trung gian qua pyruvat hay chu trình acid citric. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 4
  5. Noäi dung 1. 1.Ñöôøng phaân (Glycolysis hay HDP) 2. 2.Taân taïo Glucose (Gluconeogenesis) 3. 3.Chu trình HMP (Hexose Mono Phosphate) 4. 4.Ñieàu hoøa quaù trình ñöôøng phaân vaø taân taïo glucose 5. 5.Phaân ly glycogen 6. 6.Toång hôïp Glycogen 7. 7.Ñieàu hoøa toång hôïp vaø phaân ly Glycogen. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 5
  6. 6 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  7. HDP(Glycolysis-ñöôøng phaân) ( Chu trình PHA CHUẨN BỊ Hexose Phosphoryl hóa Glucose và diphosphate) biến đổi thành Glyceraldehyde-3-phosphate 2 Phản ứng 1 chiều 7 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  8. HDP PHA THU HOẠCH Oxy hóa và biến đổi Glyceraldehyde-3- phosphate →Pyruvate , kèm với tạo ATP và NADH 2 lieân keát Phosphate giaøu naêng löôïng (−) F− Phản ứng 1 chiều ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 8
  9. HDP Có oxygen Không Không oxygen oxygen Ở ộ ậ Leân men Lactat : ñ ng v t, thöïc vaät Leân men tạo vaø nhieàu teá baøo sinh co cô maïnh , trong hoàng caàu , ethanol ở vaät trong ñieàu kieän vi sinh vật. hieáu khí. vaøi vi sinh vaät. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 9
  10. HDP (2) (2) (2) (2) (2) CHHTB Có oxygen (2)NAD+ (2) (2) (2)Lactate Không oxygen ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 10
  11. (tế bào chất ) Lactate dehydrogenase ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 11
  12. HDP ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 12
  13. Biến đổi pyruvate thành acetylCoA PDH :Phức hợp pyruavate dehydrogenase ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 13
  14. Caáu truùc phöùc hôïp enzym Pyruvate dH2 vôùi 3 tieåu phaân : ƒE 1 :Pyruvate dehydrogenase ƒE 2 :DihydroLipoyl transacetylase ƒE 3 :DihydroLipoyl dehydrogenase ƒø5 coenzyme (TPP,FAD,CoA-SH, NAD+,Lipoic acid) 14 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  15. Cô cheá hoaït ñoäng cuûa phöùc hôïp pyruvate dH2: Khöû carboxyl oxy hoùa Khöû carboxyl oxy hoùa (nhaän Hydro) 15 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  16. HDP ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 16
  17. HDP hiếu khí (2) (2) (2) (2) (2) CHHTB Có oxygen Tạo 2 ATP và 2 NADHH+ . (2) (2) ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 17
  18. ĐK yếm khí ĐK hiếu khí 5 Lactat e 5 15 3 =32 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 18
  19. Tạo 2ATP Tạo 32ATP ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 19
  20. ØHoàng caàu : Hồng cầu Taïo 2,3 Biphosphoglycerat (thay vì 1,3 Biphosphoglycerat ) Jgaén vôùi Hb giuùp Laùi löïc vôùi Oxy J giuùp hoàng caàu deã nhaû Oxy cho moâ. 20 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  21. Lactase NGUYEÂN LIEÄU CUÛA HDP α-amylase sucrase -Baát dung naïp Lactose : thieáu Lactase trong teá baøo ruoät non J lactose HDP xuoáng ñaïi traøng CÔ ,THAÄN Fructokinase , vi khuaån ruoät GAN bieán ñoåi thaønh Phosphomannose Fructose 1- chaát ñoäc gaây giöõ Phosphate isomerase nöôùc trong loøng Aldolase ruoät J tieâu chaûy . Uoáng söõa chứa Triose Lactase. kinase 21 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  22. CHUYEÅN HOÙA Galactokinase GALACTOSE Galactose -1- Phosphate UDP-Glucose Galactose 1- Phosphate-Uridylyl transferase UDP-Glucose 4- UDP-galactose epimerase UDP-glucose UDP-Glucose 4- epimeraseThS BS Ñoã Nhö Hieàn 22
  23. CHUYEÅN HOÙA Galactokinase GALACTOSE y Thieáu 1 trong 3 enzyme : OH y Galactokinase UDP-Glucose Glactose 1-P- Uridylyl transferase y UDP-Glucose-Galactose 1-Phosphate-uridylyl transferase y UDP-Glucose -4-epimerase ¨Galactosemia : Galactose-maùu K vaø Galactose- nieäu (+) . UDP-Glucose 1. Thieáu Galactokinase Jtreû em bò cöôøm maét do 4-epimerase tích tuï Galactitol ôû thuûy tinh theå :beänh trung bình neáu haïn cheá aên galactose 2. Thieáu transferase : beänh naëng Jtreû em chaäm phaùt trieån taâm thaàn , noùi khoù , gan bò hö J UDP-Glucose 4- cheát treû Jcheá ñoä aên khoâng hieäu quaû. epimerase 3. Thieáu epimerase :trieäu chöùng töông töï thieáu transferase nhöng nheï hôn neáu haïn cheá aên galactose . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 23
  24. TAÂN TAÏO GLUCID ¾Glucose laø nguoàn naêng löôïng Glucose-6-phosphate chính cuûa: naõo ,hoàng caàu , tinh hoaøn ,tuûy thöôïng thaän, nhau thai. ¾Xaûy ra chuû yeáu ôû:gan vaø voû thöôïng thaän. ¾Tieàn chaát quan troïng : •Lactate •Pyruvate •Glycerol •Acid amin taïo ñöôøng . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 24
  25. CHU TRÌNH CORI Tân tạo glucose ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 25
  26. Đường Tân tạo phân Glucose glucose Hexokinase Glucose-6-Phosphatase Taân taïo Glucid Glucose-6-P y Xaûy ra ôû teá baøo Frutose -6-P chaát. PhosphoFrutosekinase-1 Frutose-1,6-Biphosphatase y Ngöôïc chieàu ñöôøng Frutose 1,6-BiP phaân . TAÂN TAÏOGLUCOSE y 3 phaûn öùng khoâng thuaän nghòch : nhôø nhöõng enzym khaùc vaø con ñöôøng khaùc y Caàn : ÑÖÔØNG PHAÂN y 4ATP y 2GTP PEP Carboxykinase y 2NADH Pyruvatkinase 2 PEP 2Pyruvate Pyruvate carboxylase 26 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn (2 )ATP
  27. 3 phản (1) ứng không thuận nghịch của tân (3) tạo glucose (10) (Ty thể) ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 27
  28. Đường phân NGUỒN GỐC Tân NADHH+ CẦN tạo TRONG Glucose TÂN TẠO GLUCOSE? ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 28
  29. Nguồn gốc PEP NADH trong ØCaàn taïo NADH ôû teá baøo chaát carboxykinas cho quaù trình taân taïo glucose :ôû e tân tạo + (teá baøo glucose teá baøo chaát [NADH] / [NAD ] chaát) thaáp hôn trong ty theå 105 laàn Malate dehydrogena −4 (8x10 ). se (teá baøo 2 chaát) ØPhản ứng :Pyruvate JPEP (thông qua 1 oxaloacetate trong ty thể): 2 cách . Malate PEPcarboxykin 1.Töø Alanin J Pyruvate (nhôø dehydrogena ase se (ty thể) (ty theå) transaminase) :NADH cuûa phaûn öùng thuaän nghòch Oxaloacetate Pyruvate Pyruvate J Malate cung caáp NADH cho carboxylas carboxylase phaûn öùng 1,3 e BiPhosphoglycerate JGlyceraldehyde-3-P . 2. Töø Lactate : bieán ñoåi tröïc tieáp Oxaloacetate J PEP vì ALT Lactate dehydrogena ñaõ taïo ñöôïc NADH ôû phaûn Alanin se 29 öùng Lactate J Pyruvate. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  30. Tieàn chaát cuûa quaù trình taân taïo Glucid Caùc chaát trung gian cuûa chu trình Acid citric −Citrate. −α-Ketoglutarate. − Succinyl CoA. −Succinate. −Fumarate. −Malate. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 30
  31. Toùm taét taân taïo glucide y Ñi ngöôïc ñöôøng phaân töø Pyruvate y Taïo thaønh 1 phaân töû Glucose caàn : (hay Alanin,Lactate) :7 pö thuaän y 4 ATP nghòch -3 phaûn öùng khoâng thuaän y 2 GTP nghòch. y 2 NADH y 3 phaûn öùng khoâng thuaän nghòch : y Xaûy ra ôû gan vaø thaän cung caáp glucose cho naõo , cô vaø hoàng caàu . y Pyruvate carboxylase: hoaït hoùa bôûi Acetyl CoA Jkhi nguoàn cuûa taân taïo nhieàu (Acid beùo) Jvaän toác taân taïo K. y Ñoäng vaät khoâng theå xöû duïng tröïc tieáp Acetyl CoA (daãn xuaát töø Acid beùo ) ñeå taân taïo glucose (thöïc vaät vaø vi sinh vaät coù theå ) y Ñöôøng phaân vaø taân taïo glucose tuaàn Ty thể töï ñöôïc ñieàu hoøa ñeå traùnh laõng phí khi caû 2 con ñöôøng xaûy ra cuøng luùc. 31 3 phaûn öùng khoâng thuaän nghòch ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  32. CHU TRÌNH HMP (HEXOSE MONOPHOSPHATE) ØLaø quaù trình taïo hình : ¨taïo NADPH vaø Pentose . ¨Xaûy ra ôû teá baøo chaát. Nhöõng teá baøo caàn taïo Nhöõng moâ khaùc xöû Hoàng caàu , giaùc maïc môùi nhanh nhö tuûy duïng NADPH trong ,thuûy tinh theå xöû duïng xöông, da, nieâm maïc toång hôïp nhöõng chaát NADPH trong choáng ruoät non :xöû duïng caàn thieát : caùc saûn phaåm oxy hoùa PENTOSE cuûa protein,lipid. $Nôiâ toång hôïp Acid Taïo RNA,DNA , beùo :gan ,moâ môõ , Hoàng caàu caàn 1 soá coenzyme tuyeán vuù . NADPH choáng oxy nhö ATP, $Nôi toång hôïp hoùa ,ñaëc bieät ñoái vôùi ngöôøi thieáu NADH,FADH2 vaø cholesterol –hormon Coenzyme A. steroid: gan,thöôïng enzym thaän , sinh duïc. G-6-PD baåm sinh. 32 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  33. Ø Pha oxy hoùa HMP Glucose-6-P ØPha oxy hoùa: khoâng Glucose-6-P Dehydrogenase thuaän nghòch (G-6-P D) Pha khoâng 6-Phospho-glucono- oxy hoùa Pha oxy hoùa δ-lactone Lactonase 6-Phospho-gluconate Transketolase Transaldolase 6-Phosphogluconate Dehydrogenase D-Ribulose-5-Phosphate Phosphogluconate isomerase D-Ribose-5-Phosphate ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 33
  34. Thieáu Glucose-6-phosphate dehydrogenase ØThieáu G-6-P D :beänh lyù di truyeàn khoaûng 400 trieäu ngöôøi treân theá giôùi maéc phaûi (25% ôû Chaâu Phi , 1 phaàn ôû Trung AÙ vaø Nam AÙ nôi löu haønh soát reùt). Beänh khoâng trieäu chöùng . ØBeänh xuaát hieän sau khi uoáng nhöõng loaïi thuoác hay thöùc aên coù taùc duïng oxy hoùa (primaquine, sulfamide) : JLy giaûi hoàng caàu oà aït ,tieåu Hb. Do thieáu G-6-PD gaây thieáu Glutathion daïng khöû giuùp loaïi caùc chaát oxy hoùa. JPlasmodium falciparum bò öùc cheá bôûi tình traïng thieáu G-6-PD vì Glucose noù raát nhaïy caûm vôùi caùc taùc nhaân 6-Phosphate dehydrogenase oxy hoùa. 34 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn G-6-PD
  35. HMP Pha không oxy hóa thuận nghịch: Transketolase. Hoaït ñoäng cuûa Transketolase: y Vận chuyển 2 C töø 1 Ketose (chaát cho) sang 1 aldose (chaát nhaän). y Coenzym laø TPP 35
  36. HMP- Pha khoâng oy hoùa:hoaït ñoäng cuûa 2 transketolase 36 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  37. HMP-Pha không oxy hóa:Transaldolase ØHoaït ñoäng cuûa Transaldolase: gioáng aldolase cuûa chu trình ñöôøng phaân (Vận chuyển 1 lần 3 C) ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 37
  38. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 38
  39. HMP pha khoâng oxy hoùa: thuaän nghòch Laø 1 quaù trình phöùc taïp : keát quaû laø 6 Pentose phosphate ñaõ ñöôïc bieán ñoåi thaønh 5 Hexose phosphate . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 39
  40. Keát hôïp 2 Glyceraldehyde-3-Phosphate xöû duïng enzym HMP quaù trình taân taïo Glucide. Aldolase 40 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  41. `Glucose-6-P vaøo quaù trình ñöôøng phaân hay HMP tuøy thuoäc :nhu caàu cuûa teá baøo vaø noàng ñoä [NADP+ ] và [NADPH+ ] ôû teá baøo chaát , điều HMP hòa thông qua G-6PD (Glucose-6-phosphate Glucose dehydrogenase). HDP Glucose `Trong caùc quaù trình toång hôïp :teá baøo xử dụng 6-Phosphate NADPH và nhanh choùng chuyeån thaønh NADP+ , HMP noàng ñoä [NADP+ ]K,hoaït hoùa dò laäp theå G-6-PD enzym G-6-PD , K chu trình HMP . `Khi quá trình tổng hợp chậm lại : tế bào ít xử + dụng NADPH (nhu caàu veà NADPH chaäm laïi ), NADP noàng ñoä [NADPH+ ]K và [NADP+ ]LJNADPH öùc cheá G-6-PDJ chu trình HMP chaäm laïi , G- 6-P öu tieân ñi vaøo quaù trình ñöôøng phaân. : ức chế : hoạt hóa `Hoäi chöùng Wernicke-Korsakoff: ¨Ñoät bieán gen transketolase JLaùi löïc enzym vôùi TPP (chæ coøn 1/10 so vôùi bình thöôøng) ¨Thieáu TPP naëng (nghieän röôïu keùm haáp thu caùc loaïi vitamin trong ñoù coù Thiamin). J chaäm HMP , ñöa ñeán hoäi chöùng Wernicke-Korsakoff. Trieäu chöùng: giaûm trí nhôù traàm troïng, laãn loän , lieät khu truù . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn41
  42. ÑIEÀU HOØA ÑÖÔØNG PHAÂN VAØ TAÂN TAÏO GLUCIDE ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 42
  43. Điều hòa đường phân và Hexokinase tân tạo glucose Fructose-1,6- Phospho ØÑieàu hoøa ñöôøng phaân döïa vaøo Biphosphatase Frutosekinase-1 (FBPase 1) −Hexokinase. −Phosphofructokinase-1. −Pyruvatekinase. ØÑieàu hoøa taân taïo Glucide döïa vaøo: −Frutose-1,6-Biphosphatase (FBPase -1) : AMP,ATP, Acetyl CoA,Citrate. − Pyruvate carboxylase bôûi Acetyl CoA. −Phức hợp Pyruvate dehyrogenase bôûi Acetyl CoA. −Frutose-2,6-Biphosphate . Pyruvate kinase Pyruvate 43 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn carboxylas
  44. ÑIEÀU HOØA ÑÖÔØNG PHAÂN y Hexokinase : y 4 loại : Hexokinase I, II, III, IV . y Vai trò khác nhau giữa các Hexokinase ở gan và cơ : Hexokinase IV . y Phosphofructokinase-1 y Pyruvatekinase ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 44
  45. Isozyme Hexokinase cuûa gan vaø cô taùc duïng khaùc nhau ñoái vôùi Glucose-6-P Glucose-maùu/ñoùi = 4-5 mM ØHexokinase coù 4 isoenzyme :I ,II , III ,IV . ØHexokinase I ,II vaø III :Km thấp . −Coù nhieàu ôû cô vaân . Hexokinase I (Cơ) −Aùi löïc maïnh vôùi Glucose (Km thaáp): baùn baõo hoøa ôû noàng ñoä Glucose laø 0,1 mM → phản ứng xảy ra nhanh chóng . −Glucose-6-P laø chaát öùc cheá dò laäp theå thuaän nghòch Hexokinase I,II,III Jtoác ñoä taïo Hexokinase IV G-6-P caân baèng . (Glucokinase) ØHexokinase IV (Glucokinase) : nhieàu ôû (Gan) gan , phản ứng chậm và kéo dài . Km cao : baùn baõo hoøa ôû noàng ñoä Glucose laø 0,1 1 0 mM J khi noàng ñoä glucose-maùu cao > 10mM(sau aên) J enzym vaãn hoaït ñoäng ñeå giöõ caân baèng noäi moâi Jgiuùp noàng ñoä glucose-maùu oån ñònh J ñoàng thôøi GLUT 2 laø chaát vaän chuyeån Glucose vaøo gan hoaït ñoäng hieäu quaû J nhanh choùng laøm L Glucose-maùu . 45 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  46. Vai troø Hexokinase VI: trong gan ØCô tieâu thuï Glucose /Gan giöõ Glucose ñeå cung caáp cho maùu khi ñoùi . ØCoù 1 protein öùc cheá Hexokinase IV hieän dieän trong nhaân tế bào gan . −Fructose-6-P ñoùng vai troø chaát taùc duïng dò laäp theå giuùp protein ñieàu hoøa gaén chaët enzym J öùc cheá enzym . −Glucose caïnh tranh F-6-P J hoaït hoùa enzym Hexokinase IVJ laøm enzym rôøi khoûi protein ñieàu hoøa J di chuyeån töø nhaân ra teá baøo chaát. Mao mạch GAN Tế bào chất Nhân Hoạt động Bất hoạt 46 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  47. Caùc Isozyme Hexokinase phaûn aûnh vai troø chuyeån hoùa glucid khaùc nhau giöõa gan vaø cô :vai troø Hexokinase IV ØSau aên no Glucose-maùu K : GLUT 2 vaän chuyeån Glucose vaøo gan hoaït hoùa Hexokinase IV . Ø Nhòn ñoùi Glucose L : F-6-P öùc cheá HexokinaseIV . ØHexokinase IV khoâng bò öùc cheá bôûi G-6-P J Hexokinase IV vaãn tieáp tuïc hoaït ñoäng duø caùc Hexokinase khaùc ñaõ bò öùc cheá heát. GAN Tế bào chất Nhân Hoạt động Bất hoạt 47 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  48. Phosphofructosekinase-1 ñöôïc ñieàu hoøa bôûi cô cheá dò laäp theå phöùc taïp ØChất ức chế PFK-1 là: ATP và citrate . Ø Chất hoạt hóa PFK-1 là : AMP , ADP và Fructose-2,6-biphosphate. ¨ATP :laø cô chaát vaø saûn phaåm cuoái cuûa ñöôøng phaân ,vai troø öùc cheá dò laäp theå ¨[ATP]KJ öùc cheá PFK-1 taïi vò trí dò laäp theå JL hoaït tính enzym. ¨[ADP] vaø [AMP]KJ giaûi öùc cheá bôûi ATP JK hoaït tính enzym. ¨Citrat :chaát trung gian chuyeån hoùa hieáu khí pyruvate(saûn phaåm ñaàu tieân F-2,6-biphosphate:laø chaát hoaït hoùa maïnh cuûa PFK-1 cuûa CT Acid citric), AA vaø Acid beùo . ¨[Citrat]KJ K khaû naêng öùc cheá cuûa ATP . ¨Citrat laø tín hieäu noäi baøo cho thaáy teá baøo ñuû naêng löôïng töø oxy hoùa môõ vaø protein. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 48
  49. ATP là chất ức chế dị lập thể của Pyruvate Kinase Pyruvate kinase ít nhaát coù 3 isozyme (L,M,LM): (Pyruvate kinase L: Liver Pyruvate kinase (ñöôïc ñieàu hoøa bôûi söï phosphoryl hoùa). (Pyruvate kinase M: Muscle Pyruvate kinase . PKA :cAMP- dependent proteine kinase / PP :Proteine Phosphatase Chæ ôû GAN Taát caû caùc moâ khaùc Pyruvate kinase cơ vân không có cơ chế Glucose-maùu LJtieát Glucagon phosphoryl hóa PKA P ¨Phaûn öùng ngaên gan xöû duïng −ATP glucose khi glucose-maùu L −Acetyl –CoA →dành Glucose tự do phóng −Acid beùo chuoãi daøi thích vào máu ¨Daáu hieäu thöøa naêng löôïng PP Glucose-máu ↑¨L tiết glucagon Ức chế dị lập ThS BS Ñoã Nhö Hieàn Alanin thể 49
  50. ÑIEÀU HOØA TAÂN TAÏO GLUCIDE Taïi 3 phaûn öùng khoâng thuaän nghòch : Fructose- (FBPase-1) 1,6-biphosphatase Vôùi söï tham gia cuûa: 1. Acetyl CoA : chaát ñieàu hoøa dò laäp theå 2. AMP : chaát ñieàu hoøa dò laäp theå Trong teá baøo 3. Citrat 4. Fructose-2,6-biphosphate 5. Insulin . Ngoaøi teá baøo 6. Glucagon. 50 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  51. Vai troø Acetyl CoA ØAcetyl CoA K : ( Töø oxy hoùa acid beùo Jdaáu hieäu ñuû naêng löôïng J khoâng caàn oxy hoùa glucose nöõa . (Khi nhu caàu naêng löôïng teá baøo ñuû J NADH K so vôùi NAD+ J phosphoryl oxy hoùa chaäm laïi Jöùc cheá CT Acid citric JAcetyl CoA tích tuï. Pyruvate ¨Acetyl CoA cuøng luùc : ( ÖÙc cheá dò laäp theå phöùc hôïp enzym Pyruvate dehydrogenase Jchaäm CT Acid citric. ( Hoaït hoùa dò laäp theå Pyruvate carboxylase JKtaân taïo glucide . Acetyl CoA KJ K taân taïo glucide (cách để dành năng lượng từ Acetyl coA) 51 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  52. Vai troø AMP ,Citrate 1. AMP (daáu hieäu thieáu naêng löôïng): −Tuaàn töï öùc cheá FBPase-1 vaø hoaït hoùa PFK-1 JLtaân taïo glucide vaø K oxy hoùa glucose ñeå taïo naêng löôïng . −AMP coøn kích thích söï ly giaûi glucose . 2. ATP, Acetyl CoA hay Citrate nhieàu (daáu hieäu ñuû naêng löôïng ): −Öùc cheá oxy hoùa glucose J nhö vaäy giuùp taêng taân taïo glucose . ( Ñaây laø nhöõng phaûn öùng dò laäp theå , beân trong teá baøo vaø nhanh choùng (vaøi phaàn ngaøn giaây). 3. Ñieàu hoøa beân ngoaøi teá baøo : chaäm töø vaøi giaây ñeán vaøi phuùt − Insulin vaø Glucagon : döïa vaøo thay ñoåi noàng ñoä glucose-maùu . − Epinephrin :döïa vaøo nhöõng daáu hieäu cho thaáy saép caàn naêng löôïng . − Thoâng qua phosphoryl hoùa hay PFK-1 FBPase-1 khöû phosphoryl 1 protein aûnh höôûng ñeán cô cheá dò laäp theå cuûa enzym töông öùng. 52 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  53. Vai troø Hoạt hóa AMP ,Citrate Phosphofructokinase-1 Ức chế Hoạt động dị lập thể : Ức chế -ATP:ức chế PFK-1 -AcetylCoA: → ức chế phức hợp Pyruvate dehydrogenase. →hoạt hóa Pyruvate carboxylase -AMP:giải ức chế PFK-1 bởi ATP -AMP:ức chế FBPase-1 hoạt hóa PFK-1 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 53
  54. Vai troø Fructose-2,6 -Biphosphate (Vai troø chính cuûa gan laø giöõ noàng ñoä glucose-maùu luoân haèng ñònh. ( Caàn cô cheá ñieàu hoøa höõu hieäu : F-2,6-BiP laø chaát ñieàu hoøa thoâng qua hormone . (F-2,6-BiP laø chaát taùc duïng dò laäp theå cuûa PFK-1 (ñöôøng phaân) vaø FBPase-1 (taân taïo glucose). (Glucose-maùu L:Glucagon ra leänh cho gan Cung caáp vaø ly giaûi nhieàu glucose cho maùu vaø ngöøng tieâu thuï glucose . (Nguoàn glucose cuûa gan töø : glycogen vaø taân taïo glucide . 6 2 1 54 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  55. Fructose-2,6-Biphosphate Hoạt động của PFK-1: F-2,6-BP hoạt hóa đường phân A . Không có F-2,6-BP: B cần 2 mM F-6-P → enzym PFK-1 đạt ½ V max . (0,13 microM) A B. Có 0,13 μM F-2,6- BP : chỉ cần 0,08 mM F-6-P → enzym PFK-1 đạt ½ V max . Kết luận : F-2,6-BP hoạt hóa PFK-1 → 0,08mM 2mM làm ↑ khả năng gắn kết với cơ chất của nó là F-6-P → ↑ đường phân . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 55
  56. Fructose-2,6-Biphosphate Hoạt động của FBP-1: F-2,6-BP ức chế tân tạo glucose A . Không có F-2,6-BP: chỉ cần 5 mM F-1,6-BP → enzym PBPase-1 đạt ½ Vmax . A B. Có 25 μM F-2,6-BP : cần đến >70 μ M F-1,6-BP → thì enzym FBPase-1 mới B đạt ½ V max . 5microM Kết luận : F-2,6-BP ức >70microM chế FBPase-1 → chỉ với 1 lượng nhỏ (25 microM) F-2,6-BP (1 μ M)→ ↓ tân tạo glucose . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 56
  57. Fructose-2,6-biphosphate (+) () PhosphoFructokinase-1 Fructose Biphosphatase-1 (+) () Đường phân ↑ Tân tạo Glucose ↓ 2 quá trình thuận nghịch ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 57
  58. Cô cheá ñieàu hoøa cuûa Fructose-2,6 -Biphosphate (F-2,6-BP khoâng phaûi laø PFK-2 FBPase-2 chaát chuyeån hoùa cuûa ñöôøng phaân chæ laø chaát ñieàu hoøa Laøm ↓Gluocse-maùu möùc ñoä teá baøo ñöôïc toång hôïp vaø ly giaûi bôûi 2 (Hoaït hoùa ñöôøng phaân (ÖÙc cheá taân taïo Glucide enzym ñoäc laäp Khi Gluocse-maùu ↑ vôùi QT ñöôøng cAMP- Phospho phaân. dependent Insulin protein protein Glucagon (Noàng ñoä phosphatase kinase K(cAMP) F-2,6-BP trong teá baøo ñöôïc Laøm ↑Gluocse-maùu Khi Gluocse-maùu ↓ ñieàu chænh baèng insulin vaø (ÖÙc cheá ñöôøng phaân glucagon . ( Hoaït hoùa taân taïo Glucide ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 58
  59. Cô cheá ñieàu hoøa cuûa Fructose-2,6 -Biphosphate Hoaït hoùa ÖÙc cheá PFK-1 FBPase-1 Ñöôøng phaân Taân taïo Glucose ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 59
  60. Phoái hôïp ñieàu hoøa giöõa ñöôøng phaân vaø taân taïo glucose ÑÖÔØNG PHAÂN TAÂN TAÏO GLUCOSE 3 enzym cuûa ñöôøng phaân laø Taân taïo glucose ñöôïc ñieàu hoøa nhôø pyruvate enzym dò laäp theå : carboxylase (ñöôïc hoaït hoùa bôûi acetyl CoA ) vaø hexokinase IV, PFK-1, FBPase-1 (bò öùc cheá bôûi Fructose-2,6-Biphosphate vaø pyruvate kinase. AMP) . Hexokinase IV Haïn cheá chuyeån hoùa khoâng hieäu quaû : 2 con ñöôøng (Glucokinase) ôû trong nhaân (đường phân và tân tạo glucose) ñöôïc kieåm soaùt baèng taùc duïng traùi ngöôïc cuûa Frutose-2,6- cuûa teá baøo gan vaø chæ ra teá BiPhosphate treân PFK-1 vaø FBPase-1. baøo chaát khi glucose teá baøo Glucagon vaø epinephrin laøm Lnoàng ñoä chaát K. F-2,6-BP :baèng caùch KcAMP vaø phosphoryl hoùa PFK-1 bò öùc cheá (dò laäp theå enzym 2 chöùc naêng J baát hoaït PFK-2 vaø hoaït hoùa ) bôûi ATP vaø citrate vaø ñöôïc FBPase-2 @töø ñoù L noàng ñoä F-2,6-BP hoaït hoùa bôûi AMP và J ức chế đường phân /hoạt hóa tân tạo glucose F-2,6-BP (trong gaàn heát caùc J K glucose-máu . loaïi moâ vaø caû teá baøo gan). Insulin laøm K noàng ñoä F-2,6BP :baèng caùch hoaït hoùa 1 J Pyruvate kinase bò öùc cheá phospho protein phosphatase gaây khöû phosphate cuûa PFK-2 J PFK-2 hoaït ñoäng @Knoàng ñoä F-2,6- (dò laäp theå) bôûi ATP , vaø BP hoạt hóa đường phân /ức chế tân tạo glucose isozym cuûa gan bò öùc cheá J L glucose-máu . bôûi söï phosphoryl hoùa leä thuoäc cAMP .
  61. CHUYEÅN HOÙA GLYCOGEN 1. 1.Ly giaûi Glycogen(Glycogen phaân= Glycogenolysis) 2. 2.Toång hôïp Glycogen(glycogenesis) 2 quaù trình naøy khoâng thuaän nghòch :theo 2 con ñöôøng khaùc nhau vôùi nhöõng enzym khaùc nhau ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 61
  62. −Phosphorylase : caét lieân keát 1-4 glycosid taïo Glucose-1-P ( hoaït ñoäng chính) Ly giaûi Glycogen −Enzym cắt nhánh (debranching enzyme):có 2 hoạt tính transferase và (α1→6)glucosidase KEÁT QUAÛ: •Chuyeån 3 goác Glucose (1,4) sang nhaùnh khaùc , chöøa − 9/10 laø G-1-P ra lieân keát 1,6 [oligo (α1→6) đến (α1→4) glucan − 1/10 laø Glucose töï do transferase ] . • Caét lieân keát 1,6 taïo Glucose töï do (hoaït ñoäng ít) Đầu tự do Hoạt tính transferase của enzym cắt nhánh Hoạt tính (α1→6)glucosidase Glycogen của enzym cắt nhánh Phosphorylase Glucose-1Phosphate 62
  63. Hoaït ñoäng cuûa Phosphorylase Đầu tự do Pi Glycogen phosphorylase Đầu tự do Glucose-1-phosphate (Glucose) n−1 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 63
  64. Ly giaûi glycogen :soá phaän G-1-P −Taïi cô : do khoâng coù enzym G-6-Phosphatase , neân G-1-P nhôø Phosphoglucomutase bieán ñoåi thaønh G-6-P roài xöû duïng ngay taïi cô (khoâng vaøo maùu ñöôïc) . −Taïi gan : nhôø Glucose-6-Phosphatase bieán ñoåi G-6-P thaønh Glucose töï do ñöa vaøo maùu (khi nhòn ñoùi) ñoù laø →CHÖÙC NAÊNG GLYCOGEN CUÛA GAN. Cơ không có Glucose-6-Phosphatase Cô ‰Ñöôøng phaân hay oxy hoùa (HDP) Gan Gan ‰ HMP Máu 64 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  65. Hoaït ñoäng cuûa phosphoglucomutase Glucose-1-phosphate Glucose-6-ThS BS Ñoã Nhö Hieànphos phate 65
  66. Glucose-6-phosphatase hoaït ñoäng trong heä thoáng lieân voõng noäi moâ cuûa gan ØGlucose-6-Phosphatase hoaït ñoäng trong heä lieân voõng noäi moâ giuùp ngaên caùch vôùi heä thoáng enzym ñöôøng phaân ôû teá baøo chaát . ØThieáu Glucose-6-Phosphatase hay G-6-P transporter (T1) di truyeàn ñeàu ñöa ñeán beänh lyù :Glycogen storage disease . Tế bào chất GAN (T1) (T2) Hệ thống liên võng nội mô (T3) ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 66
  67. 67 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  68. Toång quaùt quaù trình toång hôïp Glycogen $Enzym glycogen synthase : gaén daàn töøng Glucose vaøo glycogen (cô chaát laø UDP-Glucose ) . $Enzym taïo nhaùnh (Branching enzym) :taïo nhaùnh 1,6 glucosid (6 glucose) ,sau khi gaén khoaûng 7 glucose môùi ,caét 6 glucose taïo nhaùnh. $Caàn ñoaïn moài : nhôø Glycogenin (1 protein) vaø glycosyl transferase taïo ñoaïn moài ít nhaát 8 phaân töû Glucose (α1→ 4). UDP-Glucose 68 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  69. Taïo thaønh UDP-Glucose −Phaûn öùng 1: Hexokinase I , II ôû cô vaø Hexokinase IV ôû gan 1: − Phaûn öùng 2: Phosphoglucomutase 2: − Phaûn öùng 3 : UDP-Glucose pyrophosphorylase 3: ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 69
  70. NDP-sugar (UDP-Glucose (Phaûn öùng 3) pyrophosphorylase Pyrophosphorylase) Taïo thaønh UDP-Glucose ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 70
  71. Hoaït ñoäng cuûa Glycogen synthase Ñaàu töï do cuûa chuoãi Glycogen Glycogen vôùi n phaân töû synthase n>4 Ñaàu töï do môùi Glycogen daøi theâm vôùi ThS BS Ñoã Nhö Hieànn+1 phaân töû 71 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  72. Hoaït ñoäng cuûa enzym taïo nhaùnh 1.Coøn goïi laø:Amylo(1J4) (1J6)transglycosylase hay Glycosyl (4 J 6)transferase 2. Caùch hoaït ñoäng: @vaän chuyeån 1 ñoaïn glucose (6 hay 7 phaân töû) töø 1 ñaàu töï do cuûa glycogen . @sang 1 ñoaïn glycogen gaàn nhaát hay treân cuøng ñoaïn (coù ít nhaát 11 phaân töû). @ñeå gaén vaøo nhoùm OH cuûa C 6 Jtaïo nhaùnh . 7 phân tử Glucose Ñieåm taïo 4 phân tử Glucose nhaùnh (α1J6) Ñaàu töï do (α1J4) Glycogen branching enzym Ñieåm taïo Ñaàu töï do nhaùnh (α1J6) Ñaàu töï do ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 72
  73. Tổng hợp Glycogen : cần đoạn mồi 4 e Toång hôïp moài nhôø Glycogenin (proteine) 3e Moài (primer):ít nhaát coù 8 2e glucose (α1J4) Khoaûng 12 laàn phaân nhaùnh , chöùa 55 000 pt Glucose , M=107 , ñk =21 nm. Moãi nhaùnh coù töø 12 →14 phaân töû glucose ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 73
  74. Tổng hợp glycogen: hoạt động của đoạn mồi Glucosyl transferase Keùo daøi chuoãi ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 74
  75. Chuyeån hoùa Glycogen Enzym taïo nhaùnh Đầu tự Tổng hợp do Glycogen Glycogen synthase Phosphorylase Ly giải Glucose 1- Glycogen phosphate UDP-Glucose Pyrophosphorylase Glucan transferase Enzym caét nhaùnh Glucose 75 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  76. Chức năng Glycogen của gan Tế bào GAN (UDP) ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 76
  77. Glucose-6-P : chất ngã ba đường trong chuyển hóa glucide ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 77
  78. Phoái hôïp ñieàu hoøa giöõa toång hôïp vaø ly giaûi glycogen Ly giaûi Glycogen Toång hôïp Glycogen Isulin Glucagon, Epinephrin PP1 : Phosphorylase phosphatase a GSK3:Glycogen synthase kinase 3 Phosphorylase kinase Glucagon, Epinephrin Isulin PP1 : Phosphorylase phosphatase a Gsα :GTP binding protein cAMP G-6-P Glucose PKA y GLYCOGEN PHOSPHORYLASE : y Ñieàu hoøa bôûi phosphoryl hoùa ñieàu hoøa dò laäp theå döôùi taùc vaø khöû phosphoryl duïng cuûa hormone . GLYCOGEN SYNTHASE.78 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  79. Hoạt động của epinephrine ở cơ Ly giải glycogen Tổng hợp glycogen ↑ Ly giải glycogen Hoạt Động ↓Tổng hợp glycogen Bất Hoạt ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 79
  80. Vai troø Glycogen Glucose Cô -maùuL phosphorylase Caàn co cô Gan :GTP –binding protein khaån caáp PKA : cAMP dependent protein kinase Doøng thaùc enzym K[Ca 2+] Phosphorylase PP1 a phosphatase Phosphorylase b K[AMP] PP1 kinase Khuyếch đại tín hiệu ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 80
  81. Hoạt động của Glycogen phosphorylase Phosphorylase a Phosphorylase b phosphatase kinase (PP1) ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 81
  82. py p p ( ) gan CÔ : ATP K gaén vaøo vò trí dò laäp theå cuûa Glycogen phosphorylase baát hoaït enzym . GAN : Glycogen phosphorylase đóng vai trò 1 bộ phận cảm ứng với glucose. Khi glucose –máu ↑ → Glucose vào gan ↑ → nồng độ Glusose trong gan cao làm Glucose gắn vào trung tâm dị lập thể của phosphorylase a → biến đổi cấu hình giúp Phosphorylase a phosphatase (PP1) dễ dàng khử phosphate của gốc Serin- phosphate tạo Phosphorylase b (kém hoạt động) →↓ ly giải glycogen → ↓glucose-máu. Insulin hoạt hóa Phosphorylase a phosphatase (PP1) . GAN Insulin Phosphorylase a phosphatase PP1 Phosphorylase Kinase ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 82
  83. py p p (PP 1) GAN : Insulin hoạt hóa Phosphorylase a phosphatase (PP1)→ khử P của Phosphorylase a ( hoạt động) → Phosphorylase b (kém hoạt động ) → ↓ ly giải glycogen → ↓ glucose-máu. GAN Insulin Phosphorylase a phosphatase PP1 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 83
  84. Điều hòa tổng hợp glycogen nhờ glycogen synthase Glycogen synthase ñöôïc ñieàu GSK3 :Glycogen CKII: Casein Kinase hoøa nhôø gaén vaø khöû phosphate synthase Kinase 3 taïo ATP moài ñeå GSK 3 hoaït ñoäng INSULIN :hoạt hóa tổng hợp Glycogen → ↓ glucose-máu. – Ức chế GSK3 : giữ cho glycogen synthase hoạt hóa (GSK3 phosphoryl hóa 3 gôc serin đầu C tận → bất hoạt glycogen synthase ). –Hoạt hóa Phospho PP1: Phospho PP1 Proteine Proteine phosphatase Phosphatase(PP1) :Khử 3 phosphat →glycogen synthase hoạt động . 84 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  85. Hoạt động của glycogen synthase kinase 3 IRS-1 :Insulin receptor subtrate 1 PI-3K: Phosphatidylinositol 3-kinase PIP2: Phosphatidylinositol 4,5- biphosphate PIP3: Phosphatidylinositol 3,4,5- triphosphate PDK-1: Protein kinase PKB: Protein kinase 85 PP1: Phospho Protein Phosphatase ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  86. Glucose : gắn vào Glycogen phosphorylase → kích hoạt khử phosphate của glycogen phosphorylase → Glycogen phosphorylase b(tự do) bất hoạt →↓ ly giải glycogen → làm ↑tổng hợp glycogen. Glucose -6-P : gắn vào glycogen synthase → biến đổi cấu hình trở nên dễ dàng được PP1 tiếp nhận →dễ bị khử phosphate → glycogen synthase hoạt động . PP1 Epinephrine (ở cơ) và Glucagon (gan) :hoạt hóa PKA → giúp phosphoryl hóa GM (glycogen Targeting Proteine ) →giúp PP1 rời khỏi Glycogen synthase . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn
  87. Insulin kích hoạt gắn phosphate vào GM (vị trí 1)→ kích hoạt Insulin Epinephrine PP1 khử Phosphate của 3enzyme GM:glycogen –Hoạt hóa tổng hợp Glycogen targeting –Ức chế ly giải Glycogen . proteine GM GM GM KhôngHĐ HĐ (KhôngHĐ) Epinephrin :kích hoạt PKA →PKA kích hoạt gắn Phosphate vào vị trí 2 của GM → làm PP1 rời khỏi glycogen → PP1 không tác dụng trên Glycogen phosphorylase và glycogen synthasec nữa.Tác dụng ngược insulin. PKA: phosphoryl hóa 1 protein (Inhibitor 1) → Inhibitor 1 gắn Phosphate sẽ gắn với PP1ThS BS và Ñoãứ Nhöc ch Hieànế PP1. 87
  88. Chỉ 1 enzym PP1 Ly giải glycogen (Phosphorylase phosphatase 1): có Epinephrine thể khử Phosphate của 3 enzym Phosphorylase PKA kinase , Glycogen phosphorylase và PP1 glycogen synthase Dạng gắn Phosphate Trong tế bào PP1 Isulin không ở dạng hòa tan mà gắn kết với 1proteine gọi là GM PP1 ( Glycogen targeting proteine ) giúp gắn Isulin với glycogen và 3 enzym trên . Tổng hợp glycogen PP1: –Dạng gắn (chất ức chế -P) :bất hoạt nhờ Isulin PKA. Epinephrine –Dạng hoạt hóa :cơ Glucagon chế hoạt hóa dị lập thể nhờ G-6-P. ThS BS Ñoã Nhö Hieàn PP1 88
  89. Ñieàu hoøa chuyeån hoùa Glucose –máu ↑ glucid ôû gan ↑ Insulin ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 89
  90. Ñieàu hoøa chuyeån hoùa ↑Glucagon glucid ôû gan ThS BS Ñoã NhöGlucose Hieàn –máu ↓ 90
  91. Glucose-maùu K K Insulin Ñieàu hoøa chuyeån hoùa glucid ôû gan Kglucagon 91 ThS BS Ñoã Nhö Hieàn Glucose-maùu L
  92. Kieåm soaùt toång hôïp Glycogen ôû cô ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 92
  93. Khaùc bieät göõa ñieàu hoøa chuyeån hoùa glucid ôû gan vaø cô ↓Ly giải glucose ở gan: để dành cung cấp glucose tự do cho máu ↑Ly giải glucose ở cơ: cung cấp cho hoạt động co cơ . ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 93
  94. Toùm taét ñieàu hoøa ly giaûi vaø toång hôïp Glycogen y Glycogen phosphorylase : y Insulin: y Hoaït hoùa bôûi glucagon vaø epinephrin = y Thuùc ñaåy ñöa Glucose vaøo cô vaø caùch KcAMP Jhoaït hoùa PKA . moâ môõ nhôø gia taêng hoaït ñoäng cuûa PKA phosphoryl hoùa vaø hoaït hoùa GLUT4 treân maøng teá baøo . phosphorylase b kinase J phosphoryl hoùa y Hoaït hoùa toång hôïp Hexokinase II phosphorylase b khoâng hoaït ñoäng J vaø IV ,PFK-1,pyruvate kinase , phosphorylase a hñ . nhieàu enzym toång hôïp lipid .Hoaït y Bò öùc cheá bôûi Phosphorylase a hoùa toång hôïp glycogen ôû cô vaø gan. phosphatase (PP1) : Glucose gaén vaøo Glycogen phosphorylase a –gan Jlaøm bò y Gan: Glucagon hoaït hoùa ly gæai khöû P bôûi PP1 J bieán ñoåi phosphorylase glycogen ,taân taïo glucose ,öùc cheá a hñ J phosphorylase b khoâng hñ . ñöôøng phaân Jtieát kieâm glucose y Glycogen synthase : cung caáp cho naõo vaø caùc moâ khaùc. y Insulin öùc cheá GSK3 laø enzym y Cô : epinephrin hoaït hoùa ly giaûi phosphoryl hoùa daïng Glycogen synthase a glycogen vaø ly giaûi glucose Jcung (hñ) JGlycogen synthase b(khoâng hñ ) J caáp ATP cho co cô . KQ: Ktoång hôïp glycogen. y Daïng b (khoâng hñ) trôû thaønh daïng a (hñ) nhôø khöû phosphoryl bôûi Phospho preteine Phosphatase (PP 1). ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 94
  95. Bình thường: 70-110mg/dl Bình thường : glucose không được thải ra nước tiểu  Ngưỡng thận : 180 mg/dl (Nồng độ glucose-máu > 180 mg/dl , glucose sẽ thải ra nước tiểu ) ( Đái tháo đường : Khi nồng độ glucose-máu > 126 mg /dl (sau 8-10 giờ nhịn đói) ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 95
  96. Hoạthóa Gây ra Kìm hãm Ứcchế Tăng Giảm ThS BS Ñoã Nhö Hieàn 96